Temat „woke” w grach wideo to obecnie jeden z najbardziej gorących i polaryzujących wątków w internecie. Jordan Dębowski, znany z rzetelnego podejścia do analizy branży, postanowił zmierzyć się z tym zagadnieniem w swoim materiale zatytułowanym „Czy WSZYSTKIE gry są WOKE?”. Film wywołał ogromną dyskusję, zbierając zarówno setki pochwał za merytorykę, jak i sporą dawkę krytyki od osób o odmiennych poglądach. Przyjrzyjmy się bliżej, jakie argumenty pojawiały się po obu stronach barykady.

Za co chwalony jest materiał Jordana?

Większość widzów doceniła przede wszystkim próbę uporządkowania terminologii. Jordan w swoim stylu zaczął od podstaw, tłumacząc, skąd w ogóle wzięło się pojęcie „woke”, jak ewoluowało na przestrzeni lat i jak bardzo dzisiejsze rozumienie tego słowa odbiega od jego pierwotnego znaczenia. Dla wielu osób była to cenna lekcja historii społecznej, która pozwoliła spojrzeć na problem z szerszej perspektywy.

Kolejnym mocnym punktem, na który wskazywali fani, jest dekonstrukcja mitu „apolityczności” dawnych gier. Jordan słusznie zauważył, że gry wideo od zawsze poruszały tematy polityczne, społeczne i światopoglądowe (wystarczy wspomnieć serie takie jak Metal Gear Solid, BioShock czy Fallout). Chwalono go za to, że nie boi się punktować krótkiej pamięci graczy, którzy nagle zaczęli dostrzegać „ideologię” tam, gdzie wcześniej widzieli po prostu fabułę.

Doceniono również jakość researchu. Jordan nie opierał się na emocjonalnych tweetach, ale starał się analizować konkretne przypadki, mechanizmy rynkowe oraz rolę firm konsultingowych (jak głośne ostatnio Sweet Baby Inc.). Jego spokojny, analityczny ton był dla wielu odświeżającą alternatywą dla krzykliwych filmów typu „anti-woke”, które często bazują na wywoływaniu gniewu.

Krytyka, czyli gdzie Jordan wbił kij w mrowisko

Mimo wielu pozytywnych głosów, film spotkał się z wyraźnym oporem części społeczności. Najczęstszym zarzutem był tzw. symetryzm lub próba przypodobania się wszystkim. Niektórzy widzowie uznali, że Jordan zbyt ostrożnie dobiera słowa i unika jednoznacznego potępienia pewnych zjawisk, które ich zdaniem niszczą jakość współczesnych scenariuszy.

Część krytyków zarzuciła mu również bagatelizowanie problemu „wymuszonej różnorodności”. Argumentowano, że choć Jordan ma rację co do obecności polityki w grach od lat, to jednak dzisiejszy sposób jej podania jest często toporny i odbywa się kosztem spójności świata gry czy głębi postaci. Dla tej grupy odbiorców Jordan zbyt mocno bronił korporacyjnych decyzji, tłumacząc je chęcią zysku i dotarcia do szerszej grupy odbiorców, zamiast przyznać, że mogą one negatywnie wpływać na artystyczny aspekt dzieła.

Pojawiły się także głosy, że materiał zbyt pobieżnie potraktował kwestię wskaźników ESG (Environmental, Social, and Governance). Krytycy Jordana uważają, że wpływ funduszy inwestycyjnych na treść gier jest znacznie większy, niż zostało to przedstawione w filmie, a ich zdaniem to właśnie tam leży źródło większości kontrowersyjnych zmian w projektach postaci czy fabułach.

Ciekawostka: Skąd wzięło się słowo „woke”?

Choć dziś kojarzy się głównie z kłótniami w internecie, termin „woke” (od ang. wake – budzić się) wywodzi się z afroamerykańskiego slangu lat 30. i 40. XX wieku. Pierwotnie oznaczało ono „zachowanie czujności wobec uprzedzeń rasowych i dyskryminacji”. Dopiero w ostatniej dekadzie termin ten został przejęty przez mainstream, a następnie stał się bronią w wojnie kulturowej, służącą do stygmatyzowania poglądów progresywnych.

Dlaczego ten film jest ważny?

Niezależnie od tego, po której stronie sporu stoisz, film Jordana Dębowskiego jest istotny, ponieważ podnosi poziom debaty. Zamiast wyzywania się w komentarzach, autor zaproponował argumenty oparte na faktach i analizie rynkowej. Nawet jeśli nie zgadzasz się z jego wnioskami, materiał zmusza do zastanowienia się nad tym, czy nasze oburzenie na „woke” w grach zawsze wynika z troski o jakość produktu, czy czasem jest efektem algorytmów mediów społecznościowych, które karmią nas kontrowersjami.

Jordan pokazał, że branża gier to skomplikowana machina, w której ścierają się wizje artystyczne, chłodna kalkulacja biznesowa i zmieniające się nastroje społeczne. Jego film nie zamknął dyskusji, ale stał się fundamentem do bardziej merytorycznej wymiany zdań w polskim internecie.