To zrozumieć, dlaczego szachy i brydż zyskały miano sportu, a poker i popularny w Polsce tysiąc są często spychane do szuflady z napisem „hazard”, musimy przyjrzeć się trzem kluczowym kwestiom: oficjalnej definicji sportu, roli przypadku w rozgrywce oraz, co najważniejsze, regulacjom prawnym.

Sport to nie tylko wysiłek fizyczny

Przez lata sport kojarzył się wyłącznie z bieganiem, skakaniem i wysiłkiem fizycznym. Jednak współczesne definicje, również w polskim prawie, poszły o krok dalej.

Zgodnie z polską ustawą o sporcie, za sport uważa się nie tylko aktywność fizyczną, ale także współzawodnictwo oparte na aktywności intelektualnej, którego celem jest osiągnięcie wyniku sportowego. To właśnie ta definicja otworzyła drzwi do świata sportu dla dyscyplin, które wymagają przede wszystkim pracy mózgu.

Szachy i brydż: oficjalne sporty umysłowe

Zarówno szachy, jak i brydż, cieszą się pełnym, międzynarodowym uznaniem jako sporty:

1. Szachy: Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) oficjalnie uznał szachy za sport w 1999 roku. Szachy wymagają ogromnego wysiłku umysłowego, strategii, koncentracji i wytrzymałości psychicznej, co stawia je na równi z innymi dyscyplinami sportowymi.
2. Brydż: Brydż jest zarządzany przez Światową Federację Brydża (WBF) i również jest uznawany za sport umysłowy. Co więcej, jest on często włączany do programów dużych imprez sportów umysłowych, takich jak Olimpiada Sportów Umysłowych.

Kluczem do sportowego statusu brydża jest jednak jego specyficzna odmiana: brydż porównawczy (duplicate bridge).

Eliminacja przypadku: dlaczego brydż to sport, a poker to hazard

To jest sedno różnicy między brydżem a pokerem w kontekście sportu i hazardu.

Brydż: eliminacja losowości

W brydżu towarzyskim (zwykłym) element szczęścia (rozdanie kart) jest dość duży. Jednak w brydżu sportowym stosuje się system duplicate (porównawczy).

Jak to działa?
W turnieju brydżowym to samo rozdanie kart jest rozgrywane na wielu stołach przez różne pary. Wynik każdej pary jest następnie porównywany z wynikami innych par, które grały dokładnie tymi samymi kartami.

W ten sposób czynnik szczęścia związany z otrzymaniem dobrych kart jest całkowicie eliminowany. Liczy się tylko to, jak dobrze gracze wykorzystali karty, które dostali, w porównaniu do innych zawodników, którzy mieli identyczny układ. To sprawia, że wynik zależy wyłącznie od umiejętności, a nie od przypadku.

Poker: losowość na początku

Poker, choć w dużej mierze opiera się na strategii, psychologii i rachunku prawdopodobieństwa, ma jeden decydujący element, którego nie da się całkowicie wyeliminować: początkowe rozdanie kart.

W każdym pojedynczym rozdaniu, czynnik losowy jest znaczący. Nawet najlepszy gracz może przegrać z amatorem, jeśli ten dostanie szczęśliwe karty. Choć profesjonaliści słusznie argumentują, że w długim okresie (po tysiącach rozdań) umiejętności zawsze pokonają szczęście (wariancja dąży do zera), to polski ustawodawca skupia się na definicji hazardu, która obejmuje gry, w których wynik zależy od przypadku.

W Polsce, Ustawa o grach hazardowych (z 2009 r.) wprost wymienia pokera jako grę w karty podlegającą rygorystycznym regulacjom hazardowym. Oznacza to, że organizowanie gier o pieniądze jest legalne tylko w kasynach lub w ramach specjalnych, ściśle kontrolowanych turniejów.

Ciekawostka: W listopadzie 2024 roku Międzynarodowe Stowarzyszenie Sportów Umysłowych (IMSA) oficjalnie uznało pokera za sport umysłowy, stawiając go w jednej kategorii z szachami i brydżem. Ta decyzja może być silnym argumentem dla środowisk dążących do liberalizacji prawa w Polsce, ale na razie polskie przepisy pozostają restrykcyjne.

A co z tysiącem?

Gra w tysiąca to popularna gra karciana, która, podobnie jak poker, opiera się na zbieraniu punktów i lew. Jednak w przeciwieństwie do brydża, w tysiącu nie ma mechanizmu eliminującego losowość początkowego rozdania (systemu duplicate).

Gra w tysiąca, według analiz, charakteryzuje się wysoką losowością i małym elementem strategii w porównaniu do brydża. Choć wymaga myślenia taktycznego i kalkulacji, to element szczęścia w doborze kart i meldunków jest na tyle duży, że jeśli gra toczy się o pieniądze lub inne dobra, automatycznie wpada w definicję gry losowej, a co za tym idzie – hazardowej.

Podsumowując, różnica tkwi w trzech filarach:

Ostatecznie to, co decyduje w świetle prawa, to nie tylko poziom umiejętności, ale przede wszystkim to, czy gra posiada mechanizm, który całkowicie eliminuje wpływ przypadku na końcowy wynik sportowy, tak jak ma to miejsce w brydżu porównawczym.