W dobie płatności zbliżeniowych, kryptowalut i błyskawicznych przelewów na telefon, papierowe instrumenty finansowe mogą wydawać się reliktem przeszłości. Kiedy ostatnio widzieliście kogoś wypisującego czek w kolejce do kasy? Prawdopodobnie nigdy. Jednak świat finansów nie jest czarno-biały. Choć czeki podróżne i weksle często wrzuca się do jednego worka z napisem „starocie”, ich rola we współczesnej gospodarce jest diametralnie różna. Jeden z tych instrumentów faktycznie odchodzi do lamusa, podczas gdy drugi wciąż trzyma się mocno i jest fundamentem wielu transakcji biznesowych.

Czeki podróżne – czy to jeszcze działa?

Czeki podróżne (Traveler's Cheques) święciły triumfy w latach 80. i 90. XX wieku. Były idealnym rozwiązaniem dla turystów, którzy bali się nosić przy sobie dużą ilość gotówki, a karty kredytowe nie były jeszcze tak powszechnie akceptowane. Ich największą zaletą było bezpieczeństwo – w przypadku kradzieży wystawca czeku (np. American Express) zwracał środki.

Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. W większości krajów europejskich czy w USA znalezienie banku, który od ręki zrealizuje czek podróżny, graniczy z cudem. Nawet jeśli znajdziemy taką placówkę, musimy liczyć się z ogromnymi prowizjami, które potrafią pochłonąć znaczną część kwoty.

Dlaczego czeki podróżne straciły sens?

• Powszechność bankomatów: Dziś niemal w każdym zakątku świata (poza skrajnie odizolowanymi miejscami) znajdziemy bankomat.
• Karty wielowalutowe i fintechy: Usługi takie jak Revolut czy Wise oferują kursy wymiany walut niemal identyczne z rynkowymi, co czyni czeki podróżne całkowicie nieopłacalnymi.
• Brak akceptacji w sklepach: Kiedyś czekami można było płacić bezpośrednio w hotelach czy restauracjach. Dziś sprzedawcy patrzą na nie z nieufnością, traktując je jak podejrzany kawałek papieru.

Można więc śmiało powiedzieć, że korzystanie z czeków podróżnych we współczesnym świecie nie ma większego sensu, chyba że wybierasz się w miejsce, gdzie system bankowy nie istnieje, a Ty masz specyficzne powody, by nie ufać gotówce.

Ciekawostka o czekach

Czy wiesz, że pierwszy czek podróżny został wydany przez firmę American Express w 1891 roku? Pomysłodawcą był Marcellus Berry, który podczas podróży po Europie był sfrustrowany trudnościami z uzyskaniem gotówki na podstawie listów kredytowych.

Weksle – staroć, który wciąż rządzi w biznesie

Zupełnie inaczej sprawa wygląda w przypadku weksli. Choć kojarzą się z czarno-białymi filmami, w polskim (i światowym) obrocie gospodarczym mają się świetnie. Weksel to nic innego jak papierowe zobowiązanie do zapłaty określonej sumy pieniędzy w określonym czasie. Dlaczego wciąż z niego korzystamy?

Odpowiedź jest prosta: prawo wekslowe jest niezwykle surowe i skuteczne. W Polsce weksel jest jednym z najmocniejszych narzędzi zabezpieczania wierzytelności. Jeśli kontrahent nie zapłaci, posiadacz weksla może skierować sprawę do sądu w trybie nakazowym. Oznacza to, że sąd wydaje nakaz zapłaty znacznie szybciej niż w standardowym procesie, a taki nakaz staje się natychmiast wykonalny.

Gdzie najczęściej spotkasz weksle?

1. Zabezpieczenie kredytów i pożyczek: Banki często wymagają podpisania weksla in blanco jako dodatkowego zabezpieczenia.
2. Umowy najmu: Właściciele mieszkań lub lokali użytkowych stosują weksle, aby zabezpieczyć się przed ewentualnymi zniszczeniami lub brakiem płatności czynszu.
3. Transakcje B2B: Firmy wystawiają weksle jako gwarancję zapłaty za dostarczony towar lub wykonaną usługę.

Weksel we współczesnym świecie ma ogromny sens, ponieważ skraca drogę do odzyskania pieniędzy. Jest tani w wystawieniu i daje wierzycielowi poczucie realnego bezpieczeństwa prawnego.

Weksel in blanco – na co uważać?

Najpopularniejszą formą weksla jest obecnie tzw. weksel in blanco. Jest to dokument, na którym widnieje jedynie podpis wystawcy, ale nie ma wpisanej kwoty. Kwota zostaje uzupełniona dopiero wtedy, gdy dłużnik nie wywiąże się ze swoich zobowiązań.

To potężne narzędzie, ale też bardzo niebezpieczne. Podpisując taki dokument, musisz mieć absolutną pewność co do uczciwości drugiej strony i zawsze sporządzać tzw. deklarację wekslową. To dodatkowy dokument, który precyzyjnie określa, w jakich okolicznościach i na jaką maksymalną kwotę weksel może zostać wypełniony. Bez deklaracji podpisanie weksla in blanco jest jak wręczenie komuś czystej kartki ze swoim podpisem.

Podsumowanie – co wybrać?

Jeśli planujesz wakacje, zapomnij o czekach podróżnych. Twoim najlepszym przyjacielem będzie karta wielowalutowa w telefonie oraz niewielka ilość gotówki w lokalnej walucie „na wszelki wypadek”. Czeki podróżne to obecnie bardziej ciekawostka kolekcjonerska niż realny instrument finansowy.

Jeśli jednak prowadzisz firmę, wynajmujesz mieszkanie lub bierzesz kredyt, weksel może pojawić się na Twojej drodze szybciej, niż myślisz. W tym kontekście papierowe zobowiązanie wciąż wygrywa z nowoczesnymi technologiami dzięki swojej mocy prawnej i szybkości działania w sądach.

Współczesny świat finansów to fascynująca mieszanka cyfrowej przyszłości i sprawdzonych, papierowych rozwiązań prawnych. Warto znać różnicę między nimi, aby nie zostać z bezużytecznym papierkiem w portfelu lub – co gorsza – z niebezpiecznym zobowiązaniem, którego nie rozumiemy.