Jeśli kiedykolwiek byłeś w Poznaniu na przełomie czerwca i lipca, na pewno obiła Ci się o uszy nazwa Festiwal Malta. To nie tylko najważniejsze wydarzenie kulturalne w stolicy Wielkopolski, ale też jeden z najbardziej rozpoznawalnych festiwali sztuki w Europie Środkowo-Wschodniej. Przez dekady Malta zmieniała swoje oblicze, ewoluując od niszowego przeglądu teatrów ulicznych do ogromnego, multidyscyplinarnego święta, które angażuje całe miasto.

Skąd wzięła się nazwa festiwalu?

Wiele osób, które po raz pierwszy słyszą o tym wydarzeniu, zastanawia się, co wspólnego ma Poznań z wyspą na Morzu Śródziemnym. Odpowiedź jest prozaiczna, a zarazem bardzo lokalna. Nazwa festiwalu pochodzi od Jeziora Maltańskiego w Poznaniu, nad którym w 1991 roku odbyły się pierwsze spektakle plenerowe. To właśnie tam, na terenach rekreacyjnych wokół toru regatowego, narodziła się idea prezentowania sztuki w przestrzeni publicznej, poza murami teatrów.

Z biegiem lat festiwal „rozlał się” na całe miasto. Dziś wydarzenia odbywają się na placach, w parkach, w starych halach fabrycznych, a także w tradycyjnych salach koncertowych i teatralnych. Malta stała się integralną częścią tkanki miejskiej Poznania.

Od teatru ulicznego do multidyscyplinarnego giganta

Początki Malty to przede wszystkim teatr uliczny i plenerowy. W latach 90. festiwal był powiewem świeżości i wolności, sprowadzając do Polski legendarne grupy teatralne z całego świata. Widzowie mogli podziwiać ogromne machiny, szczudlarzy i widowiska z użyciem ognia, które całkowicie zmieniały postrzeganie tego, czym może być spektakl.

Z czasem formuła zaczęła się rozszerzać. Dziś Festiwal Malta to prawdziwy miks gatunków:

• Teatr i taniec: od eksperymentalnych form po wielkie produkcje.
• Muzyka: koncerty gwiazd światowego formatu (w Poznaniu dzięki Malcie grali m.in. Radiohead, Portishead czy Kraftwerk).
• Film i literatura: liczne projekcje, spotkania z autorami i debaty.
• Generator Malta: sekcja poświęcona projektom społeczno-artystycznym, które angażują mieszkańców i zmieniają konkretne dzielnice miasta.

Idiomy, czyli serce festiwalu

Przez wiele lat znakiem rozpoznawczym Malty były tzw. Idiomy. Każda edycja miała swój temat przewodni (np. „Wykluczeni”, „Bałkany”, „Skok w wiarę”), a kuratorem programu głównego zostawał wybitny artysta lub intelektualista. Pozwalało to spojrzeć na sztukę przez pryzmat konkretnych problemów współczesnego świata – politycznych, społecznych czy etycznych. Dzięki temu Malta nigdy nie była tylko „rozrywką”, ale stała się miejscem ważnej dyskusji o kondycji człowieka.

Nowa era i wielkie zmiany

W ostatnich latach Festiwal Malta przeszedł spore zawirowania, głównie finansowe i organizacyjne. W 2023 roku ogłoszono, że markę festiwalu zakupiła Dominika Kulczyk. Ta informacja odbiła się szerokim echem w świecie kultury, dając imprezie nową energię i stabilność.

Pod nowym patronatem festiwal stawia na silny przekaz kobiecy i ekologiczny, nie rezygnując przy tym ze swoich korzeni. W 2024 roku Malta powróciła w wielkim stylu, pokazując, że mimo upływu ponad 30 lat, wciąż potrafi zaskakiwać i przyciągać tłumy.

Ciekawostka: czy wiesz, że...?

Festiwal Malta ma swój własny, unikalny system wolontariatu. Dla wielu młodych ludzi praca przy festiwalu to pierwszy krok do kariery w produkcji wydarzeń kulturalnych. Wolontariusze Malty są rozpoznawalni dzięki charakterystycznym koszulkom i są uważani za „serce” imprezy, dbając o to, by zarówno artyści, jak i widzowie czuli się w Poznaniu jak w domu.

Dlaczego warto pojechać na Maltę?

Nawet jeśli nie jesteś wielkim fanem teatru awangardowego, Malta ma do zaoferowania coś, czego nie znajdziesz na typowych festiwalach muzycznych – niesamowitą atmosferę miasta, które przez kilka dni żyje sztuką. Możesz iść na kawę i trafić na darmowy koncert na środku placu Wolności, albo spacerować po parku i natknąć się na instalację artystyczną, która zmusi Cię do myślenia.

To wydarzenie dla osób ciekawych świata, które lubią być zaskakiwane. Malta udowadnia, że sztuka nie musi być zamknięta w muzeum, ale może być dostępna dla każdego, dosłownie na wyciągnięcie ręki. Jeśli planujesz wizytę w Poznaniu, końcówka czerwca to absolutnie najlepszy moment, by poczuć magię tego miasta.