Decyzja o wyprowadzeniu klatki schodowej na zewnątrz budynku to jeden z tych tematów, który potrafi wywołać gorącą dyskusję na linii architekt – kierownik budowy. Choć rozwiązanie to kojarzy się nam głównie z amerykańskimi filmami lub nowoczesnymi apartamentowcami w klimacie śródziemnomorskim, coraz częściej pojawia się w polskich projektach. Architekci cenią je za estetykę i oszczędność miejsca, natomiast kierownicy budów patrzą na nie przez pryzmat wyzwań technicznych i trudnych warunków atmosferycznych w naszym klimacie.

Architekci kontra kierownicy budów – dwie perspektywy

Dla architekta klatka schodowa zewnętrzna lub galeriowiec to prawdziwe pole do popisu. Takie rozwiązanie pozwala na maksymalizację tzw. PUM-u, czyli powierzchni użytkowej mieszkalnej. Skoro komunikacja pionowa i pozioma znajduje się poza obrysem ogrzewanej bryły budynku, deweloper może sprzedać więcej metrów kwadratowych mieszkań. Architekci podkreślają też walory społeczne – galerie zewnętrzne sprzyjają integracji sąsiedzkiej i dają poczucie przestrzeni, którego często brakuje w ciemnych, zamkniętych korytarzach.

Kierownicy budów podchodzą do tematu z większym dystansem. Ich główną obawą są mostki termiczne. Połączenie zewnętrznej konstrukcji schodów z główną bryłą budynku wymaga zastosowania specjalistycznych łączników termoizolacyjnych (np. typu Isokorb), które są kosztowne i wymagają precyzyjnego montażu. Dodatkowo dochodzi kwestia odwodnienia i bezpieczeństwa zimą. Oblodzone stopnie na zewnątrz to zmora zarządców nieruchomości, dlatego kierownicy często sugerują montaż systemów przeciwoblodzeniowych (kabli grzejnych), co podnosi koszty inwestycji.

Czy zewnętrzna klatka może być w pełni przeszklona?

Tak, klatka schodowa umieszczona na zewnątrz może być w pełni przeszklona, co często wygląda spektakularnie, tworząc tzw. "szklaną wieżę". Warto jednak rozróżnić dwa typy takiej konstrukcji:

1. Klatka otwarta (wentylowana): Szkło pełni tu rolę balustrady lub osłony przed wiatrem i deszczem, ale konstrukcja nie jest szczelna termicznie. W takim przypadku stosuje się szkło hartowane i laminowane (ESG/VSG), które jest odporne na uderzenia.
2. Klatka zamknięta (ogrzewana lub nieogrzewana): Jeśli klatka jest w pełni obudowana szkłem i ma stanowić szczelną barierę, musimy liczyć się z ogromnymi kosztami. Aby uniknąć efektu szklarni latem i przemarzania zimą, konieczne jest zastosowanie zestawów szybowych o niskim współczynniku przenikania ciepła oraz systemów oddymiania, które w przypadku pożaru muszą zadziałać bezbłędnie.

Warto wiedzieć, że w przypadku pełnego przeszklenia przepisy pożarowe stają się bardzo rygorystyczne. Szkło musi posiadać odpowiednią klasę odporności ogniowej (np. EI 30 lub EI 60), jeśli klatka znajduje się blisko innych otworów okiennych, co znacząco podnosi cenę tafli szklanych.

Minimalna wysokość i wymogi techniczne

Jeśli chodzi o wymiary, klatka zewnętrzna musi spełniać te same normy bezpieczeństwa, co klatka wewnętrzna, a czasem nawet bardziej rygorystyczne. Zgodnie z polskimi przepisami (Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych):

• Wysokość w świetle: Minimalna wysokość przejścia pod biegami schodów i spocznikami to 2,2 m. W wyjątkowych sytuacjach (np. w budynkach jednorodzinnych) dopuszcza się niewielkie odstępstwa, ale w budownictwie wielorodzinnym jest to standard nieprzekraczalny.
• Wysokość balustrad: Dla budynków wielorodzinnych i użyteczności publicznej balustrada musi mieć minimum 1,1 m wysokości. Prześwity między elementami wypełnienia balustrady nie mogą być większe niż 12 cm (aby zapobiec przeciśnięciu się dziecka).
• Szerokość spocznika i stopni: Minimalna szerokość użytkowa biegu schodowego w budynku wielorodzinnym to zazwyczaj 1,2 m.

Czy realizacja zewnętrznej klatki ma sens?

Odpowiedź brzmi: to zależy od celu inwestycji.

Zalety (Dlaczego warto?):

• Oszczędność miejsca wewnątrz: Idealne rozwiązanie na wąskie działki.
• Bezpieczeństwo pożarowe: Zewnętrzne klatki schodowe są naturalnie oddymiane, co ułatwia ewakuację i często pozwala na rezygnację z drogich systemów nadciśnieniowych.
• Estetyka: Budynek zyskuje nowoczesny, lekki wygląd.

Wady (O czym trzeba pamiętać?):

• Komfort użytkowania: Przejście z ciepłego mieszkania na mroźną galerię nie dla każdego jest komfortowe.
• Koszty utrzymania: Konieczność odśnieżania, konserwacji konstrukcji stalowej (jeśli taką wybrano) oraz potencjalne koszty ogrzewania kablami grzejnymi.
• Prywatność: Galeria zewnętrzna sprawia, że sąsiedzi przechodzą tuż obok okien kuchennych czy sypialnianych, co wymaga stosowania szyb matowych lub rolet.

Porównanie: Klatka zewnętrzna vs. tradycyjna

Ciekawostką jest fakt, że w krajach skandynawskich, gdzie zimy są surowsze niż w Polsce, galeriowce są niezwykle popularne. Kluczem do sukcesu jest tam jednak perfekcyjne wykonanie detali i stosowanie materiałów, które nie stają się śliskie pod wpływem wilgoci. W Polsce rozwiązanie to najlepiej sprawdza się w budynkach o podwyższonym standardzie, gdzie design gra główną rolę, lub w tanim budownictwie społecznym, gdzie liczy się każdy metr kwadratowy powierzchni mieszkalnej.