Literatura ma niezwykłą moc – potrafi wykreować postacie, które zostają z nami na całe życie, stając się niemal realnymi przyjaciółmi lub lustrami, w których przeglądamy się w trudnych chwilach. Mały Książę, Holden Caulfield czy Kubuś Puchatek to ikony, które mimo upływu lat wciąż budzą emocje, prowokują do dyskusji i... czasem wywołują niemałe kontrowersje. Przyjrzyjmy się bliżej tym trzem wyjątkowym bohaterom i spróbujmy zrozumieć, co sprawia, że ich historie są tak uniwersalne.

Jak zaprzyjaźnić się z Małym Księciem i co to znaczy „oswoić”?

Postać Małego Księcia z arcydzieła Antoine’a de Saint-Exupéry’ego to symbol niewinności i poszukiwania sensu w świecie dorosłych. Aby zaprzyjaźnić się z tym złotowłosym chłopcem, trzeba przede wszystkim zrozumieć kluczowe dla książki pojęcie „oswajania”. Jak wyjaśnił Lis, oswajanie to „stwarzanie więzów”. To proces, który wymaga czasu, cierpliwości i – co najważniejsze – powtarzalności.

Jeśli chcesz oswoić Małego Księcia (lub kogoś bliskiego w prawdziwym życiu), musisz pamiętać o rytuałach. Lis tłumaczył, że jeśli będziesz przychodzić o czwartej po południu, to już od trzeciej on zacznie czuć się szczęśliwy. To właśnie ta przewidywalność i poświęcony czas sprawiają, że druga osoba staje się dla nas jedyna na świecie. Przyjaźń z Małym Księciem wymaga odrzucenia powierzchowności. „Dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu” – to zdanie to fundament relacji z chłopcem z asteroidy B-612. Aby stać się jego przyjacielem, musisz być gotowy na odpowiedzialność za to, co oswoiłeś, tak jak on czuł się odpowiedzialny za swoją Różę.

Dlaczego Holden Caulfield budzi w nas współczucie?

Holden Caulfield, bohater „Buszującego w zbożu” J.D. Salingera, to jedna z najbardziej polaryzujących postaci w literaturze. Dla jednych jest irytującym, rozpieszczonym nastolatkiem, dla innych – głęboko zranionym młodym człowiekiem, z którym łatwo się utożsamić. Dlaczego Holden budzi współczucie, mimo swojego cynizmu i buntu?

Kluczem do zrozumienia Holdena jest jego ogromna samotność i lęk przed dorosłością, którą postrzega jako świat pełen fałszu (słynne „phoniness”). Współczujemy mu, ponieważ pod maską arogancji kryje się trauma po stracie brata, Alliego, oraz desperacka potrzeba ochrony niewinności. Tytułowe „buszowanie w zbożu” to metafora jego marzenia: Holden chciałby stać się kimś, kto łapie dzieci bawiące się w polu żyta, zanim te spadną w przepaść – przepaść dorosłości, cynizmu i utraty autentyczności. Jego zagubienie w Nowym Jorku, nieudane próby nawiązania kontaktu z ludźmi i wszechobecny smutek sprawiają, że czytelnik widzi w nim nie buntownika bez powodu, ale kruchą jednostkę, która nie potrafi odnaleźć się w brutalnym świecie.

Czy Kubuś Puchatek jest kobietą? Rozprawiamy się z mitem

Kilka lat temu internet obiegła sensacyjna wiadomość: „Kubuś Puchatek to dziewczynka!”. Dla wielu osób, które wychowały się na przygodach misia o bardzo małym rozumku, była to informacja wstrząsająca. Czy jednak faktycznie mamy do czynienia z największą traumą dzieciństwa, czy może z drobnym nieporozumieniem?

Prawda jest nieco bardziej złożona. Inspiracją dla A.A. Milne’a była niedźwiedzica o imieniu Winnipeg (w skrócie Winnie), która mieszkała w londyńskim zoo. Christopher Robin (Krzyś), syn autora, uwielbiał ją odwiedzać i to właśnie na jej cześć nazwał swojego pluszaka Winnie-the-Pooh. Zatem pierwowzór – żywe zwierzę – rzeczywiście był płci żeńskiej.

Jednak w świecie literackim, stworzonym przez Milne’a, Kubuś Puchatek jest postacią męską. W oryginalnym tekście autor konsekwentnie używa zaimków „he/him” (on/jego). W polskim tłumaczeniu Ireny Tuwim imię „Kubuś” jednoznacznie wskazuje na chłopca. Zatem, choć korzenie imienia są żeńskie, sam bohater Stumilowego Lasu pozostaje misiem-chłopcem. Czy to trauma? Raczej ciekawa anegdota, która pokazuje, jak rzeczywistość przeplata się z fikcją literacką.

Ciekawostka o „oswajaniu” w różnych kulturach

Warto wiedzieć, że słowo „oswoić” (fr. apprivoiser) użyte przez Saint-Exupéry’ego ma w języku francuskim bardzo głębokie znaczenie. Nie chodzi tylko o udomowienie zwierzęcia, ale o proces budowania zaufania, który zmienia obie strony relacji. Dzięki oswajaniu świat nabiera barw – dla Lisa zboże, którego nie je, staje się piękne tylko dlatego, że przypomina mu złote włosy Małego Księcia. To piękna lekcja tego, jak miłość i przyjaźń zmieniają naszą percepcję rzeczywistości.

Dlaczego warto wracać do tych bohaterów?

Zarówno Mały Książę, Holden Caulfield, jak i Kubuś Puchatek uczą nas czegoś ważnego o ludzkiej naturze:

• Mały Książę przypomina o wartości relacji i uważności.
• Holden Caulfield pokazuje, że każdy z nas ma prawo do słabości i lęku przed zmianą.
• Kubuś Puchatek uczy, że najprostsze przyjemności i lojalność wobec przyjaciół są fundamentem szczęścia.

Niezależnie od tego, czy analizujemy płeć pluszowego misia, czy zastanawiamy się nad egzystencjalnym bólem nastolatka z lat 50., literatura pozwala nam lepiej zrozumieć samych siebie. I to jest w niej najpiękniejsze.