Wokół Konkursu Piosenki Eurowizji od lat narastają ogromne emocje, które dawno wykroczyły poza ramy czysto muzycznej rywalizacji. Szczególnie głośno zrobiło się w kontekście udziału Izraela, co wywołało falę protestów, bojkotów i oskarżeń pod adresem Europejskiej Unii Nadawców (EBU). Wiele osób zastanawia się, czy instytucje zajmujące się przyznawaniem satyrycznych wyróżnień lub organizacje broniące praw człowieka nie pokusiły się o wręczenie organizatorom Eurowizji jakiejś formy „antynagrody”. Przyjrzyjmy się bliżej, czy istnieje odpowiednik słynnej Złotej Maliny w kategorii „Największy brak szacunku dla życia ludzkiego i cudzej własności”, który miałby zostać przyznany temu muzycznemu wydarzeniu.

Czym jest kategoria „Największy brak szacunku dla życia ludzkiego i cudzej własności”?

Zanim przejdziemy do samej Eurowizji, warto wyjaśnić, skąd w ogóle pochodzi to sformułowanie. „Największy brak szacunku dla życia ludzkiego i cudzej własności” (ang. Worst Reckless Disregard for Human Life and Public Property) to autentyczna, choć rzadko przyznawana kategoria w ramach Złotych Malin (ang. Razzie Awards). Złote Maliny to legendarne antynagrody, będące humorystycznym przeciwieństwem Oscarów, przyznawane najgorszym produkcjom filmowym i aktorom.

Ta konkretna, niezwykle barwna kategoria pojawiła się po raz pierwszy w 1997 roku (18. edycja Złotych Malin). Jej laureatem został wówczas film akcji Con Air: Lot skazańców, pokonując m.in. takie tytuły jak Batman i Robin czy Zaginiony świat: Jurassic Park. Kategoria ta została na krótko przywrócona w 2019 roku, kiedy to statuetkę zdobył film Rambo: Ostatnia krew (pokonując m.in. głośnego Jokera).

Jako że Złote Maliny są nagrodami stricte filmowymi, ich kapituła nie przyznaje wyróżnień dla wydarzeń telewizyjnych, muzycznych ani organizacji międzynarodowych, takich jak EBU.

Czy Eurowizja otrzymała taki pozafilmowy odpowiednik?

Nie istnieje żaden oficjalny, powszechnie uznany pozaeurowizyjny odpowiednik tej nagrody, który zostałby formalnie przyznany Eurowizji za dopuszczenie Izraela do udziału pod rządami Benjamina Netanjahu.

Choć w przestrzeni internetowej, na forach dyskusyjnych oraz w mediach społecznościowych pojawia się mnóstwo memów, satyrycznych grafik i ostrych komentarzy porównujących decyzje EBU do „braku szacunku dla życia ludzkiego”, żadna oficjalna organizacja satyryczna ani społeczna nie stworzyła fizycznej antynagrody o tej nazwie dedykowanej Eurowizji.

Nie mam dostępu do informacji o istnieniu niszowej, lokalnej inicjatywy, która mogłaby przyznać tego typu prześmiewcze wyróżnienie w sposób sformalizowany. Jeśli taki plebiscyt odbył się w wąskim gronie aktywistów internetowych, nie zyskał on statusu wydarzenia publicznego ani medialnego.

Prawdziwe „antynagrody” i protesty, które dotknęły Eurowizję

Choć organizatorzy Eurowizji nie otrzymali statuetki Złotej Maliny, to krytyka, z jaką się mierzyli, miała bardzo realne i dotkliwe konsekwencje. Dla wielu obserwatorów poniższe wydarzenia stały się znacznie mocniejszym symbolem sprzeciwu niż jakakolwiek satyryczna nagroda:

1. Nemo zwraca swoje trofeum

Niezwykle mocnym gestem protestu wykazał się Nemo – niebinarny artysta ze Szwajcarii, który wygrał Eurowizję w 2024 roku. Pod koniec 2025 roku artysta oficjalnie ogłosił, że zwraca swoje szklane trofeum Europejskiej Unii Nadawców (EBU). Decyzja ta była bezpośrednim protestem przeciwko dopuszczeniu Izraela do udziału w kolejnej edycji konkursu. Nemo podkreślił, że wartości Eurowizji, takie jak jedność i godność dla wszystkich, stoją w rażącej sprzeczności z decyzjami podejmowanymi przez EBU w obliczu kryzysu humanitarnego w Strefie Gazy.

2. Masowy bojkot ze strony państw uczestniczących

Decyzja EBU o dopuszczeniu Izraela do konkursu doprowadziła do bezprecedensowego rozłamu. Aż pięć krajów – Hiszpania, Irlandia, Holandia, Słowenia oraz Islandia – oficjalnie wycofało się z udziału w Eurowizji w ramach protestu przeciwko polityce Izraela w Strefie Gazy oraz brakowi reakcji ze strony organizatorów.

3. Petycje i sprzeciw środowisk artystycznych

Ponad 1100 artystów i ludzi kultury (w tym takie ikony jak Brian Eno, Roger Waters, Peter Gabriel czy Massive Attack) podpisało list otwarty przygotowany przez ruch No Music For Genocide. Sygnatariusze wprost oskarżyli EBU o hipokryzję, wskazując na podwójne standardy – Rosja została wykluczona z konkursu po inwazji na Ukrainę, podczas gdy Izrael wciąż może promować się na eurowizyjnej scenie.

4. Oficjalne potępienie przez Amnesty International

Sekretarz generalna Amnesty International, Agnès Callamard, ostro skrytykowała EBU, twierdząc, że dając Izraelowi międzynarodową platformę do występów w czasie, gdy w Strefie Gazy dochodzi do tragicznych w skutkach działań wojennych i łamania praw człowieka, organizatorzy Eurowizji legitymizują te działania i przymykają oko na cierpienie palestyńskich cywilów.

Podsumowanie

Porównanie decyzji organizatorów Eurowizji do zdobycia Złotej Maliny za „Największy brak szacunku dla życia ludzkiego” jest niezwykle trafną i mocną metaforą publicznego oburzenia. Choć fizyczna antynagroda o tej nazwie nigdy nie trafiła w ręce EBU, to realne konsekwencje wizerunkowe – zwrot trofeum przez zwycięzcę, bojkoty całych państw oraz protesty tysięcy artystów – okazały się dla konkursu znacznie bardziej dotkliwe niż jakakolwiek prześmiewcza statuetka.