Gość (188.146.*.*)
Historia rodziny Wołosiańskich to jedna z najbardziej poruszających opowieści o odwadze, poświęceniu i człowieczeństwie w mrocznych czasach II wojny światowej. Michał i Rozalia Wołosiańscy, mieszkańcy Drohobycza (dzisiejsza Ukraina, wówczas teren II Rzeczypospolitej), zapisali się na kartach historii jako bohaterowie, którzy zaryzykowali życie własne i swojej rodziny, aby ratować innych. Ich czyn jest o tyle wyjątkowy, że skala pomocy, jakiej udzielili, była wręcz niewyobrażalna w warunkach okupacyjnych.
Michał Wołosiański przed wojną pracował w rafinerii ropy naftowej w Drohobyczu. Razem z żoną Rozalią prowadzili skromne, spokojne życie. Wszystko zmieniło się wraz z niemiecką okupacją i rozpoczęciem eksterminacji ludności żydowskiej. Wołosiańscy nie potrafili przejść obojętnie obok tragedii swoich sąsiadów i znajomych.
To, co wyróżnia ich historię na tle innych, to liczba osób, którym pomogli. W specjalnie przygotowanym bunkrze pod swoim domem przy ulicy Szaszkiewicza ukrywali aż 39 osób pochodzenia żydowskiego. Warto uświadomić sobie, jak ogromne było to wyzwanie logistyczne i psychiczne – każda z tych osób potrzebowała jedzenia, wody i minimalnych warunków sanitarnych, a wszystko to musiało odbywać się w absolutnej tajemnicy przed sąsiadami i niemieckimi patrolami.
Budowa kryjówki była majstersztykiem konspiracji. Bunkier znajdował się pod piwnicą i kuchnią domu Wołosiańskich. Było to pomieszczenie o bardzo ograniczonej przestrzeni, w którym 39 osób musiało spędzać całe dnie w niemal całkowitym bezruchu i ciszy.
Michał Wołosiański wykazał się niezwykłą pomysłowością. Aby zapewnić dopływ powietrza, skonstruował system wentylacyjny, a żywność kupował w różnych częściach miasta i w różnych sklepach, by nie wzbudzać podejrzeń nagłym wzrostem zapotrzebowania na chleb czy mąkę. Rozalia z kolei zajmowała się przygotowywaniem posiłków i dbaniem o to, by dom z zewnątrz wyglądał na zupełnie zwyczajne gospodarstwo.
Życie w bunkrze trwało wiele miesięcy. Ukrywający się Żydzi musieli zachowywać absolutną ciszę, szczególnie gdy w domu pojawiali się goście lub gdy w pobliżu przechodziły niemieckie patrole. Każde głośniejsze stąpnięcie, kaszel czy płacz dziecka mogły oznaczać wyrok śmierci dla wszystkich – zarówno dla ukrywanych, jak i dla rodziny Wołosiańskich.
Co ciekawe, w grupie ukrywanych osób znajdowały się całe rodziny, w tym dzieci i osoby starsze. Dzięki determinacji Michała i Rozalii, niemal wszystkim udało się doczekać wyzwolenia Drohobycza w 1944 roku.
Po wojnie większość ocalonych przez Wołosiańskich osób wyjechała do Izraela, Stanów Zjednoczonych lub innych krajów zachodnich. Pamięć o ich wybawicielach jednak nie zginęła. W 1967 roku Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował Michała i Rozalię Wołosiańskich tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. To najwyższe cywilne odznaczenie państwa Izrael nadawane nie-Żydom, którzy z narażeniem życia ratowali Żydów podczas Holocaustu.
Drohobycz, w którym mieszkali Wołosiańscy, był miastem o niezwykle bogatej kulturze, kojarzonym przede wszystkim z postacią wybitnego pisarza i malarza Brunona Schulza. Tragiczny los Schulza, który zginął w drohobyckim getcie, kontrastuje z historią ocalonych przez Wołosiańskich, pokazując dwa oblicza tego samego miasta w czasie wojny – z jednej strony bezwzględne okrucieństwo, a z drugiej heroiczne dobro.
Historia rodziny Wołosiańskich jest dziś przypominana jako dowód na to, że nawet w najgorszych czasach jednostka ma wybór i może przeciwstawić się złu. Ich dom w Drohobyczu stał się symbolem nadziei, a ich nazwisko na stałe wpisało się do panteonu największych bohaterów ludzkości. Choć sami uważali, że po prostu „tak trzeba było postąpić”, ich odwaga do dziś inspiruje kolejne pokolenia do walki o godność drugiego człowieka.