Gość (83.4.*.*)
Spotkanie z policją, niezależnie od tego, czy jest to rutynowa kontrola drogowa, czy legitymowanie na ulicy, dla wielu osób wiąże się ze sporym stresem. Emocje często biorą górę, co może prowadzić do zachowań, które w świetle polskiego prawa są uznawane za przestępstwa lub wykroczenia. Warto wiedzieć, gdzie leży granica między wyrażaniem swojego niezadowolenia a złamaniem przepisów, ponieważ konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze niż mandat, o który pierwotnie poszło.
Jednym z najczęstszych przewinień podczas interwencji jest znieważenie policjanta. Wiele osób uważa, że w ramach wolności słowa może używać wulgaryzmów w stronę mundurowych, szczególnie gdy czują się niesprawiedliwie traktowani. Prawo mówi jednak jasno: kto znieważa funkcjonariusza publicznego podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Co istotne, znieważenie nie musi być tylko słowne. Może to być również gest (np. powszechnie uznany za obelżywy) lub pismo. Kluczowe jest tutaj sformułowanie „podczas i w związku z pełnieniem obowiązków”. Oznacza to, że policjant jest chroniony prawnie w momencie, gdy wykonuje swoją pracę.
To kategoria znacznie cięższa niż same wyzwiska. Naruszenie nietykalności cielesnej to każde fizyczne oddziaływanie na ciało policjanta, które nie musi wcale powodować obrażeń. Może to być popchnięcie, szarpnięcie za mundur, oplucie czy próba wytrącenia notatnika z ręki.
Za takie zachowanie grozi kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 3. Warto pamiętać, że policjanci są przeszkoleni w zakresie środków przymusu bezpośredniego. Każda próba naruszenia ich nietykalności zazwyczaj kończy się natychmiastowym obezwładnieniem i użyciem kajdanek.
To najpoważniejsze z przestępstw skierowanych przeciwko policjantom. O czynnej napaści mówimy wtedy, gdy sprawca dopuszcza się ataku, używając broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu (może to być np. kij bejsbolowy, a nawet samochód).
W tym przypadku prawo jest bezwzględne – kara wynosi od roku do nawet 10 lat pozbawienia wolności. Jeśli w wyniku takiej napaści funkcjonariusz dozna ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, wyrok może być jeszcze surowszy.
Często zdarza się, że osoby legitymowane próbują zmusić policjanta do odstąpienia od wypisania mandatu lub dokonania zatrzymania. Jeśli odbywa się to za pomocą przemocy lub groźby bezprawnej (np. „zniszczę cię”, „wiem, gdzie mieszkasz”, „stracisz pracę”), mamy do czynienia z przestępstwem.
Groźba bezprawna nie musi być skierowana bezpośrednio w stronę policjanta – może dotyczyć także jego bliskich. Za takie próby „negocjacji” grozi kara do 3 lat więzienia.
Przechodząc do sfery wykroczeń, najczęstszym błędem jest odmowa wylegitymowania się. Zgodnie z Kodeksem wykroczeń, każdy ma obowiązek podania swoich danych (imienia, nazwiska, adresu, daty urodzenia) uprawnionemu organowi.
Wprowadzanie policjanta w błąd co do swojej tożsamości lub miejsca zamieszkania również jest karalne. Obecnie za odmowę podania danych grozi mandat karny, a w przypadku skierowania sprawy do sądu – wysoka grzywna.
To stosunkowo nowy przepis, który wywołuje sporo kontrowersji. Mówi on o tym, że kto nie stosuje się do wydawanych przez funkcjonariusza poleceń określonego zachowania się (np. „proszę odejść na bezpieczną odległość”, „proszę opuścić pojazd”), podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Przepis ten ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa podczas interwencji. Jeśli policjant zabezpiecza miejsce wypadku i każe nam się odsunąć, a my celowo ignorujemy to polecenie, narażamy się na odpowiedzialność karną.
To pytanie pojawia się bardzo często. Krótka odpowiedź brzmi: tak, można. Nie ma przepisu, który zabraniałby filmowania działań policji w miejscu publicznym. Jest jednak kilka „ale”:
Warto wiedzieć, że ochrona prawna funkcjonariusza publicznego rozciąga się czasem poza jego godziny pracy. Jeśli policjant „po cywilnemu” podejmie interwencję (np. widząc kradzież w sklepie) i przedstawi się jako funkcjonariusz, od tego momentu korzysta z pełnej ochrony prawnej. Atak na niego w takiej sytuacji jest traktowany tak samo, jak atak na policjanta w pełnym umundurowaniu.
Podsumowując, najlepszą strategią podczas kontaktu z policją jest zachowanie spokoju i kultura osobista. Nawet jeśli uważasz, że interwencja jest bezzasadna, lepiej dochodzić swoich praw później – w sądzie lub poprzez złożenie skargi do komendanta – niż narażać się na zarzuty karne za znieważenie czy naruszenie nietykalności.