Współczesny świat coraz częściej odchodzi od sztywnych ram i stereotypów, które przez lata definiowały, co to znaczy „być prawdziwym mężczyzną”. Hipermęskość, kojarzona z dominacją, brakiem emocji i siłą fizyczną, przestaje być jedynym wzorcem. Szukając przymiotnika, który najlepiej opisuje alternatywę dla tego modelu, najczęściej spotkamy się z określeniem czuła męskość. To pojęcie, które w ostatnich latach zyskało ogromną popularność w psychologii, socjologii i debacie publicznej, stając się symbolem pozytywnej zmiany.

Czuła męskość jako odpowiedź na potrzeby współczesności

Przymiotnik „czuła” w kontekście męskości może brzmieć dla niektórych kontrowersyjnie, ale to właśnie w nim drzemie największa siła tej alternatywy. Czuła męskość nie oznacza słabości. Wręcz przeciwnie – to odwaga do bycia autentycznym, do okazywania emocji i budowania głębokich relacji opartych na empatii, a nie na hierarchii.

W tym modelu mężczyzna nie musi udawać niezniszczalnego. Może być opiekuńczy, może płakać i może przyznać się do błędu. To podejście, które promuje zdrowie psychiczne i pozwala mężczyznom zdjąć „zbroję”, która często staje się ciężarem nie do uniesienia. Czułość odnosi się tutaj zarówno do relacji z innymi (partnerką, partnerem, dziećmi, przyjaciółmi), jak i do samego siebie.

Świadoma męskość, czyli życie bez autopilota

Innym przymiotnikiem, który doskonale opisuje alternatywę dla hipermęskości, jest świadoma. Świadoma męskość to taka, która nie podąża ślepo za kulturowymi skryptami. Mężczyzna świadomy zadaje sobie pytanie: „Czy ja naprawdę taki jestem, czy tylko próbuję dopasować się do oczekiwań?”.

Taka postawa wiąże się z:

• rozumieniem własnych potrzeb i emocji,
• odrzuceniem agresji jako narzędzia komunikacji,
• akceptacją faktu, że męskość ma wiele twarzy i nie jest zdefiniowana przez jeden konkretny zestaw cech.

Świadomość pozwala na budowanie własnej tożsamości w oparciu o wartości, a nie o presję otoczenia czy toksyczne wzorce przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Pozytywna i zdrowa męskość

W kontrze do pojęcia „toksycznej męskości” (często utożsamianej z hipermęskością) pojawiają się przymiotniki pozytywna oraz zdrowa. Zdrowa męskość to taka, która służy mężczyźnie i jego otoczeniu. Nie polega na tłumieniu uczuć, co – jak wiemy z licznych badań – prowadzi do problemów zdrowotnych, depresji czy trudności w budowaniu trwałych więzi.

Pozytywna męskość skupia się na wykorzystywaniu tradycyjnie męskich cech, takich jak opiekuńczość, sprawczość czy odwaga, w konstruktywny sposób. Odwaga nie oznacza tu brawury, ale np. odwagę do pójścia na terapię. Sprawczość to nie dominacja nad innymi, ale umiejętność brania odpowiedzialności za swoje życie i czyny.

Inkluzywna i nowoczesna męskość

Jeśli szukamy określenia, które kładzie nacisk na otwartość, przymiotnik inkluzywna będzie strzałem w dziesiątkę. Inkluzywna męskość akceptuje różnorodność – uznaje, że męskość może być realizowana na wiele sposobów, niezależnie od orientacji seksualnej, wyglądu czy wykonywanego zawodu.

Z kolei przymiotnik nowoczesna sugeruje ewolucję. Nowoczesna męskość to model, który dostosowuje się do zmieniającego się świata, w którym partnerstwo w związku i zaangażowane ojcostwo stają się standardem, a nie wyjątkiem. To męskość, która nie czuje się zagrożona przez sukcesy kobiet i która potrafi odnaleźć się w świecie wymagającym elastyczności i inteligencji emocjonalnej.

Ciekawostka: Skąd wzięła się „czułość” w Polsce?

W polskim dyskursie termin „czułość” w kontekście męskości i relacji ze światem zyskał drugie życie dzięki Oldze Tokarczuk i jej mowie noblowskiej. Choć pisarka mówiła o czułości w szerszym, egzystencjalnym sensie, termin ten idealnie wpasował się w potrzebę redefinicji męskich postaw, dając mężczyznom „pozwolenie” na bycie wrażliwymi obserwatorami rzeczywistości, a nie tylko jej zdobywcami.