Sztuczna inteligencja, taka jak ChatGPT czy Claude, przypomina niezwykle inteligentnego stażystę, który przeczytał całą bibliotekę świata, ale kompletnie nie zna Twoich myśli. Aby wycisnąć z niej to, co najlepsze, musisz nauczyć się „rozmawiać” w sposób precyzyjny. Pisanie promptów, czyli tzw. prompt engineering, to nie czarna magia, a zestaw konkretnych zasad, które sprawią, że AI przestanie generować ogólniki, a zacznie dostarczać treści skrojone pod Twoje potrzeby.

Anatomia idealnego promptu – z czego powinien się składać?

Dobry prompt to coś więcej niż jedno zdanie. Jeśli chcesz otrzymać wysokiej jakości odpowiedź, powinieneś zawrzeć w swoim poleceniu kilka kluczowych elementów. Najlepiej sprawdza się metoda strukturalna, która obejmuje:

1. Rola (Persona): Nadaj AI osobowość. Zamiast pisać „Napisz tekst o bieganiu”, zacznij od: „Jesteś doświadczonym trenerem maratończyków z 20-letnim stażem”. To zmienia ton i zasób słownictwa, z którego skorzysta model.
2. Zadanie (Task): Określ jasno, co ma się stać. „Przygotuj plan treningowy dla osoby początkującej, która chce przebiec 5 km w 30 minut”.
3. Kontekst (Context): Podaj dodatkowe informacje. „Osoba ta ma lekką nadwagę, może trenować 3 razy w tygodniu i nie lubi biegać rano”.
4. Format (Format): Powiedz, jak ma wyglądać wynik. Czy ma to być tabela, lista punktowa, kod HTML czy może wpis na bloga?
5. Ograniczenia (Constraints): Wyznacz granice. „Nie używaj specjalistycznego żargonu medycznego, tekst ma być motywujący i nie dłuższy niż 500 słów”.

Jak pisać prompty krok po kroku?

Tworzenie idealnego zapytania to proces iteracyjny. Nie zawsze uda się za pierwszym razem, ale trzymanie się poniższej ścieżki drastycznie zwiększa szanse na sukces:

• Zacznij od ogółu do szczegółu: Najpierw zdefiniuj główny cel, a potem dodawaj warstwy doprecyzowujące.
• Stosuj przykłady (Few-Shot Prompting): To jedna z najskuteczniejszych technik. Jeśli chcesz, by AI pisało w Twoim stylu, wklej fragment swojego tekstu i napisz: „Oto przykład mojego stylu. Napisz kolejny akapit, zachowując ten sam rytm i dobór słów”.
• Poproś o „myślenie krok po kroku”: Jeśli zadanie jest logiczne lub matematyczne, dodaj frazę: „Przeanalizuj to krok po kroku”. To zmusza model do przejścia przez proces rozumowania, co minimalizuje ryzyko błędów (tzw. halucynacji).
• Iteruj i dopracowuj: Jeśli odpowiedź nie jest idealna, nie kasuj jej. Napisz: „To jest dobre, ale skróć drugą sekcję i dodaj więcej humoru”.

Ciekawostka: Dlaczego AI „stara się” bardziej, gdy dasz mu napiwek?

Badacze odkryli, że modele językowe reagują na bodźce emocjonalne i społeczne zawarte w promptach. Choć AI nie posiada uczuć, dodanie do promptu zdania: „To bardzo ważne dla mojej kariery” lub „Dam Ci 200 dolarów napiwku za idealną odpowiedź” (nawet jeśli to nieprawda), często skutkuje dłuższymi i bardziej rzetelnymi odpowiedziami. Wynika to z danych, na których modele były trenowane – w internecie ludzie zazwyczaj starają się bardziej, gdy w grę wchodzi duża stawka lub prośba o pomoc.

Najczęstsze błędy, które psują Twoje wyniki

Nawet zaawansowani użytkownicy wpadają w pułapki, które sprawiają, że AI generuje nudne lub błędne treści. Oto czego unikać:

Zbyt duża ogólność

To najczęstszy grzech. Prompt „Napisz artykuł o marketingu” jest bezużyteczny. AI wygeneruje najbardziej generyczną treść, jaką można sobie wyobrazić. Zamiast tego zapytaj o „Trendy w marketingu szeptanym dla branży e-commerce w 2024 roku”.

Brak kontekstu sytuacyjnego

AI nie wie, dla kogo piszesz. Jeśli nie zaznaczysz, czy odbiorcą jest 10-letnie dziecko, czy profesor fizyki, model wybierze średnią, która zazwyczaj nikogo nie satysfakcjonuje.

Przeładowanie informacjami (Prompt Stuffing)

Choć kontekst jest ważny, wrzucenie do jednego zapytania pięciu różnych zadań może zdezorientować model. Jeśli masz skomplikowany projekt, rozbij go na mniejsze prompty. Najpierw poproś o konspekt, potem o rozwinięcie punktu pierwszego, a na końcu o podsumowanie.

Zakładanie, że AI zna fakty z dzisiaj

Większość modeli ma tzw. „knowledge cutoff”, czyli datę, po której ich wiedza się kończy (chyba że korzystają z dostępu do przeglądarki). Pytanie o wynik meczu, który odbył się wczoraj, bez włączonej funkcji wyszukiwania, doprowadzi do zmyślania faktów.

Jak sprawdzić, czy Twój prompt zadziałał?

Dobrym testem na jakość promptu jest tzw. „test lustra”. Przeczytaj swoje polecenie i zastanów się: czy gdybyś dał je człowiekowi, który nie wie nic o Twoim projekcie, byłby w stanie wykonać zadanie dokładnie tak, jak tego oczekujesz? Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, Twój prompt wymaga doprecyzowania.

Pamiętaj, że praca z AI to dialog. Nie bój się prosić o poprawki, zadawać pytań pomocniczych i eksperymentować z różnymi tonami wypowiedzi. Z czasem zauważysz, że tworzenie idealnych instrukcji staje się Twoją drugą naturą.