Fascynacja mroczną stroną ludzkiej natury nie jest niczym nowym, ale w ostatnich latach gatunek true crime przeżywa prawdziwy renesans. Szukamy w nim nie tylko dreszczyku emocji, ale też próby zrozumienia, co kieruje ludźmi przekraczającymi granice prawa i moralności. Filmy oparte na faktach mają tę przewagę nad fikcją, że rzeczywistość często pisze scenariusze, których nie wymyśliłby żaden hollywoodzki scenarzysta. Jeśli szukasz produkcji, które trzymają w napięciu, przerażają autentyzmem i zostają w głowie na długo po napisach końcowych, oto zestawienie 21 najlepszych filmów true crime.

Klasyki, które zdefiniowały gatunek

Zanim true crime stało się modnym hasłem na platformach streamingowych, kino już od dekad mierzyło się z prawdziwymi zbrodniami. Te tytuły to absolutny fundament dla każdego fana gatunku.

1. Zodiak (2007)

Arcydzieło Davida Finchera to nie tylko film o seryjnym mordercy, ale przede wszystkim o obsesji. Historia śledztwa w sprawie nieuchwytnego zabójcy z San Francisco jest pokazana z niezwykłą dbałością o detale. Co ciekawe, Fincher spędził lata na analizowaniu akt sprawy, by jak najwierniej oddać realia tamtych lat.

2. Monster (2003)

Charlize Theron przeszła tutaj jedną z najbardziej spektakularnych transformacji w historii kina, za co otrzymała Oscara. Film opowiada historię Aileen Wuornos, prostytutki, która stała się seryjną morderczynią. To bolesny portret kobiety zepchniętej na margines społeczeństwa.

3. Z zimną krwią (1967)

Ekranizacja słynnej książki Trumana Capote’a. Film opowiada o brutalnym morderstwie rodziny Clutterów w Kansas. To surowe, czarno-białe kino, które do dziś uważa się za jeden z najbardziej realistycznych portretów psychologicznych przestępców.

4. Pieskie popołudnie (1975)

Al Pacino w roli pechowego rabusia bankowego, który próbuje zdobyć pieniądze na operację korekty płci swojej partnerki. Historia oparta na prawdziwym napadzie z 1972 roku pokazuje, jak szybko desperacka próba zdobycia gotówki może zamienić się w medialny cyrk.

Mroczne portrety seryjnych morderców

Seryjni zabójcy to temat, który budzi największe emocje. Poniższe filmy starają się zajrzeć w umysły ludzi, którzy dla większości z nas są całkowicie niezrozumiali.

5. Zagadka zbrodni (2003)

Koreańskie arcydzieło w reżyserii Bong Joon-ho (twórcy "Parasite"). Film opowiada o pierwszych seryjnych morderstwach w historii Korei Południowej. Przez lata sprawa pozostawała niewyjaśniona, a mordercę schwytano dopiero w 2019 roku, dzięki badaniom DNA – długo po premierze filmu.

6. Podły, okrutny, zły (2019)

Zac Efron wciela się w Teda Bundy’ego, jednego z najbardziej znanych morderców w historii USA. Film jest unikalny, ponieważ pokazuje Bundy’ego oczami jego wieloletniej dziewczyny, która przez lata nie mogła uwierzyć w jego winę.

7. Dom, który zbudował Jack (2018)

Lars von Trier serwuje nam brutalną i kontrowersyjną podróż przez umysł seryjnego mordercy. Choć postać Jacka jest fikcyjna, film czerpie garściami z autentycznych spraw i psychologii kryminalnej, stanowiąc swoiste studium zła.

8. Snowtown (2011)

To propozycja dla widzów o mocnych nerwach. Australijski film opowiada o "morderstwach w beczkach". Jest duszny, realistyczny i pozbawiony hollywoodzkiego blichtru, co czyni go jednym z najbardziej przerażających filmów true crime.

Zbrodnie w białych kołnierzykach i wielkie skandale

True crime to nie tylko morderstwa. To także oszustwa, korupcja i wielkie pieniądze, które prowadzą do upadku.

9. Wilk z Wall Street (2013)

Historia Jordana Belforta to jazda bez trzymanki przez świat narkotyków, seksu i gigantycznych przekrętów finansowych. Choć film Martina Scorsese jest komedią, opiera się na faktach, które doprowadziły do ruiny tysiące inwestorów.

10. Spotlight (2015)

Film o dziennikarzach "The Boston Globe", którzy ujawnili ogromny skandal pedofilski w Kościele katolickim. To hołd dla rzetelnego dziennikarstwa śledczego i pokaz tego, jak systemowe tuszowanie zbrodni może trwać dekadami.

11. Złap mnie, jeśli potrafisz (2002)

Lżejsza strona true crime. Historia Franka Abagnale’a, który jako nastolatek skutecznie udawał pilota, lekarza i prawnika, wyłudzając przy tym miliony dolarów. Steven Spielberg stworzył z tego porywającą opowieść o genialnym oszuście.

12. Big Short (2015)

Film o kryzysie finansowym z 2008 roku. Może brzmi to nudno, ale sposób, w jaki przedstawiono mechanizmy oszustw na rynku nieruchomości, sprawia, że krew w żyłach mrozi się tak samo, jak przy thrillerze o mordercy.

Historie niesłusznie oskarżonych i walki o sprawiedliwość

Nic tak nie porusza, jak historia człowieka, który staje do walki z systemem, by udowodnić swoją niewinność.

13. Richard Jewell (2019)

Clint Eastwood opowiada historię ochroniarza, który podczas olimpiady w Atlancie w 1996 roku znalazł bombę i uratował setki ludzi, by chwilę później stać się głównym podejrzanym w oczach FBI i mediów.

14. Proces Siódemki z Chicago (2020)

Dynamiczny dramat sądowy o grupie protestujących przeciwko wojnie w Wietnamie, którzy zostali oskarżeni o spisek i podżeganie do zamieszek. Film pokazuje, jak polityka potrafi zawładnąć wymiarem sprawiedliwości.

15. Oszukana (2008)

Angelina Jolie w roli matki, której syn zostaje porwany. Kiedy policja "odnajduje" dziecko, kobieta orientuje się, że to nie jej syn, ale skorumpowany system próbuje zmusić ją do milczenia. Historia oparta na sprawach morderstw w Wineville Chicken Coop.

Gangsterzy i świat przestępczości zorganizowanej

Kino gangsterskie to ogromna część gatunku true crime. Oto te, które najlepiej oddają rzeczywistość półświatka.

16. Chłopcy z ferajny (1990)

Kolejne dzieło Scorsese, oparte na wspomnieniach Henry’ego Hilla. To prawdopodobnie najlepszy wgląd w codzienne życie mafii, jaki kiedykolwiek powstał. Bez upiększania, za to z dużą dawką brutalnej prawdy.

17. Irlandczyk (2019)

Epicka opowieść o Franku Sheeranie, płatnym mordercy, który twierdził, że zabił Jimmy’ego Hoffę. Film jest refleksyjnym spojrzeniem na życie w cieniu zbrodni i lojalności, która zawsze ma swoją cenę.

18. Black Mass (2015)

Johnny Depp jako James "Whitey" Bulger, jeden z najbardziej bezwzględnych gangsterów w historii Bostonu, który jednocześnie był informatorem FBI. To mroczna historia o tym, jak granica między prawem a bezprawiem potrafi się zacierać.

19. American Gangster (2007)

Denzel Washington jako Frank Lucas, który zrewolucjonizował handel heroiną w Harlemie, sprowadzając towar bezpośrednio z Azji w trumnach poległych żołnierzy. Pojedynek między nim a nieustępliwym detektywem (Russell Crowe) to klasyka gatunku.

Filmy, które zostają pod skórą

Na koniec dwie produkcje, które wymykają się prostym klasyfikacjom, ale są absolutnie obowiązkowe dla fanów prawdziwych historii.

20. Foxcatcher (2014)

Historia tragicznej relacji między ekscentrycznym milionerem Johnem du Pontem a braćmi Schultz, mistrzami olimpijskimi w zapasach. To studium samotności, paranoi i toksycznego wpływu wielkich pieniędzy.

21. Jestem najlepsza. Ja, Tonya (2017)

Historia łyżwiarki figurowej Tonyi Harding i skandalu związanego z atakiem na jej rywalkę, Nancy Kerrigan. Film w genialny sposób bawi się formą, pokazując różne wersje tych samych wydarzeń i stawiając pytanie: gdzie leży prawda?

Ciekawostka na koniec

Czy wiesz, że termin "true crime" jako gatunek literacki spopularyzował wspomniany wcześniej Truman Capote? Jego książka "Z zimną krwią" była reklamowana jako "powieść niefikcjonalna". Capote twierdził, że każde słowo w niej zawarte jest prawdą, choć późniejsze analizy wykazały, że autor pozwolił sobie na pewne artystyczne uproszczenia, by nadać historii większą dramaturgię. To pokazuje, że nawet w true crime granica między faktem a interpretacją bywa cienka.