Jakie masz pytanie?

lub

Czy istniała szansa, aby Wielka Brytania zachowała posiadłości na kontynencie (choćby jedno miasto), oraz czy istniała lub istnieje szansa, aby Bretania i Korsyka stały się niepodległe?

brytyjskie posiadłości europejskie niepodległość Bretanii Korsyki geopolityka europejskich granic
avatar

Gość (188.146.*.*)



Odpowiedź:

Historia Europy to fascynująca sieć zależności, wojen i traktatów, które ukształtowały dzisiejsze granice. Pytanie o to, czy Wielka Brytania mogła zachować przyczółek na kontynencie oraz czy regiony takie jak Bretania czy Korsyka mają szansę na niepodległość, dotyka samych fundamentów europejskiej geopolityki. Choć dziś mapa wydaje się ustalona, historia uczy nas, że nic nie jest dane raz na zawsze.

Czy Wielka Brytania mogła zatrzymać Calais?

Najbardziej oczywistym kandydatem na brytyjską posiadłość na kontynencie było Calais. Miasto to znajdowało się w rękach angielskich przez ponad 200 lat (1347–1558). Dla Anglików było ono „najjaśniejszym klejnotem w koronie”, kluczowym portem handlowym i strategicznym punktem wyjścia do ewentualnych inwazji na Francję.

Szansa na zachowanie Calais była całkiem realna, gdyby nie splot nieszczęśliwych okoliczności za panowania Marii I Tudor. Miasto zostało utracone w 1558 roku w wyniku niespodziewanego ataku francuskiego pod wodzą księcia de Guise. Gdyby Anglia lepiej dofinansowała garnizon lub gdyby hiszpańskie posiłki (ówcześni sojusznicy Londynu) dotarły na czas, Calais mogło pozostać angielskie znacznie dłużej. Co ciekawe, w traktacie z Cateau-Cambrésis Francuzi obiecali zwrócić miasto po ośmiu latach, ale oczywiście nigdy tego nie zrobili, wykorzystując późniejsze zaangażowanie Anglii w pomoc hugenotom jako pretekst do zerwania umowy.

Warto też wspomnieć o Dunkierce, która była brytyjska w latach 1658–1662. Została jednak sprzedana Francji przez króla Karola II Stuarta, który desperacko potrzebował gotówki. Gdyby nie krótkowzroczność finansowa monarchy, Wielka Brytania mogłaby posiadać na kontynencie „drugi Gibraltar”.

Gibraltar – jedyny ocalały bastion

Mówiąc o posiadłościach na kontynencie, często zapominamy, że Wielka Brytania wciąż jedną posiada. Gibraltar, położony na południowym krańcu Półwyspu Iberyjskiego, pozostaje terytorium zamorskim Wielkiej Brytanii od 1704 roku. Choć Hiszpania regularnie zgłasza do niego roszczenia, mieszkańcy „Skały” w licznych referendach opowiadali się za pozostaniem pod brytyjską koroną. To żywy dowód na to, że utrzymanie małego, strategicznego punktu na kontynencie przez wieki jest możliwe, o ile stoi za tym potęga morska i wola polityczna.

Ciekawostka: Hanower i unia personalna

Mało kto pamięta, że przez 123 lata (1714–1837) królowie Wielkiej Brytanii byli jednocześnie władcami Hanoweru w dzisiejszych Niemczech. Nie była to posiadłość kolonialna, lecz unia personalna. Gdyby nie prawo salickie, które zabraniało kobiecie (królowej Wiktorii) objęcia tronu w Hanowerze, brytyjskie wpływy w sercu Europy mogłyby trwać znacznie dłużej, co całkowicie zmieniłoby układ sił podczas jednoczenia Niemiec przez Prusy.

Bretania – marzenie o niepodległości

Bretania ma jedną z najsilniejszych tożsamości regionalnych w Europie. Jako niezależne księstwo istniała do 1532 roku, kiedy to została formalnie włączona do Francji. Czy istniała szansa na jej niepodległość? W historii nowożytnej najbliżej było w trakcie II wojny światowej, kiedy to część radykalnych nacjonalistów bretońskich liczyła na utworzenie państwa pod protektoratem niemieckim. Był to jednak margines, a kolaboracja z okupantem skutecznie skompromitowała ruch niepodległościowy na dziesięciolecia.

Obecnie szanse na pełną niepodległość Bretanii są bliskie zeru. Francja jest państwem silnie scentralizowanym, a konstytucja Republiki głosi, że jest ona „niepodzielna”. Ruchy autonomistyczne (jak partia UDB) skupiają się raczej na decentralizacji, nauce języka bretońskiego i większych kompetencjach finansowych niż na całkowitym odłączeniu się od Paryża.

Korsyka – najbardziej wybuchowa wyspa Francji

Sytuacja Korsyki jest znacznie bardziej dynamiczna niż Bretanii. Wyspa ta cieszyła się krótkim okresem niepodległości w latach 1755–1769 pod wodzą Pasquale Paolego, zanim została podbita przez Francję (zaledwie rok przed narodzinami Napoleona Bonaparte).

Na Korsyce separatyzm jest wciąż żywy. Przez dekady działał tam FLNC (Front Narodowego Wyzwolenia Korsyki), prowadząc walkę zbrojną. Choć w 2014 roku ogłoszono demilitaryzację, nastroje niepodległościowe nie wygasły. Czy Korsyka może być niepodległa?

  1. Argumenty za: Silna odrębność kulturowa, językowa i wyspiarskie położenie, które naturalnie sprzyja izolacji.
  2. Przeszkody: Korsyka jest silnie uzależniona od dotacji z Paryża. Bez francuskiego wsparcia finansowego gospodarka wyspy mogłaby się załamać.

Obecnie rząd Emmanuela Macrona prowadzi bezprecedensowe rozmowy na temat przyznania Korsyce szerokiej autonomii. To krok milowy, który może zaspokoić ambicje mieszkańców bez konieczności pełnego zrywania więzi z Francją.

Czy geopolityka pozwoli na zmiany?

W dzisiejszej Europie, zdominowanej przez struktury Unii Europejskiej, dążenia niepodległościowe regionów napotykają na „szklany sufit”. Przykład Katalonii pokazał, że nawet silny, bogaty region ma ogromne trudności z uzyskaniem uznania międzynarodowego bez zgody państwa macierzystego.

W przypadku Wielkiej Brytanii, po Brexicie, szanse na odzyskanie jakichkolwiek wpływów terytorialnych na kontynencie są zerowe. Z kolei dla Bretanii i Korsyki droga do samostanowienia wiedzie raczej przez ewolucję w stronę federacji niż przez nagłe ogłoszenie niepodległości. Historia pokazuje jednak, że granice w Europie są płynne, a to, co dziś wydaje się niemożliwe, za sto lat może być faktem dokonanym.

Podsumowanie szans:

  • Brytyjskie Calais/Dunkierka: Szansa zaprzepaszczona w XVI i XVII wieku.
  • Niepodległa Bretania: Bardzo niskie prawdopodobieństwo w dającej się przewidzieć przyszłości.
  • Niepodległa Korsyka: Średnie prawdopodobieństwo, zależne od sukcesu negocjacji o autonomię i stabilności gospodarczej wyspy.
Podziel się z innymi: