Gość (188.146.*.*)
Pomysł wprowadzenia powszechnej, 2-procentowej składki na zakup euroobligacji, która docelowo zasilałaby dodatkowy filar emerytalny, to koncepcja wykraczająca daleko poza zwykłą reformę systemu ubezpieczeń społecznych. To projekt, który uderza w same fundamenty integracji europejskiej, łącząc interes ekonomiczny jednostki z trwałością struktur unijnych. Choć obecnie taka propozycja pozostaje w sferze teorii, jej realizacja miałaby kolosalne skutki polityczne i gospodarcze, faktycznie zmieniając dynamikę relacji między państwami członkowskimi a Brukselą.
Głównym mechanizmem, który utrudniłby opuszczenie Unii Europejskiej (tzw. exit), byłoby bezpośrednie powiązanie prywatnego majątku obywateli z istnieniem i stabilnością strefy euro oraz całej wspólnoty. Obecnie systemy emerytalne są domeną państw narodowych. Jeśli dany kraj decyduje się na wyjście z UE, kwestie emerytalne pozostają wewnętrzną sprawą rządu i obywateli.
Wprowadzenie euroobligacji jako podstawy przyszłych wypłat emerytalnych zmienia tę zasadę. Emerytura obywatela stałaby się zależna od wypłacalności całej Unii, a nie tylko jego macierzystego kraju. W przypadku secesji (wyjścia z UE), status takich oszczędności stałby się niezwykle skomplikowany prawnie. Czy państwo opuszczające Unię mogłoby nadal gwarantować wypłaty z instrumentów, które są emitowane przez wspólnotę, z której właśnie występuje? Dla przeciętnego wyborcy ryzyko utraty lub drastycznego spadku wartości „europejskiej emerytury” byłoby potężnym argumentem przeciwko jakimkolwiek ruchom odśrodkowym.
W historii polityki i ekonomii często przywołuje się przykład Alexandra Hamiltona, pierwszego sekretarza skarbu USA, który poprzez konsolidację długów poszczególnych stanów w jeden dług federalny, faktycznie „zszył” młode państwo w jedną całość. Wspólny dług jest jednym z najsilniejszych spoiw państwowości.
Z perspektywy politologicznej, wprowadzenie wspólnego systemu emerytalnego opartego na długu unijnym byłoby jednym z ostatnich kroków przed formalnym przekształceniem UE w federację. Państwo definiuje się m.in. przez monopol na przemoc, wspólną walutę oraz system zabezpieczenia społecznego. Jeśli Unia przejęłaby odpowiedzialność za jesień życia milionów Europejczyków, jej rola przestałaby być postrzegana jedynie przez pryzmat regulacji i dotacji, a zaczęłaby być kojarzona z elementarnym bezpieczeństwem bytowym.
Warto jednak zauważyć, że taka reforma napotkałaby ogromny opór. Państwa o niższym zadłużeniu i stabilniejszych systemach emerytalnych mogłyby obawiać się, że ich obywatele będą „dopłacać” do emerytur w krajach o gorszej dyscyplinie finansowej. Ponadto, opodatkowanie kwot zwolnionych z PIT (np. ulgi dla młodych czy kwoty wolnej) byłoby politycznie ryzykowne i wymagałoby zmiany konstytucji w wielu krajach członkowskich.
Euroobligacje to dłużne papiery wartościowe, za które odpowiedzialność ponosiłyby solidarnie wszystkie kraje strefy euro (lub całej UE). Oznacza to, że inwestor kupujący taką obligację ma pewność, że jeśli jedno państwo wpadnie w kłopoty, pozostałe spłacą jego dług. Dzięki temu kraje o słabszej gospodarce mogą pożyczać pieniądze znacznie taniej, korzystając z wiarygodności kredytowej liderów, takich jak Niemcy czy Holandia.
Wprowadzenie 2-procentowej składki od każdej kwoty podlegającej opodatkowaniu PIT, w tym od kwot zwolnionych, to operacja na otwartym sercu systemów podatkowych. Wymagałoby to:
Podsumowując, choć technicznie i politycznie jest to projekt niezwykle trudny do wdrożenia, jego realizacja rzeczywiście uczyniłaby proces wyjścia z Unii Europejskiej ekstremalnie kosztownym i ryzykownym dla obywatela. Finansowe powiązanie przyszłości emerytalnej z trwaniem wspólnoty byłoby najsilniejszym jak dotąd bezpiecznikiem chroniącym UE przed rozpadem i gigantycznym krokiem w stronę federalizacji Europy.