Oczywiście, że tak! Historia naszej planety to nieustanna zmiana, a to, co dziś wydaje się nam wieczną krainą lodu, wcale takie nie było. Zarówno Grenlandia, jak i oba bieguny (a właściwie otaczające je kontynenty i lądy) były w przeszłości geologicznej całkowicie wolne od lodu i porośnięte bujną roślinnością.

Był to czas, kiedy Ziemia znajdowała się w fazie tzw. "świata cieplarnianego" (ang. greenhouse world), w przeciwieństwie do obecnego "świata zlodowaconego" (icehouse world).

Antarktyda: od lasów deszczowych do lodowej pustyni

Trudno w to uwierzyć, ale Antarktyda, kontynent, na którym odnotowuje się najniższe temperatury na Ziemi, była kiedyś zielona.

Okres i temperatura

Najcieplejszy okres, w którym Antarktyda była wolna od lodu i porośnięta roślinnością, przypada na Eocen, zwłaszcza na jego początek, około 50 milionów lat temu.

• Temperatura: Średnia globalna temperatura była wówczas wyższa o około 13-14°C w porównaniu do dzisiejszej.
• Roślinność: Antarktyda nie przypominała lodowej pustyni, lecz krajobraz zbliżony do dzisiejszej tajgi i tundry Kanady. W cieplejszych okresach, jak Paleoceńsko-Eoceńskie Maksimum Termiczne (PETM), warunki były jeszcze łagodniejsze.
• Koniec epoki ciepła: Proces ochładzania i formowania się lądolodu na Antarktydzie rozpoczął się około 34 miliony lat temu, na granicy eocenu i oligocenu. W tym czasie klimat był wciąż cieplejszy niż obecnie, o około 8°C.

Ciekawostka

Głównymi przyczynami ochłodzenia Antarktydy były spadek stężenia dwutlenku węgla w atmosferze oraz tektonika płyt. Oddzielenie się Ameryki Południowej i Antarktydy umożliwiło powstanie Prądu Okołobiegunowego (Antarktycznego), który zaczął izolować termicznie kontynent, blokując dopływ ciepłych wód oceanicznych.

Arktyka: subtropiki na biegunie

Region Arktyczny, w tym lądy otaczające Ocean Arktyczny (takie jak północna Syberia, Alaska i Grenlandia), również doświadczył okresów bez lodu.

Okres i temperatura

Najbardziej spektakularny okres ciepła to Paleoceńsko-Eoceńskie Maksimum Termiczne (PETM), które miało miejsce około 56 milionów lat temu.

• Temperatura: W Arktyce temperatura dochodziła do 22°C. Średnia roczna temperatura globalna mogła być wyższa o 5–9°C.
• Roślinność: W Arktyce rosły lasy bagienne (podobne do tych na południu USA), a także cypryśniki i sekwoje. Szczątki palm znajdowano na Alasce i Grenlandii.

Inny cieplejszy okres to środkowy Pliocen (około 3,3 do 3 milionów lat temu). W tym czasie Ocean Arktyczny i Morze Północne były zbyt ciepłe, by utrzymać całoroczną pokrywę lodu morskiego.

• Temperatura: Letnie temperatury powierzchni mórz w Arktyce wahały się wtedy od 10 do 18°C.

Grenlandia: zielona wyspa w najnowszej historii

W przypadku Grenlandii dowody wskazują, że była ona wolna od lodu znacznie później niż Antarktyda czy Arktyka w eocenie.

Okres i temperatura

Odkrycia skamieniałych liści i gałązek w rdzeniach lodowych z tajnego projektu z czasów zimnej wojny (Camp Century) sugerują, że większość, a być może cała Grenlandia, musiała być wolna od lodu w ciągu ostatniego miliona lat, a może nawet w ciągu ostatnich kilkuset tysięcy lat.

• Okres: Najnowsze badania wskazują, że pokrywa lodowa Grenlandii całkowicie zniknęła około 416 tysięcy lat temu. Ten okres trwał około 14 tysięcy lat i był tzw. interglacjałem (okresem międzylodowcowym).
• Roślinność: W tym czasie Grenlandia była pokryta tundrą, co pozwoliło roślinności na zapuszczenie korzeni.
• Temperatura: Choć nie podano dokładnej średniej globalnej temperatury dla tego konkretnego interglacjału, wiadomo, że globalny poziom mórz był wówczas wyższy, nawet o sześć metrów powyżej dzisiejszego poziomu, co świadczy o znacznym ociepleniu.

Podsumowanie

Wszystkie te przykłady dowodzą, że pokrywy lodowe na biegunach i Grenlandii nie są stałe w historii Ziemi, a ich obecność jest wynikiem specyficznych warunków klimatycznych i geologicznych.