Gość (83.4.*.*)
Relacje z przedstawicielami służb mundurowych bywają stresujące, szczególnie w sytuacjach kontroli na granicy czy podczas rutynowych działań wewnątrz kraju. Warto jednak pamiętać, że funkcjonariusz Straży Granicznej (SG) korzysta ze szczególnej ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Każde zachowanie, które wykracza poza granice kultury osobistej i poszanowania prawa, może nieść za sobą poważne konsekwencje – od wysokich grzywien po karę pozbawienia wolności.
Jednym z najczęstszych przewinień, z jakimi spotykają się mundurowi, jest znieważenie. Zgodnie z art. 226 Kodeksu karnego, kto znieważa funkcjonariusza publicznego podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Co to oznacza w praktyce? Znieważeniem może być używanie wulgaryzmów pod adresem funkcjonariusza, wykonywanie obraźliwych gestów, a nawet oplucie. Ważne jest to, że prawo chroni funkcjonariusza tylko wtedy, gdy wykonuje on swoje zadania. Jeśli do incydentu dojdzie po godzinach pracy mundurowego, sprawa jest rozpatrywana z oskarżenia prywatnego, a nie z urzędu.
To znacznie poważniejszy kaliber przewinienia. Naruszenie nietykalności (art. 222 KK) nie musi oznaczać zadania bólu czy spowodowania obrażeń. Wystarczy pchnięcie, szarpanie za mundur, uderzenie czy próba wyrwania się podczas zatrzymania. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.
Warto wiedzieć, że Straż Graniczna ma prawo stosować środki przymusu bezpośredniego (np. siłę fizyczną, kajdanki czy gaz), jeśli obywatel stawia opór. Próba fizycznego przeciwstawienia się tym działaniom niemal zawsze kończy się zarzutami prokuratorskimi.
Jeśli sprawca dopuszcza się ataku na funkcjonariusza przy użyciu niebezpiecznego narzędzia (noża, broni palnej, a nawet ciężkiego przedmiotu) lub działa wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, mówimy o czynnej napaści (art. 223 KK). Jest to zbrodnia zagrożona karą pozbawienia wolności od roku do nawet 10 lat. Prawo w tym zakresie jest bezwzględne, ponieważ takie działanie bezpośrednio zagraża życiu lub zdrowiu osoby chroniącej granice państwa.
Często zdarza się, że osoby kontrolowane próbują „wymusić” na funkcjonariuszu odstąpienie od mandatu lub kontroli, stosując groźby bezprawne. Może to być groźba pobicia, ale także groźba „załatwienia zwolnienia z pracy” poprzez rzekome znajomości. Zgodnie z art. 224 Kodeksu karnego, stosowanie przemocy lub groźby w celu zmuszenia funkcjonariusza do przedsięwzięcia lub zaniechania czynności służbowej jest przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat więzienia.
Nie każde złamanie prawa wobec Straży Granicznej musi być od razu przestępstwem. Istnieje szereg wykroczeń, które mogą słono kosztować. Najpopularniejszym jest art. 65a Kodeksu wykroczeń, który mówi o niestosowaniu się do poleceń wydawanych przez funkcjonariusza.
Jeśli strażnik graniczny nakazuje nam opuszczenie danego terenu, zatrzymanie pojazdu czy okazanie dokumentów, a my świadomie to ignorujemy, narażamy się na karę aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Podobnie wygląda kwestia odmowy wylegitymowania się – prawo nakłada na nas obowiązek podania danych osobowych na żądanie uprawnionego organu.
Próba wręczenia korzyści majątkowej (łapówki) funkcjonariuszowi Straży Granicznej to jedno z najcięższych przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych. Nie ma znaczenia, czy oferujemy 50 złotych, czy luksusowy prezent. Już sama obietnica korzyści w zamian za np. przymknięcie oka na brak dokumentów lub nielegalny towar, jest podstawą do natychmiastowego zatrzymania. Za łapownictwo czynne grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat więzienia.
Wielu kierowców jest zaskoczonych kontrolą SG w głębi kraju, np. pod Poznaniem czy Łodzią. Warto pamiętać, że od czasu wejścia Polski do strefy Schengen, Straż Graniczna ma prawo do kontroli legalności pobytu i kontroli drogowej na terenie całego kraju, a nie tylko w pasie przygranicznym. Ich uprawnienia w zakresie ruchu drogowego są w wielu punktach zbieżne z uprawnieniami Policji.
Najlepszą strategią podczas kontaktu z funkcjonariuszem Straży Granicznej jest spokój i wykonywanie poleceń. Jeśli uważasz, że funkcjonariusz przekracza swoje uprawnienia lub zachowuje się niewłaściwie, masz prawo:
Agresja słowna czy fizyczna nigdy nie rozwiązuje problemu, a jedynie generuje nowe, znacznie poważniejsze kłopoty prawne, które mogą ciągnąć się latami w aktach sądowych.