Gość (83.4.*.*)
Wchodząc do gabinetu lekarskiego, coraz częściej widzimy czubek głowy lekarza pochylonego nad klawiaturą zamiast jego twarzy. To obrazek, który stał się symbolem współczesnej medycyny. Z jednej strony słyszymy, że każda wypełniona rubryka to gwarancja naszego bezpieczeństwa, z drugiej – czujemy, że system staje się bezduszną maszyną. Dlaczego coś, co teoretycznie ma nas chronić, w praktyce bywa największą barierą w procesie leczenia?
Zanim zaczniemy narzekać na stosy dokumentów, warto zrozumieć, po co one w ogóle istnieją. Biurokracja w szpitalach nie powstała złośliwie. Jej głównym celem jest standaryzacja opieki. Dzięki szczegółowej dokumentacji każdy członek zespołu medycznego – od pielęgniarki na nocnej zmianie po chirurga operującego rano – dokładnie wie, jakie leki podano pacjentowi, na co jest on uczulony i jakie wyniki badań uzyskał godzinę temu.
W świecie medycyny błąd może kosztować życie. Procedury, takie jak listy kontrolne przed operacją (tzw. checklisty), drastycznie zmniejszyły liczbę pomyłek, takich jak operowanie niewłaściwej kończyny czy pozostawienie narzędzi w ciele pacjenta. W tym sensie biurokracja jest „polisą ubezpieczeniową” na życie pacjenta. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy forma zaczyna przerastać treść.
Głównym powodem, dla którego biurokracja jest nazywana zmorą, jest proporcja czasu poświęcanego na „pisanie o leczeniu” w stosunku do „samego leczenia”. Badania wykazują, że w niektórych systemach opieki zdrowotnej lekarze spędzają nawet dwa razy więcej czasu na wypełnianiu dokumentacji elektronicznej niż na bezpośrednim kontakcie z pacjentem.
To zjawisko prowadzi do kilku negatywnych skutków:
Ważnym aspektem biurokracji jest tzw. medycyna asekuracyjna. W dobie rosnącej liczby pozwów medycznych, lekarze czują presję, by dokumentować każdy, nawet najdrobniejszy krok. Często zlecają dodatkowe, czasem zbędne badania tylko po to, by mieć „podkładkę” w razie kontroli lub procesu. W tym przypadku biurokracja nie służy już zdrowiu pacjenta, ale ochronie prawnej personelu i placówki. To generuje ogromne koszty dla systemu i wydłuża kolejki do specjalistów.
Wprowadzenie systemów informatycznych miało być wybawieniem. E-recepty, e-skierowania i elektroniczna dokumentacja medyczna (EDM) miały przyspieszyć pracę. Niestety, rzeczywistość bywa inna. Wiele systemów szpitalnych jest nieintuicyjnych, powolnych i nie współpracuje ze sobą. Zamiast ułatwiać, zmuszają lekarzy do wielokrotnego wpisywania tych samych danych w różne miejsca.
Ciekawostką jest fakt, że w USA wprowadzono termin „Death by a thousand clicks” (śmierć przez tysiąc kliknięć), który opisuje frustrację personelu medycznego związaną z nadmiernie skomplikowanym oprogramowaniem do obsługi pacjentów.
Rozwiązaniem nie jest całkowita likwidacja biurokracji – to byłoby skrajnie niebezpieczne. Kluczem jest jej optymalizacja. Nowoczesne szpitale coraz częściej inwestują w:
Biurokracja w szpitalach to klasyczny przykład „zła koniecznego”, które wymknęło się spod kontroli. Choć fundamentem jej istnienia jest nasze bezpieczeństwo, jej nadmiar staje się murem oddzielającym lekarza od pacjenta. Walka o skrócenie czasu spędzanego przy komputerze na rzecz czasu spędzanego przy łóżku chorego to obecnie jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny.