To, jaka forma ćwiczeń na sali gimnastycznej jest lepsza, zależy w dużej mierze od rodzaju wykonywanego treningu i celów, jakie chcesz osiągnąć. Naukowcy i eksperci w dziedzinie biomechaniki nie wskazują jednej, uniwersalnie najlepszej opcji, ale podkreślają zalety i wady zarówno ćwiczenia w odpowiednim obuwiu sportowym (tenisówkach), jak i boso (lub w skarpetkach).

Zdecydowanie możemy za to odrzucić ćwiczenia w rajtuzach (które są elementem ubioru, a nie obuwiem) czy kaloszach, które są niebezpieczne, niehigieniczne i kompletnie nieprzystosowane do aktywności fizycznej na siłowni.

Tenisówki (odpowiednie obuwie sportowe)

Odpowiednio dobrane obuwie sportowe, potocznie nazywane tenisówkami lub butami treningowymi, jest podstawą bezpieczeństwa i efektywności w wielu formach aktywności na siłowni.

Kiedy są lepsze?

• Ćwiczenia dynamiczne i cardio: Bieganie na bieżni, skakanie na skakance, dynamiczne wykroki, zajęcia fitness, crossfit. W tych przypadkach kluczowa jest amortyzacja i wsparcie stawów. Dobre buty absorbują wstrząsy, minimalizując obciążenie stawów kolanowych i biodrowych.
• Ochrona i higiena: Obuwie chroni stopy przed upadkiem ciężaru, otarciami i zapewnia higienę, oddzielając stopę od podłoża.
• Stabilizacja przy ruchach bocznych: Buty z odpowiednio sztywną cholewką i wzmocnioną piętą zapewniają stabilizację stopy, co jest ważne przy ruchach wielokierunkowych.

W przypadku podnoszenia ciężarów (np. przysiadów, martwego ciągu) eksperci polecają buty o minimalnej amortyzacji i płaskiej, twardej podeszwie, które maksymalizują kontakt z podłożem i stabilność.

Boso lub w skarpetkach

Trening boso (lub w skarpetkach, co w kontekście aktywacji mięśni stopy jest często traktowane podobnie) zyskuje na popularności i jest wspierany przez argumenty biomechaniczne, zwłaszcza w kontekście treningu siłowego.

Kiedy są lepsze?

• Poprawa stabilności i równowagi: Brak butów pozwala na pełniejszy kontakt stóp z podłożem, co aktywuje receptory nerwowe w stopach (propriocepcja). To z kolei wysyła silniejsze sygnały do mózgu, poprawiając świadomość ciała, równowagę i stabilizację postawy.
• Wzmocnienie mięśni stopy: Amortyzowane obuwie ogranicza naturalny ruch stopy i angażowanie jej wewnętrznych mięśni. Ćwiczenie boso wymusza pracę tych mięśni, co w dłuższej perspektywie prowadzi do ich wzmocnienia, a to jest kluczowe dla stabilizacji całego ciała.
• Lepsza biomechanika w ćwiczeniach siłowych: Przy podnoszeniu dużych ciężarów (np. martwy ciąg, przysiady) płaska i stabilna podstawa jest niezbędna. Buty z grubą, miękką podeszwą mogą destabilizować stopę, podczas gdy bosa stopa zapewnia maksymalną przyczepność i "zakorzenienie" w podłożu, co przekłada się na większą moc.

Ważna uwaga: Trening boso wymaga stopniowej adaptacji. Nie należy od razu wchodzić na duże obciążenia, jeśli stopy nie są przyzwyczajone do pracy bez wsparcia.

Rajtuzy i kalosze

Rajtuzy

Rajtuzy (pończochy, cienkie legginsy) nie są formą obuwia, a elementem ubioru. Ćwiczenie w samych rajtuzach (bez butów) jest niezalecane ze względu na brak przyczepności (ryzyko poślizgnięcia się) i brak jakiejkolwiek ochrony stopy.

Kalosze

Kalosze są przeznaczone do ochrony przed wodą i błotem. Ćwiczenie w kaloszach jest wysoce niewskazane i niebezpieczne z następujących powodów:

• Brak stabilizacji: Kalosze są luźne i nie trzymają stopy, co drastycznie zwiększa ryzyko skręcenia kostki.
• Brak wentylacji: Powodują nadmierne pocenie się stóp i są niehigieniczne.
• Nieodpowiednia podeszwa: Zazwyczaj mają grubą, niestabilną podeszwę, która uniemożliwia prawidłowe czucie podłoża i stabilizację podczas podnoszenia ciężarów.

Podsumowanie naukowe

Naukowcy i eksperci sugerują, że nie ma jednej najlepszej formy, ale:

1. Tenisówki (specjalistyczne buty treningowe) są lepsze do ćwiczeń dynamicznych, cardio i ogólnej ochrony.
2. Boso lub w skarpetkach jest lepsze do treningu siłowego (przysiadów, martwego ciągu) i ćwiczeń na równowagę, ponieważ wzmacnia mięśnie stóp i poprawia propriocepcję.

Najlepszym rozwiązaniem jest więc dopasowanie obuwia do konkretnego ćwiczenia lub wybór butów typu minimalistycznego, które łączą ochronę z maksymalnym kontaktem z podłożem.