To pytanie, które rozpala umysły biegaczy od lat! Ruch na rzecz biegania boso (tzw. barefoot running) zyskał ogromną popularność, a jego zwolennicy często argumentują, że jest to najbardziej naturalny, a co za tym idzie, najefektywniejszy sposób poruszania się. Czy jednak "naturalny" oznacza automatycznie "szybszy"? Odpowiedź, jak to często bywa, jest złożona i zależy od kilku czynników, w tym od dystansu i twojej techniki.
Krótki dystans kontra maraton: Gdzie boso ma szansę?
Jeśli chodzi o czystą prędkość, musimy rozróżnić sprint i biegi długodystansowe.
1. Sprint i przyspieszenie (krótki dystans)
W przypadku krótkich dystansów i zdolności do szybkiego przyspieszenia, bieganie boso może mieć pewną przewagę nad tradycyjnymi butami treningowymi.
- Większa kadencja (częstotliwość kroku): Badania sugerują, że bieganie boso prowadzi do skrócenia długości kroku i jednoczesnego zwiększenia jego częstotliwości (kadencji). Szybszy "obrót" stopy jest kluczowy w sprincie i przyspieszeniu.
- Mniejszy czas kontaktu z podłożem: Biegacze boso mają tendencję do krótszego czasu kontaktu stopy z ziemią i krótszego czasu lotu.
- Lepsza akceleracja: W analizie porównawczej zdolności przyspieszenia na 30 metrów u sprinterów wykazano, że bieganie boso było lepsze niż bieganie w tradycyjnych butach (choć najlepsze wyniki osiągnięto w butach z kolcami).
Wniosek dla sprintu: Bieganie boso może być szybsze niż w standardowych butach treningowych, ponieważ naturalnie wymusza biomechanikę sprzyjającą przyspieszeniu (krótki krok, wysoka kadencja).
2. Biegi długodystansowe (maraton)
Tutaj sytuacja się odwraca i to nowoczesne obuwie, zwłaszcza to startowe, wydaje się być bezkonkurencyjne.
- Oszczędność energii: Nowoczesne buty do biegania są projektowane tak, aby zminimalizować koszt energetyczny biegu. Amortyzacja i sprężystość podeszwy (zwłaszcza w butach z płytką karbonową) mają za zadanie oddawać część energii, co pozwala biec szybciej przy mniejszym wysiłku.
- Waga: Chociaż bose stopy są lżejsze niż jakiekolwiek buty, to dla elitarnych maratończyków, którzy biegają z prędkością 3-minut na kilometr, korzyści z zaawansowanej technologii butów przewyższają korzyści z braku wagi.
- Historyczny przykład: Najbardziej znany przypadek to Abebe Bikila, etiopski maratończyk. Wygrał maraton olimpijski w Rzymie w 1960 roku, biegnąc boso. Jednak cztery lata później, na Igrzyskach w Tokio, pobiegł w butach i pobił rekord świata, uzyskując wynik o 7 sekund na milę lepszy niż boso. Od tego czasu żaden sportowiec na poziomie międzynarodowym nie wygrał maratonu boso.
Wniosek dla długich dystansów: Dla większości biegaczy, a zwłaszcza dla elity, nowoczesne buty do biegania są szybsze i bardziej efektywne energetycznie na długich dystansach.
Biomechanika – klucz do zrozumienia
Dlaczego bieganie boso zmienia technikę i potencjalnie wpływa na prędkość?
- Zmiana sposobu lądowania: Kiedy biegasz w butach, większość ludzi ląduje na pięcie (tzw. heel strike), ponieważ amortyzacja buta to umożliwia. Biegając boso, naturalnie zmieniasz technikę na lądowanie na śródstopiu lub przodostopiu (midfoot/forefoot strike), aby zmniejszyć bolesny impakt.
- Mniejsze siły uderzenia: Lądowanie na przodostopiu w biegu boso prowadzi do mniejszych szczytowych sił uderzenia w porównaniu do lądowania na pięcie w bucie.
- Większe zaangażowanie mięśni: Bieganie boso wymaga większej aktywacji mięśni stopy i podudzia (zwłaszcza mięśnia trójgłowego łydki). Wzmacnia to stopę i poprawia stabilizację stawu skokowego.
Ciekawostka: Wzrost siły i świadomości mięśni stopy dzięki treningom boso może pośrednio przełożyć się na lepszą technikę i szybsze bieganie w butach, ale sam brak obuwia nie jest gwarancją większej prędkości na mecie.
Podsumowanie: Czy bieganie boso jest szybsze?
- Na krótkim dystansie i w treningu przyspieszenia: Może być szybsze niż w butach treningowych, ponieważ wymusza szybszą kadencję i krótszy kontakt z podłożem.
- Na długim dystansie: Prawdopodobnie nie. Nowoczesne buty do biegania, zaprojektowane z myślą o maksymalnej efektywności energetycznej, dają przewagę w biegach wytrzymałościowych.
Bieganie boso jest świetnym narzędziem treningowym do poprawy techniki, wzmocnienia stóp i zwiększenia świadomości ciała, ale na zawodach, zwłaszcza długodystansowych, to buty z zaawansowaną technologią wiodą prym.