To, że osoby z ADHD (zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) często osiągają sukcesy w świecie sportu, nie jest przypadkiem. Choć na pierwszy rzut oka objawy takie jak nadmierna ruchliwość, impulsywność i trudności z koncentracją mogą wydawać się przeszkodą, w rzeczywistości, w odpowiednio dobranej dyscyplinie i przy właściwym wsparciu, mogą stać się prawdziwą "supermocą".

Warto zacząć od faktu: badania sugerują, że ADHD może występować częściej u elitarnych sportowców (szacuje się, że nawet u 7-8%) niż w populacji ogólnej. Dlaczego tak się dzieje?

Sport jako naturalne ujście dla energii

Osoby z ADHD często charakteryzuje wysoki poziom energii i potrzeba stałej aktywności ruchowej (hiperaktywność). W codziennym życiu, na przykład w szkole czy pracy biurowej, ta cecha może być źródłem frustracji i problemów. W sporcie natomiast staje się atutem.

Regularna, intensywna aktywność fizyczna działa jak wentyl bezpieczeństwa. Pozwala na zdrowe i konstruktywne "wytracenie" nagromadzonej energii. Co więcej, wysiłek fizyczny wpływa na neuroprzekaźniki w mózgu, takie jak dopamina i noradrenalina, których nieprawidłowy poziom jest powiązany z objawami ADHD. Ćwiczenia pomagają regulować te substancje, co w efekcie może prowadzić do złagodzenia objawów, poprawy nastroju i zmniejszenia lęku.

Hiperkoncentracja i impulsywność w akcji

Choć ADHD kojarzy się z problemami z uwagą, osoby z tym zaburzeniem często doświadczają zjawiska zwanego hiperkoncentracją (ang. hyperfocus). Jest to stan głębokiego, intensywnego skupienia na zadaniu, które jest dla nich szczególnie interesujące lub stymulujące.

W sporcie wyczynowym, gdzie stawka jest wysoka, a emocje intensywne, ten mechanizm może działać na korzyść. Kiedy sportowiec jest w pełni zaangażowany w dynamiczną, ekscytującą aktywność, jego mózg jest maksymalnie pobudzony, co ułatwia utrzymanie uwagi. Dyscypliny wymagające szybkiego podejmowania decyzji, ciągłej zmiany sytuacji i kontrolowanego ryzyka (np. sporty walki, wspinaczka, sporty ekstremalne, a także niektóre gry zespołowe) mogą być idealnym środowiskiem dla osób z ADHD.

Impulsywność, która na co dzień może prowadzić do nieprzemyślanych działań, w sporcie może przełożyć się na:

• Szybkie reakcje – kluczowe w wielu dyscyplinach, np. w sprincie czy sportach rakietowych.
• Odważne decyzje – podejmowanie ryzyka taktycznego, które może zaskoczyć przeciwnika.

Struktura, dyscyplina i poczucie sprawczości

Paradoksalnie, choć osoby z ADHD mają trudności z organizacją i dyscypliną w życiu codziennym, sport oferuje im jasną, zewnętrzną strukturę i rutynę treningową. Ta przewidywalność i konkretne zasady gry mogą być bardzo pomocne.

Sport uczy:

• Samodyscypliny i samokontroli.
• Koncentracji na opanowaniu konkretnych umiejętności.
• Poczucia własnej wartości – sukcesy sportowe, zdobywanie medali czy awanse na wyższy poziom dają poczucie sprawczości i wzmacniają pewność siebie, co jest szczególnie ważne dla osób, które mogły doświadczać porażek w środowisku szkolnym.

Znani sportowcy z ADHD

Świat sportu pełen jest przykładów osób, które wykorzystały swoje cechy związane z ADHD do osiągnięcia szczytów.

• Simone Biles (gimnastyczka) – najbardziej utytułowana amerykańska gimnastyczka, otwarcie mówiła o swojej diagnozie. Jak sama przyznała, gimnastyka pomogła jej nauczyć się kontroli i skupienia, pozwalając wykorzystać całą energię na macie.
• Noah Lyles (sprinter) – amerykański lekkoatleta, mistrz olimpijski i mistrz świata, również ma zdiagnozowane ADHD.
• Terry Bradshaw (futbolista amerykański) i Pete Rose (baseballista) to kolejne przykłady sportowców, którzy odnieśli sukces, a jednocześnie zmagali się z ADHD.

Wielu z nich podkreśla, że sport stał się dla nich zdrowym ujściem dla objawów i sposobem na lepsze funkcjonowanie w życiu. To pokazuje, że ADHD, choć stawia wyzwania, nie jest wyrokiem, a w odpowiednim kontekście może być źródłem niezwykłej siły i determinacji.