Avi Loeb, profesor astrofizyki z Harvardu, znany szerokiej opinii publicznej głównie dzięki swoim kontrowersyjnym (ale fascynującym) teoriom na temat pozaziemskich technologii i obiektu 'Oumuamua, faktycznie zabiera głos w debacie na temat sztucznej inteligencji. Choć jego głównym polem badawczym jest kosmos, Loeb często publikuje eseje filozoficzno-naukowe, w których analizuje kondycję ludzkości. W swoich ostatnich wypowiedziach i tekstach profesor faktycznie wyraża obawy, że nadmierne poleganie na AI może doprowadzić do degradacji naszych zdolności poznawczych.

Dlaczego Avi Loeb ostrzega przed AI?

Głównym argumentem Loeba nie jest strach przed „buntem maszyn” w stylu Terminatora, ale raczej obawa przed intelektualnym lenistwem gatunku ludzkiego. Profesor zauważa, że w momencie, gdy zaczynamy delegować proces myślenia, wyciągania wniosków i tworzenia treści do algorytmów, przestajemy trenować nasz najważniejszy „mięsień” – mózg.

Według Loeba, sztuczna inteligencja działa jak lustro, które odbija dane, na których została wytrenowana. Jeśli ludzie przestaną generować nowe, głębokie myśli i polegać będą wyłącznie na tym, co podpowie im AI, wejdziemy w pętlę wtórności. Zamiast odkrywać nowe horyzonty, będziemy mielić w kółko te same informacje, co w konsekwencji może doprowadzić do atrofii naszej kreatywności i zdolności do krytycznego myślenia.

Delegowanie ciekawości to największe ryzyko

Avi Loeb często podkreśla, że to, co czyni nas ludźmi, to nienasycona ciekawość i chęć zrozumienia świata metodą prób i błędów. AI dostarcza gotowe odpowiedzi w ułamku sekundy. Choć jest to niesamowicie wygodne, profesor ostrzega, że „droga na skróty” eliminuje proces nauki, który zachodzi podczas błądzenia i samodzielnego dochodzenia do prawdy.

W jednym ze swoich esejów Loeb sugeruje, że jeśli przestaniemy zadawać pytania i zaczniemy jedynie akceptować odpowiedzi generowane przez modele językowe, stracimy naszą unikalną iskrę, która pozwoliła nam zbudować cywilizację. To właśnie ten proces „outsourcingu inteligencji” jest dla niego najbardziej alarmujący.

AI jako „Wielki Filtr” cywilizacji?

Ciekawostką jest fakt, że Loeb łączy temat sztucznej inteligencji ze swoimi poszukiwaniami życia pozaziemskiego. Zastanawia się on, czy powód, dla którego nie nawiązaliśmy jeszcze kontaktu z obcymi cywilizacjami, nie leży właśnie w AI. Stawia hipotezę, że być może każda zaawansowana cywilizacja w pewnym momencie tworzy sztuczną inteligencję, która staje się tak wygodna i dominująca, że jej twórcy przestają być aktywni, tracą ambicję eksploracji kosmosu i ostatecznie „znikają” w cyfrowym świecie.

W tym kontekście AI mogłoby być tzw. Wielkim Filtrem – barierą ewolucyjną, której cywilizacje nie są w stanie przeskoczyć, bo tracą instynkt przetrwania i rozwoju na rzecz cyfrowej symulacji i gotowych rozwiązań.

Czy to oznacza, że Loeb jest wrogiem technologii?

Absolutnie nie. Warto wiedzieć, że Avi Loeb sam korzysta z zaawansowanych algorytmów w ramach Projektu Galileusz (Galileo Project). Jego zespół używa AI do analizy ogromnych ilości danych z teleskopów i czujników, aby odsiać znane zjawiska (ptaki, drony, balony) od potencjalnych śladów technologii pozaziemskich.

Dla profesora kluczowe jest rozróżnienie: AI powinno być narzędziem, które pomaga nam przetwarzać dane, a nie zastępcą dla ludzkiego rozumu i intuicji. Alarmuje on nie przeciwko samej technologii, ale przeciwko naszej skłonności do pójścia na łatwiznę.

Jak zachować zdolność myślenia w erze algorytmów?

Choć diagnoza Loeba brzmi pesymistycznie, niesie ona ze sobą pewną lekcję. Aby nie stracić zdolności samodzielnego myślenia, powinniśmy:

• Traktować AI jako asystenta, a nie wyrocznię.
• Weryfikować informacje i szukać źródeł, zamiast bezkrytycznie przyjmować wygenerowany tekst.
• Pielęgnować hobby i zajęcia, które wymagają od nas wysiłku intelektualnego i manualnego.
• Zadawać pytania „dlaczego?”, a nie tylko „jaki jest wynik?”.

Avi Loeb przypomina nam, że nasza inteligencja jest wynikiem milionów lat ewolucji opartej na wyzwaniach. Jeśli usuniemy wszystkie wyzwania, korzystając z AI, możemy niechcący cofnąć się w rozwoju, zanim w ogóle zdążymy opuścić naszą planetę na dobre.