Historia Grand Theft Auto: San Andreas to nie tylko opowieść o ogromnym sukcesie sprzedażowym i rewolucji w grach z otwartym światem, ale także jeden z największych skandali w dziejach elektronicznej rozrywki. Kontrowersje, o które pytasz, skupiają się wokół słynnej afery „Hot Coffee”. Choć gry z serii GTA od zawsze kojarzyły się z brutalnością i wulgaryzmami, tym razem granica została przekroczona w sposób, który wielu uznało za celową manipulację opinią publiczną i organami ratingowymi.

Czym właściwie był skandal Hot Coffee?

Wszystko zaczęło się od odkrycia dokonanego przez modderów niedługo po premierze gry. Okazało się, że w kodzie „GTA: San Andreas” znajduje się ukryta minigra o zabarwieniu jednoznacznie seksualnym. W pierwotnym zamyśle gracze, po udanej randce, mogli wejść do domu dziewczyny głównego bohatera na „kawę”, co kończyło się interaktywną sceną seksu. Rockstar North, obawiając się restrykcyjnych kategorii wiekowych, oficjalnie zablokował tę zawartość przed premierą, ale – co kluczowe – nie usunął jej z plików gry znajdujących się na płytach.

Kiedy modder Patrick Wildenborg opublikował łatkę odblokowującą te sceny, wybuchła prawdziwa burza. Problem polegał na tym, że zawartość ta fizycznie znajdowała się na nośniku, który otrzymał niższą kategorię wiekową (w USA „M” dla dojrzałych, w wielu krajach Europy „16+”).

Dlaczego gracze i opinia publiczna uznali to za nieuczciwą praktykę?

Głównym zarzutem wobec Rockstar North i wydawcy Take-Two Interactive była próba „zjedzenia ciastka i posiadania ciastka”. Z jednej strony studio chciało uniknąć najwyższej kategorii wiekowej (Adults Only lub 18+), która drastycznie ogranicza dostępność gry w dużych sieciach handlowych, takich jak Walmart. Z drugiej strony, pozostawienie tych plików w kodzie było postrzegane jako celowe puszczenie oka do społeczności modderskiej.

Krytyka ze strony graczy i obserwatorów rynku opierała się na kilku punktach:

• Sztuczne wywoływanie szumu medialnego: Wielu uważało, że Rockstar celowo zostawił te pliki, licząc na to, że ktoś je znajdzie. Skandal oznaczał darmową reklamę w głównych wydaniach wiadomości na całym świecie, co idealnie wpisywało się w wizerunek „niegrzecznego chłopca” branży gier.
• Wprowadzenie w błąd organizacji ratingowych: ESRB (w USA) oraz PEGI (w Europie) poczuły się oszukane. Gdyby Rockstar usunął kod, problemu by nie było. Pozostawienie go sprawiło, że pierwotna ocena wiekowa stała się nieadekwatna do faktycznej zawartości płyty.
• Konsekwencje dla konsumentów: Zmiana kategorii wiekowej z 16 na 18 (lub AO w USA) spowodowała, że gra została wycofana ze sprzedaży w wielu sklepach do czasu wydania nowej wersji. Gracze, którzy już posiadali grę, nagle stali się właścicielami produktu „zakazanego”, co budziło obawy rodziców i samych użytkowników o przyszłość serii.

Czy wulgaryzmy również były problemem?

Warto zaznaczyć, że same wulgaryzmy w „GTA: San Andreas” nie były głównym powodem zmiany kategorii wiekowej. Seria GTA od zawsze operowała mocnym językiem, co było uwzględnione w pierwotnych ocenach. To właśnie ukryte treści seksualne przelały czarę goryczy. Opinia publiczna uznała, że Rockstar próbuje przemycić treści pornograficzne pod płaszczykiem gry dla nastolatków, co w 2004 i 2005 roku było tematem politycznym numer jeden, angażującym nawet Hillary Clinton.

Skutki afery dla Rockstar i branży gier

Afera „Hot Coffee” miała realne i kosztowne konsekwencje. Rockstar musiał wydać miliony dolarów na przeprojektowanie procesów produkcyjnych i ugody prawne. Federalna Komisja Handlu (FTC) przeprowadziła dochodzenie, a firma została zmuszona do wypłaty odszkodowań konsumentom, którzy poczuli się oszukani.

Z perspektywy czasu wielu ekspertów uważa, że Rockstar nie tyle chciał wywołać skandal, co po prostu wykazał się niedbalstwem technicznym. Usunięcie tak głęboko osadzonego kodu mogło spowodować błędy w innych częściach gry, więc programiści zdecydowali się go jedynie „zakryć”. Jednak w świecie marketingu i mediów, takie tłumaczenie rzadko wystarcza – dla graczy pozostało to symbolem nieuczciwej zagrywki mającej na celu podbicie zainteresowania tytułem kosztem transparentności.

Ciekawostka: Ślady w kodzie do dziś

Co ciekawe, mimo wydania licznych wersji „The Definitive Edition” i portów na telefony, fani wciąż znajdują w plikach gry pozostałości po wyciętej zawartości. Pokazuje to, jak ogromnym i skomplikowanym projektem było San Andreas – raz wprowadzony kod staje się niemal niemożliwy do całkowitego wymazania bez naruszenia struktury całej gry. Skandal ten na zawsze zmienił sposób, w jaki organizacje ratingowe sprawdzają gry; od tamtej pory twórcy muszą deklarować nawet ukrytą i nieaktywną zawartość znajdującą się na nośniku.