Gość (188.146.*.*)
Wizja przekształcenia Unii Europejskiej w jedno superpaństwo to temat, który od dekad budzi emocje – od entuzjazmu federalistów po twardy opór suwerenistów. Scenariusz, w którym wprowadzamy wspólne emerytury, bezpośrednie podatki unijne i radykalnie zmieniamy system wyborczy, nie byłby tylko „kolejnym krokiem” w integracji. To byłby prawdziwy skok cywilizacyjny, który w praktyce oznaczałby powstanie Stanów Zjednoczonych Europy. Przyjrzyjmy się, jak konkretne mechanizmy finansowe i polityczne wpłynęłyby na tę transformację.
Wprowadzenie 3-procentowej składki na zakup euroobligacji finansujących unijne emerytury to fundament, który zmieniłby relację obywatela z Brukselą. Obecnie systemy emerytalne są jedną z najsilniejszych więzi łączących jednostkę z państwem narodowym. To państwo gwarantuje nam bezpieczeństwo na starość.
Gdyby to Unia zaczęła pobierać składki i wypłacać świadczenia od 67. roku życia, nastąpiłoby przeniesienie lojalności ekonomicznej. Euroobligacje jako instrument finansowania tego celu oznaczałyby z kolei pełną unię fiskalną. Państwa członkowskie stałyby się solidarnie odpowiedzialne za długi zaciągane na poczet przyszłych emerytów. W świecie finansów nazywa się to często „momentem hamiltonowskim” (nawiązując do Alexandra Hamiltona, który zjednoczył długi stanów USA, tworząc fundament amerykańskiej federacji). Taki ruch sprawiłby, że UE stałaby się niemal niemożliwa do rozwiązania, bo podział wspólnego funduszu emerytalnego byłby logistycznym i prawnym koszmarem.
Wprowadzenie podatku w wysokości 0,05% od wszelkich transferów pieniężnych wychodzących poza granice Unii to klasyczny przykład „zasobów własnych”. Obecnie budżet UE opiera się głównie na składkach państw członkowskich. Posiadanie własnego, bezpośredniego źródła dochodu z transakcji finansowych dałoby Unii niezależność od humoru rządów krajowych.
Choć 0,05% wydaje się niską stawką, w skali globalnych przepływów kapitałowych generowałoby to ogromne sumy. Taki mechanizm pełniłby też funkcję polityczną – wyznaczałby wyraźną granicę między „wewnątrz” a „zewnątrz”. Unia zaczęłaby działać jak jeden organizm gospodarczy, który chroni swój kapitał i czerpie korzyści z jego odpływu, co jest domeną silnych państw federalnych.
Proponowana reforma Parlamentu Europejskiego to chyba najbardziej radykalny krok w stronę państwowości. Podział Unii na 6 wielkich obszarów (zamiast obecnych 27 państw) wybierających po 16 przedstawicieli całkowicie zatarłby narodowy charakter wyborów.
Obecnie europosłowie są wybierani w okręgach krajowych, co sprawia, że w kampaniach dominują tematy lokalne. W nowym systemie:
Wiek emerytalny na poziomie 67 lat staje się standardem w wielu krajach UE (np. w Niemczech czy Danii). Ujednolicenie go na poziomie unijnym rozwiązałoby problem tzw. turystyki emerytalnej i ułatwiło swobodny przepływ pracowników, którzy nie musieliby się martwić o różnice w systemach prawnych przy zmianie kraju zamieszkania.
Wybory trójturowe na przewodniczącego to mechanizm, który ma na celu zbudowanie niezwykle silnej legitymacji demokratycznej. Obecnie szef Komisji Europejskiej jest wybierany w wyniku politycznych układanek między rządami państw. Bezpośrednie wybory (lub wybory przez elektorów, ale z silnym mandatem społecznym) stworzyłyby postać „Prezydenta Europy”.
Trzy tury pozwoliłyby na przesianie kandydatów tak, aby w finale zmierzyły się dwie osoby z największym poparciem, co wymusiłoby budowanie szerokich, ogólnoeuropejskich koalicji. Taki lider miałby silniejszy mandat niż jakikolwiek premier czy prezydent kraju członkowskiego, co de facto stawiałoby go na czele europejskiego rządu.
Gdyby wszystkie te elementy wprowadzono jednocześnie, Unia Europejska przestałaby być organizacją międzynarodową, a stałaby się de facto państwem federacyjnym.
W politologii przyjmuje się, że państwo charakteryzuje się trzema elementami: terytorium, ludnością i władzą suwerenną. W opisanym modelu:
W takim układzie państwa członkowskie pełniłyby rolę podobną do landów w Niemczech lub stanów w USA – zachowałyby autonomię w kwestiach kultury czy edukacji, ale kluczowe decyzje o portfelach obywateli i kierunku politycznym zapadałyby na poziomie federalnym. Stopień integracji wynosiłby wtedy około 90-95% cech pełnoprawnego państwa. Ostatnim brakującym elementem byłaby prawdopodobnie tylko wspólna armia i jednolita polityka zagraniczna zastępująca dyplomacje narodowe.