W internecie krąży mnóstwo filmików, na których widać, jak koty wpadają w panikę na widok leżącego za nimi zielonego ogórka. Ta gwałtowna, niemal komiczna reakcja, która często polega na wysokim podskoku i natychmiastowej ucieczce, ma swoje głębokie, instynktowne uzasadnienie. Co ciekawe, podobny efekt można zaobserwować w przypadku zielonej cukinii lub innych podłużnych, nieznanych przedmiotów.

Zanim przejdziemy do sedna, warto obalić jeden mit – koty nie boją się ogórków ani cukinii ze względu na ich zapach. Warzywa te nie zawierają żadnych związków zapachowych, które naturalnie odstraszałyby mruczki. Prawdziwa przyczyna kociej paniki jest znacznie bardziej złożona i wiąże się z dwoma kluczowymi elementami: zaskoczeniem i instynktem.

Element zaskoczenia to klucz

W większości filmików, które stały się viralowe, ogórek lub cukinia są podkładane za kotem, gdy ten jest czymś mocno zaabsorbowany – najczęściej jedzeniem z miski lub pielęgnacją. W tym momencie kot czuje się bezpiecznie i skupia całą swoją uwagę na czynności, którą wykonuje.

Nagłe pojawienie się nieznanego, dużego obiektu w miejscu, które kot uważa za bezpieczne i wolne od zagrożeń, wyzwala natychmiastową, instynktowną reakcję obronną. To nie jest strach przed samym ogórkiem, ale przed niespodziewaną zmianą w otoczeniu. Uruchamia się mechanizm przetrwania, a zwierzę reaguje, jakby nagle pojawił się drapieżnik – podskokiem, sykiem i ucieczką.

Instynktowny lęk przed wężem

Drugą, równie ważną hipotezą, którą popierają behawioryści, jest skojarzenie wizualne. Kształt i kolor ogórka lub cukinii – podłużny, zielony i leżący na ziemi – może przypominać kotu węża.

Węże są naturalnym zagrożeniem dla kotów, zwłaszcza dla ich przodków, takich jak żbik afrykański, który zamieszkuje regiony, gdzie jadowite węże są powszechne. Nawet jeśli kot domowy nigdy nie widział węża, ten pierwotny instynkt przetrwania jest w nim głęboko zakorzeniony. Kiedy kot odwraca się i nagle widzi „wężopodobny” obiekt, uruchamia się mechanizm „walcz albo uciekaj” (a w tym przypadku najczęściej „ucieknij”), który ma na celu ratowanie życia.

Dlaczego reakcja jest tak gwałtowna?

Kocia reakcja jest tak gwałtowna, ponieważ jest to klasyczny objaw reakcji zaskoczenia (ang. startle reflex). Kot sztywnieje, kładzie uszy, rozszerza oczy, a następnie wykonuje gwałtowny skok w górę i w tył, aby jak najszybciej oddalić się od potencjalnego zagrożenia.

Dla kota, który jest drapieżnikiem, ale i ofiarą, poczucie bezpieczeństwa jest kluczowe. Naruszenie jego strefy komfortu w tak zaskakujący sposób wywołuje silny stres.

Ciekawostka: Podobną reakcję u kota może wywołać każdy inny, nieznany przedmiot (np. pluszowa zabawka, butelka wody), który zostanie podłożony za nim w momencie, gdy jest odwrócony i skupiony na innej czynności. Ogórek i cukinia są po prostu idealne ze względu na swój kształt i kolor, które dodatkowo wzmacniają instynktowną reakcję.

Czy to jest zabawne?

Chociaż filmiki przedstawiające przerażone koty mogą wydawać się śmieszne, eksperci i miłośnicy zwierząt zgodnie odradzają takie "żarty". Wywoływanie paniki u kota, zwłaszcza w jego bezpiecznej przestrzeni, prowadzi do silnego stresu, który może negatywnie wpłynąć na jego zdrowie psychiczne i zaufanie do opiekuna. Warto pamiętać, że gwałtowna reakcja kota to nie oznaka irracjonalnego lęku, ale czujności i gotowości do obrony. Zamiast straszyć, lepiej budować pozytywne relacje oparte na zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa.