To zrozumienie różnicy w skutkach tych dwóch tragicznych wydarzeń wymaga spojrzenia na kilka kluczowych czynników: rodzaj samolotu, konstrukcja budynków, ilość i rodzaj paliwa oraz intensywność pożaru. To właśnie suma tych elementów zadecydowała o tak dramatycznie różnych finałach.
1. Różnica w samolotach: bombowiec B-25 a Boeingi 767/757
Najważniejsza różnica tkwi w skali uderzenia.
- Empire State Building (1945): W budynek uderzył dwusilnikowy bombowiec wojskowy B-25 Mitchell. Był to samolot znacznie mniejszy i lżejszy niż współczesne odrzutowce pasażerskie. Uderzenie nastąpiło na wysokości między 78. a 80. piętrem. Samolot leciał stosunkowo wolno, z prędkością około 300 km/h.
- World Trade Center (2001): W wieże uderzyły nowoczesne, szerokokadłubowe samoloty pasażerskie: Boeing 767 (wieża północna) i Boeing 757 (wieża południowa). Były one wielokrotnie większe, cięższe, a co najważniejsze, uderzyły w budynki ze znacznie większą prędkością, co przełożyło się na nieporównywalnie większą energię kinetyczną i zniszczenia strukturalne.
2. Paliwo i pożar: klucz do zawalenia WTC
Uderzenie samolotu samo w sobie było tylko pierwszym etapem katastrofy WTC. Drugim i decydującym czynnikiem był pożar.
- WTC: Samoloty pasażerskie przewoziły ogromne ilości paliwa lotniczego (JP-8/Jet A), które rozlało się po uderzeniu na wielu piętrach. Paliwo to, choć nie topi stali (stal i żelazo topią się w temperaturze około 1500°C, a pożary w WTC osiągały temperaturę nieco ponad 1000°C), doprowadziło do długotrwałych i intensywnych pożarów. Pożary te, trwające przez wiele godzin, znacznie pogorszyły właściwości mechaniczne stali w kluczowych elementach konstrukcyjnych, powodując jej uginanie się i utratę wytrzymałości.
- Empire State Building: Bombowiec B-25 przewoził znacznie mniejszą ilość paliwa lotniczego (benzyna lotnicza). Pożar, który wybuchł, był mniejszy i mniej intensywny, a nowojorskim strażakom udało się go ugasić w ciągu zaledwie 40 minut.
Osłabienie stali przez pożar w WTC doprowadziło do tego, że górne, nienaruszone sekcje wież spadły na niższe, już uszkodzone piętra, wywołując postępujące zawalenie (tzw. pancake collapse).
3. Różnice w konstrukcji budynków
Choć oba drapacze chmur były symbolami Nowego Jorku, ich konstrukcje były diametralnie różne, co miało kluczowe znaczenie dla ich odporności.
| Cecha konstrukcji |
Empire State Building (ESB) |
Wieże World Trade Center (WTC) |
| Data budowy |
1930–1931 |
1968–1973 |
| Filozofia konstrukcyjna |
Tradycyjna, szkieletowa |
Innowacyjna, rurowa (tube-in-tube) |
| Główny element nośny |
Masywny stalowy szkielet centralny (rdzeń) i grube mury |
Lekki centralny rdzeń (zawierający szyby wind i klatki schodowe) oraz gęsta siatka stalowych kolumn zewnętrznych |
| Odporność na uderzenie |
Tradycyjny, masywny rdzeń lepiej rozkładał siły uderzenia na całą konstrukcję. |
Uderzenie Boeinga zniszczyło zarówno część zewnętrznych kolumn, jak i kluczowe elementy centralnego rdzenia, naruszając integralność obu głównych systemów nośnych. |
Ciekawostka: Empire State Building był budowany w czasach, gdy przepisy budowlane wymagały uwzględnienia możliwości uderzenia małego samolotu, co było związane z planowaną w przeszłości platformą do cumowania sterowców na szczycie budynku.
Podsumowanie
Empire State Building przetrwał, ponieważ:
- Uderzył w niego znacznie mniejszy i wolniejszy samolot (B-25 Mitchell).
- Uderzenie nastąpiło bliżej szczytu budynku.
- Ilość paliwa była niewielka, a pożar szybko ugaszono.
- Jego tradycyjna, masywna konstrukcja szkieletowa była bardziej odporna na lokalne uszkodzenia.
Wieże World Trade Center zawaliły się, ponieważ:
- Uderzyły w nie wielkie, szybkie odrzutowce pasażerskie (Boeingi 767/757), powodując katastrofalne uszkodzenia konstrukcji na wielu piętrach.
- Ogromna ilość paliwa lotniczego wywołała pożary o niespotykanej skali i intensywności.
- Pożary osłabiły stalowe kolumny (zarówno w rdzeniu, jak i na zewnątrz), doprowadzając do utraty nośności i w konsekwencji do postępującego zawalenia się budynków.