Teoria martwego internetu (ang. Dead Internet Theory) to kontrowersyjna koncepcja, która zyskała na popularności w ostatnich latach, zwłaszcza w kontekście dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji i rosnącej dominacji algorytmów w sieci. W swojej najbardziej radykalnej formie jest to teoria spiskowa, która głosi, że internet, jaki znaliśmy – jako przestrzeń autentycznej, organicznej interakcji międzyludzkiej – "umarł" około 2016 lub 2017 roku.

Zwolennicy tej teorii twierdzą, że obecnie większość treści w internecie, a także znaczna część aktywności i interakcji, jest generowana nie przez ludzi, lecz przez boty, algorytmy i zaawansowaną sztuczną inteligencję. Uważają, że ta masowa, zautomatyzowana produkcja treści i interakcji ma charakter skoordynowany i celowy, a jej głównym celem jest manipulowanie opinią publiczną, wpływanie na konsumentów oraz ograniczanie naturalnej aktywności i percepcji ludzi w sieci.

Geneza i główne założenia teorii

Teoria martwego internetu wykiełkowała na niszowych forach internetowych, a jej popularność wzrosła dzięki dyskusjom na platformach takich jak Reddit, Twitter (X) i YouTube. Za jeden z kluczowych momentów jej rozprzestrzenienia uważa się wpis na forum Agora Road's Macintosh Café w 2021 roku.

Koncepcja opiera się na kilku kluczowych założeniach, które mają tłumaczyć, dlaczego współczesny internet wydaje się "jałowy" i "pozbawiony ludzi" w porównaniu do jego wcześniejszych wersji, na przykład z 2007 roku:

• Dominacja botów: Większość kont w mediach społecznościowych, komentarzy, a nawet treści na stronach informacyjnych, jest generowana przez boty lub fałszywe profile.
• Automatycznie generowane treści (AI-slime): Zalew treści tworzonych przez duże modele językowe (LLM), takie jak ChatGPT, oraz wirtualnych influencerów, sprawia, że coraz trudniej odróżnić dzieło człowieka od pracy maszyny.
• Manipulacja algorytmiczna: Algorytmy gigantów technologicznych (np. Google, Facebook, Twitter) mają celowo tłumić organiczny, ludzki zasięg treści, promując jednocześnie te generowane maszynowo, aby utrzymać użytkowników w wyselekcjonowanej, potencjalnie sztucznej bańce informacyjnej.
• Cel kontroli: W najbardziej spiskowej wersji, za tym skoordynowanym działaniem stoją agencje rządowe (często wskazuje się na rząd USA) lub korporacje, które wykorzystują boty do manipulowania globalną populacją i jej postrzeganiem rzeczywistości.

Argumenty zwolenników teorii

Choć teoria w całości jest klasyfikowana jako teoria spiskowa, jej popularność wynika z obserwacji realnych zjawisk w sieci, które często są trudne do wytłumaczenia.

Wzrost ruchu botów

Statystyki dotyczące ruchu botów w internecie są jednym z najczęściej cytowanych argumentów. Raporty wskazują, że ruch generowany przez boty stanowi znaczną, a czasem nawet większą część całego ruchu w sieci. Chociaż wiele z tych botów to "dobre" boty (np. indeksujące wyszukiwarki), ich ogromna liczba jest postrzegana jako dowód na "śmierć" ludzkiej aktywności.

Zalew treści generowanych przez AI

Pojawienie się i masowe wykorzystanie narzędzi AI, takich jak ChatGPT czy Midjourney, do tworzenia tekstów, obrazów i filmów, sprawia, że internet jest zalewany treściami, które do złudzenia przypominają ludzkie, ale w rzeczywistości są wytworem maszyn. Zwolennicy teorii martwego internetu postrzegają to jako realizację ich najczarniejszych scenariuszy.

Zmiana dynamiki mediów społecznościowych

Użytkownicy mediów społecznościowych, takich jak Facebook, Reddit czy Twitter, często skarżą się na spadek autentycznych interakcji, wzrost liczby podejrzanych, powtarzalnych kont i komentarzy, a także na to, że algorytmy promują treści ogłupiające lub reklamowe kosztem postów od znajomych czy ulubionych twórców. Przykładem są powtarzające się, masowo polubiane tweety zaczynające się od frazy "I hate texting".

Poczucie pustki w sieci

Wielu użytkowników odczuwa, że internet stał się bardziej scentralizowany, a "głębsze" zakątki sieci, fora dyskusyjne i strony o unikalnej treści, są coraz trudniejsze do znalezienia, ponieważ wyszukiwarki promują głównie treści komercyjne i masowe.

Krytyka i realne spojrzenie

Chociaż teoria martwego internetu jest w dużej mierze określana jako paranoiczna fantazja lub mieszanka teorii spiskowej i creepypasty, zawiera ona ziarno prawdy, które rezonuje z obawami użytkowników.

Krytycy i eksperci przyznają, że problem ruchu botów, dezinformacji i dominacji algorytmów jest realny i rosnący. Jednak odrzucają spiskowy element teorii, który zakłada celowe, skoordynowane działanie rządu w celu kontroli populacji.

Prawdziwym problemem jest raczej komercjalizacja i algorytmizacja internetu. Platformy dążą do maksymalizacji zaangażowania i zysków, co naturalnie prowadzi do promowania treści, które generują najwięcej kliknięć i reakcji, niezależnie od ich autentyczności. W efekcie, treści tworzone przez AI i boty, które są tanie w produkcji i często zoptymalizowane pod kątem algorytmów, wypierają bardziej organiczne, ale mniej "efektywne" posty ludzkie.

Teoria martwego internetu, choć skrajna, stała się ważnym kulturowym komentarzem na temat kierunku, w jakim zmierza sieć. Podkreśla ona uzasadnione obawy dotyczące autentyczności, prywatności i wpływu sztucznej inteligencji na nasze codzienne doświadczenia cyfrowe.