Znalezienie pojazdu, który łączy w sobie napęd na cztery kończyny, wielopoziomową konstrukcję dla nawet ośmiu osób oraz opcjonalną zabudowę, przenosi nas w świat zaawansowanej inżynierii pojazdów napędzanych siłą ludzkich mięśni (HPV – Human Powered Vehicles). Choć na ścieżkach rowerowych rzadko spotykamy takie konstrukcje, w świecie projektów prototypowych i pojazdów budowanych na specjalne zamówienie, takie maszyny nie tylko istnieją, ale stanowią szczyt możliwości biomechaniki.

Jak nazywa się taki pojazd?

Ze względu na bardzo specyficzną konfigurację, taki pojazd nie posiada jednej, krótkiej nazwy handlowej, jak „rower” czy „tandem”. W literaturze technicznej i środowisku konstruktorów określa się go jako wielopoziomowy wieloosobowy pojazd HPV z napędem kombinowanym (ręczno-nożnym).

Jeśli pojazd posiada pełną zabudowę (karoserię), nazywamy go wieloosobowym velomobilem (welomobilem). Wersje bez zabudowy, przypominające konstrukcje ramowe, często określa się mianem wieloosobowych kwadrycykli piętrowych.

Napęd na ręce i nogi – mechanizm „Total Body Drive”

System, który pozwala na jednoczesne pedałowanie rękami i nogami, jest znany jako napęd typu hand-and-foot. W tradycyjnych rowerach energia pochodzi wyłącznie z nóg, co angażuje głównie dolne partie mięśniowe. W opisywanym przez Ciebie pojeździe stosuje się systemy podobne do tych z maszyn typu Varibike lub Rowbike, ale przeskalowane na potrzeby wielu pasażerów.

Działa to w następujący sposób:

• Dolna sekcja: Osoby w pozycji niskiej lub półleżącej (recumbent) korzystają z korb nożnych umieszczonych z przodu oraz ruchomych dźwigni lub dodatkowych korb ręcznych. Taka pozycja jest niezwykle efektywna aerodynamicznie i pozwala na generowanie dużej mocy przy mniejszym obciążeniu kręgosłupa.
• Synchronizacja: Wszystkie układy napędowe (zarówno te z dołu, jak i z góry) są zazwyczaj połączone wspólnym wałem napędowym lub systemem łańcuchów, co pozwala na sumowanie mocy wszystkich uczestników jazdy.

Konstrukcja wielopoziomowa: dół i góra

To, co wyróżnia ten pojazd, to podział na „piętra”. Taki układ jest stosowany w celu optymalizacji przestrzeni oraz zapewnienia widoczności.

Dolna część (pozycja niska/półleżąca)

Umieszczenie od jednej do sześciu osób nisko nad ziemią (w pozycji poziomej) obniża środek ciężkości pojazdu. Jest to kluczowe dla stabilności tak dużej konstrukcji. W wersji zabudowanej (velomobile) osoby te znajdują się wewnątrz opływowej kapsuły, co drastycznie zmniejsza opór powietrza.

Górna część (pozycja standardowa)

Jedna lub dwie osoby znajdujące się powyżej pełnią zazwyczaj funkcję „kapitanów” lub obserwatorów. Ich wysoka pozycja pozwala na lepszą orientację w terenie i sterowanie pojazdem. W niektórych konstrukcjach to właśnie osoby na górze odpowiadają za kierowanie, podczas gdy osoby na dole dostarczają głównej siły napędowej.

Zastosowanie i ciekawostki

Takie pojazdy to najczęściej unikatowe projekty tworzone na potrzeby:

1. Rekordów prędkości i wytrzymałości: Wieloosobowe velomobile potrafią osiągać prędkości przekraczające 80-100 km/h wyłącznie dzięki sile mięśni, dzięki niesamowitej aerodynamice.
2. Ekoturystyki i eventów: Istnieją firmy budujące tzw. Conference Bikes lub Pedal Buses, jednak rzadko łączą one pozycję leżącą z pionową w tak zaawansowany sposób, o jaki pytasz.
3. Projektów inżynieryjnych: Uczelnie techniczne często budują takie maszyny, aby badać efektywność transferu energii przy zaangażowaniu wszystkich kończyn.

Czy wiesz, że...?

Pedałowanie rękami i nogami jednocześnie pozwala spalić do 30% więcej kalorii niż tradycyjna jazda na rowerze, a jednocześnie odciąża stawy kolanowe, rozkładając wysiłek na całe ciało. W przypadku pojazdów wieloosobowych, odpowiednia synchronizacja (kadencja) wszystkich uczestników jest kluczowa – jeśli jedna osoba przestanie pedałować, system wolnobiegów musi być tak zaprojektowany, by nie blokować pozostałych.

Podsumowanie techniczne

Jeśli szukasz konkretnego modelu, warto sprawdzić projekty niszowych manufaktur zajmujących się kwadrycyklami (quadricycles) oraz velomobilami na zamówienie. Choć seryjna produkcja pojazdu o konfiguracji „6 osób na dole, 2 na górze, napęd ręczno-nożny” praktycznie nie istnieje ze względu na ogromne koszty i gabaryty, to z punktu widzenia technicznego jest to w pełni wykonalny projekt typu Custom Multi-Rider Tiered Velomobile.