To stwierdzenie, że produkcja, zwłaszcza baterii do samochodów elektrycznych, jest nieekologiczna, to fakt, ale wyrwany z kontekstu, który staje się wpół-mitem, gdy nie uwzględnia się pełnego cyklu życia pojazdu.

Krytycy elektromobilności mają rację, wskazując na to, że sam proces produkcji samochodu elektrycznego, a w szczególności jego akumulatora, jest bardziej energochłonny i generuje więcej emisji dwutlenku węgla (CO2) niż produkcja porównywalnego auta spalinowego. Jest to niepodważalna prawda, która wynika z konieczności wydobycia i przetworzenia dużych ilości surowców, takich jak lit, nikiel, kobalt czy mangan, a także z samej energochłonności procesu produkcyjnego ogniw litowo-jonowych.

Dlaczego produkcja baterii jest problematyczna?

Największe wyzwania środowiskowe związane z bateriami to:

1. Emisje CO2 w produkcji: Produkcja akumulatora trakcyjnego wymaga dużych nakładów energii. Jeśli fabryka baterii (np. w Chinach lub w krajach, gdzie miks energetyczny opiera się na węglu, jak w Polsce) jest zasilana energią pochodzącą ze spalania paliw kopalnych, ślad węglowy baterii jest znacznie wyższy. Przykładowo, akumulatory wyprodukowane w Chinach mogą generować nawet o 60% więcej dwutlenku węgla w procesie produkcyjnym niż te z Ameryki czy Europy, gdzie standardy są wyższe, a udział czystszych źródeł energii rośnie.
2. Wydobycie surowców: Proces wydobycia litu, kobaltu i innych metali jest obciążony środowiskowo. Wymaga przetworzenia ogromnych ilości ziemi (szacuje się, że około 225 000 kg ziemi na produkcję jednej baterii) i zużycia wody, co ma negatywny wpływ na lokalne ekosystemy.

Cały cykl życia: Gdzie elektryk odrabia straty?

Kluczem do zrozumienia ekologiczności samochodów elektrycznych jest spojrzenie na cały cykl życia pojazdu (Life Cycle Assessment - LCA), czyli od wydobycia surowców, przez produkcję, eksploatację, aż po recykling.

W tym ujęciu, samochody elektryczne zyskują ogromną przewagę, ponieważ:

1. Zeroemisyjność podczas jazdy

Podczas jazdy samochody elektryczne nie emitują spalin ani CO2 bezpośrednio do atmosfery. Samochody spalinowe emitują CO2 i inne zanieczyszczenia przez cały okres użytkowania, a do tego trzeba doliczyć emisje związane z wydobyciem, transportem i rafinacją paliwa.

2. Punkt krytyczny (Break-even point)

Mimo wyższych początkowych emisji z produkcji, samochody elektryczne "odrabiają" ten dług węglowy. Badania pokazują, że elektryk staje się bardziej ekologiczny niż spalinowy odpowiednik już po przejechaniu określonego dystansu:

• Około 41 000 km to starsze szacunki dla USA, zakładające, że surowce pochodzą tylko z wydobycia.
• Poniżej 25 000 km to nowsze szacunki, uwzględniające rosnący udział recyklingu baterii.
• Po około dwóch latach użytkowania — tak wynika z najnowszych badań naukowców z Northern Arizona University, które uwzględniają cały cykl życia.

W skali całego cyklu życia, przeciętny europejski pojazd elektryczny emituje ponad trzy razy mniej CO2 (o 69% mniej) niż porównywalny samochód spalinowy.

3. Rosnący udział OZE i recykling

Dwa czynniki sprawiają, że przewaga elektryków będzie stale rosnąć:

• Czysta energia: Im więcej energii odnawialnej (OZE) jest wykorzystywane do produkcji baterii i ładowania samochodów, tym niższy jest ich ślad węglowy. W najlepszym scenariuszu, gdy do produkcji i ładowania wykorzystuje się OZE, emisja CO2 może być prawie sześć razy niższa niż w przypadku pojazdu spalinowego.
• Recykling baterii: Nowoczesne technologie recyklingu pozwalają na odzyskanie nawet 95% surowców z baterii, takich jak lit, nikiel i kobalt. Wykorzystanie surowców z recyklingu może ograniczyć ślad węglowy związany z produkcją baterii nawet o 80%. To właśnie recykling jest kluczowy dla długoterminowej ekologiczności elektromobilności.

Podsumowanie

Twierdzenie, że produkcja baterii jest nieekologiczna, jest prawdziwe, jeśli patrzymy tylko na ten jeden etap. Jednak jest to fałszywe jako argument przeciwko ogólnej ekologiczności samochodów elektrycznych, ponieważ:

1. Samochody elektryczne są czystsze w całym cyklu życia (produkcja + eksploatacja) niż samochody spalinowe, nawet przy obecnym miksie energetycznym.
2. Przewaga elektryków rośnie wraz z dekarbonizacją energetyki i rozwojem technologii recyklingu.

Zatem, przeciwnicy elektromobilności wykorzystują częściowy fakt (wysokie emisje w produkcji) do stworzenia całościowego mitu (elektryki nie są ekologiczne). Prawda jest taka, że choć produkcja baterii jest wyzwaniem, to w perspektywie długoterminowej i w ujęciu całościowym, samochody elektryczne są obecnie lepszym wyborem dla klimatu, a ich przewaga będzie się tylko pogłębiać.