Jakie masz pytanie?

lub

O ile bliżej przekształcenia Unii Europejskiej w państwo bylibyśmy, gdyby od umów o pracę, wszelkich umów cywilnoprawnych oraz dochodów z jednoosobowych działalności gospodarczych pobierano 3% składki na zakup euroobligacji finansujących unijne emerytury wypłacane od 67. roku życia, a także gdyby wprowadzono podatek od transferów poza UE w wysokości 0,05%, podzielono Unię na 6 obszarów wybierających po 16 europosłów i wybierano przewodniczącego w wyborach trójturowych?

przyszłość integracji europejskiej federalizacja Unii Europejskiej budowa superpaństwa europejskiego
avatar

Gość (188.146.*.*)



Odpowiedź:

Wizja przekształcenia Unii Europejskiej w jedno superpaństwo to temat, który od dekad budzi emocje – od entuzjazmu federalistów po twardy opór suwerenistów. Scenariusz, w którym wprowadzamy wspólne emerytury, bezpośrednie podatki unijne i radykalnie zmieniamy system wyborczy, nie byłby tylko „kolejnym krokiem” w integracji. To byłby prawdziwy skok cywilizacyjny, który w praktyce oznaczałby powstanie Stanów Zjednoczonych Europy. Przyjrzyjmy się, jak konkretne mechanizmy finansowe i polityczne wpłynęłyby na tę transformację.

Wspólna emerytura i euroobligacje, czyli unijny kontrakt społeczny

Wprowadzenie 3-procentowej składki na zakup euroobligacji finansujących unijne emerytury to fundament, który zmieniłby relację obywatela z Brukselą. Obecnie systemy emerytalne są jedną z najsilniejszych więzi łączących jednostkę z państwem narodowym. To państwo gwarantuje nam bezpieczeństwo na starość.

Gdyby to Unia zaczęła pobierać składki i wypłacać świadczenia od 67. roku życia, nastąpiłoby przeniesienie lojalności ekonomicznej. Euroobligacje jako instrument finansowania tego celu oznaczałyby z kolei pełną unię fiskalną. Państwa członkowskie stałyby się solidarnie odpowiedzialne za długi zaciągane na poczet przyszłych emerytów. W świecie finansów nazywa się to często „momentem hamiltonowskim” (nawiązując do Alexandra Hamiltona, który zjednoczył długi stanów USA, tworząc fundament amerykańskiej federacji). Taki ruch sprawiłby, że UE stałaby się niemal niemożliwa do rozwiązania, bo podział wspólnego funduszu emerytalnego byłby logistycznym i prawnym koszmarem.

Podatek od transferów poza UE jako symbol suwerenności finansowej

Wprowadzenie podatku w wysokości 0,05% od wszelkich transferów pieniężnych wychodzących poza granice Unii to klasyczny przykład „zasobów własnych”. Obecnie budżet UE opiera się głównie na składkach państw członkowskich. Posiadanie własnego, bezpośredniego źródła dochodu z transakcji finansowych dałoby Unii niezależność od humoru rządów krajowych.

Choć 0,05% wydaje się niską stawką, w skali globalnych przepływów kapitałowych generowałoby to ogromne sumy. Taki mechanizm pełniłby też funkcję polityczną – wyznaczałby wyraźną granicę między „wewnątrz” a „zewnątrz”. Unia zaczęłaby działać jak jeden organizm gospodarczy, który chroni swój kapitał i czerpie korzyści z jego odpływu, co jest domeną silnych państw federalnych.

Nowa mapa polityczna: 6 obszarów i 96 europosłów

Proponowana reforma Parlamentu Europejskiego to chyba najbardziej radykalny krok w stronę państwowości. Podział Unii na 6 wielkich obszarów (zamiast obecnych 27 państw) wybierających po 16 przedstawicieli całkowicie zatarłby narodowy charakter wyborów.

Obecnie europosłowie są wybierani w okręgach krajowych, co sprawia, że w kampaniach dominują tematy lokalne. W nowym systemie:

  • Zniknęłaby korelacja między wielkością państwa a liczbą mandatów (obecnie Niemcy mają 96, a Malta 6).
  • Powstałyby transnarodowe listy wyborcze, gdzie kandydat z Polski musiałby zabiegać o głosy np. w Czechach czy krajach bałtyckich (zależnie od podziału obszarów).
  • Liczba 96 posłów (zamiast obecnych 720) uczyniłaby z Parlamentu elitarne ciało o ogromnej władzy, przypominające bardziej Senat USA niż obecne zgromadzenie.

Ciekawostka: Dlaczego 67. rok życia?

Wiek emerytalny na poziomie 67 lat staje się standardem w wielu krajach UE (np. w Niemczech czy Danii). Ujednolicenie go na poziomie unijnym rozwiązałoby problem tzw. turystyki emerytalnej i ułatwiło swobodny przepływ pracowników, którzy nie musieliby się martwić o różnice w systemach prawnych przy zmianie kraju zamieszkania.

Przewodniczący wybierany w trzech turach

Wybory trójturowe na przewodniczącego to mechanizm, który ma na celu zbudowanie niezwykle silnej legitymacji demokratycznej. Obecnie szef Komisji Europejskiej jest wybierany w wyniku politycznych układanek między rządami państw. Bezpośrednie wybory (lub wybory przez elektorów, ale z silnym mandatem społecznym) stworzyłyby postać „Prezydenta Europy”.

Trzy tury pozwoliłyby na przesianie kandydatów tak, aby w finale zmierzyły się dwie osoby z największym poparciem, co wymusiłoby budowanie szerokich, ogólnoeuropejskich koalicji. Taki lider miałby silniejszy mandat niż jakikolwiek premier czy prezydent kraju członkowskiego, co de facto stawiałoby go na czele europejskiego rządu.

Jak blisko państwa bylibyśmy w takim scenariuszu?

Gdyby wszystkie te elementy wprowadzono jednocześnie, Unia Europejska przestałaby być organizacją międzynarodową, a stałaby się de facto państwem federacyjnym.

W politologii przyjmuje się, że państwo charakteryzuje się trzema elementami: terytorium, ludnością i władzą suwerenną. W opisanym modelu:

  1. Władza fiskalna (podatki i emerytury) przechodzi do centrum.
  2. Tożsamość polityczna zostaje oderwana od narodowości (regiony wyborcze).
  3. Egzekutywa zyskuje bezpośredni mandat od obywateli.

W takim układzie państwa członkowskie pełniłyby rolę podobną do landów w Niemczech lub stanów w USA – zachowałyby autonomię w kwestiach kultury czy edukacji, ale kluczowe decyzje o portfelach obywateli i kierunku politycznym zapadałyby na poziomie federalnym. Stopień integracji wynosiłby wtedy około 90-95% cech pełnoprawnego państwa. Ostatnim brakującym elementem byłaby prawdopodobnie tylko wspólna armia i jednolita polityka zagraniczna zastępująca dyplomacje narodowe.

Podziel się z innymi: