Współczesny transport, zarówno komercyjny, jak i prywatny (np. w przypadku kamperów), boryka się z coraz większym problemem wynikającym z historycznego i niezmienianego od lat limitu 3,5 tony Dopuszczalnej Masy Całkowitej (DMC) dla prawa jazdy kategorii B. Krytyka tego ograniczenia, szczególnie w kontekście pojazdów, których masa własna przekracza 2 tony, jest w pełni uzasadniona i dotyka sedna problemu: drastycznego zmniejszenia realnej ładowności.

Czym jest DMC i dlaczego decyduje o ładowności?

Kluczem do zrozumienia problemu jest definicja Dopuszczalnej Masy Całkowitej (DMC). DMC to maksymalny ciężar, z jakim pojazd, wraz z ładunkiem i pasażerami, może legalnie poruszać się po drogach. Jest to parametr określony przez producenta i wpisany do dowodu rejestracyjnego pojazdu (pole F.1).

Zgodnie z przepisami, prawo jazdy kategorii B uprawnia do kierowania pojazdem samochodowym, którego DMC nie przekracza 3,5 tony (3500 kg).

Ładowność pojazdu jest to różnica między jego DMC a masą własną (wagą pojazdu gotowego do jazdy, ale bez ładunku i pasażerów).

$$\text{Ładowność} = \text{DMC} - \text{Masa Własna}$$

Matematyka, która zabija ładowność

Problem staje się ewidentny, gdy spojrzymy na konkretne liczby, zwłaszcza w przypadku nowoczesnych pojazdów dostawczych (busów) lub kamperów, których masa własna jest znacznie większa niż w starszych modelach.

1. Stary standard (lata 80./90.):

   • Masa Własna: ok. 1500 kg
   • DMC: 3500 kg
   • Ładowność: $3500 \text{ kg} - 1500 \text{ kg} = 2000 \text{ kg}$ (2 tony)

2. Współczesny pojazd (np. duży bus, kamper):

   • Masa Własna: ok. 2200 kg – 2800 kg
   • DMC: 3500 kg
   • Ładowność (dla 2200 kg masy własnej): $3500 \text{ kg} - 2200 \text{ kg} = 1300 \text{ kg}$
   • Ładowność (dla 2800 kg masy własnej): $3500 \text{ kg} - 2800 \text{ kg} = 700 \text{ kg}$

W przypadku, gdy masa własna pojazdu zbliża się do 2,8 tony, realna ładowność spada do zaledwie 700 kg. W tę wartość musi wliczyć się nie tylko towar, ale także kierowca, pasażerowie i ich bagaż (np. w kamperze). Dla typowego busa kurierskiego, który musi przewieźć paletę towaru, 700 kg to często za mało, co prowadzi do notorycznego przeciążania pojazdów i łamania przepisów.

Główne przyczyny wzrostu masy własnej pojazdów

Dlaczego nowoczesne pojazdy są tak ciężkie, co bezpośrednio wpływa na zmniejszenie ładowności w ramach limitu 3,5 t DMC?

1. Wymogi bezpieczeństwa i wyposażenie

Współczesne samochody są naszpikowane systemami bezpieczeństwa (ABS, ESP, poduszki powietrzne), które są obowiązkowe i dodają wagi. Wzmocnione konstrukcje ram i karoserii, mające na celu lepszą ochronę w razie wypadku, również zwiększają masę własną.

2. Normy ekologiczne (AdBlue, filtry)

Nowoczesne silniki, aby spełniać surowe normy emisji spalin (np. Euro 6), wymagają dodatkowych systemów, takich jak układy selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) z płynem AdBlue. Te elementy (zbiorniki, pompy, filtry cząstek stałych) to dodatkowe kilogramy.

3. Elektromobilność – ciężkie baterie

Wprowadzenie na rynek elektrycznych samochodów dostawczych (e-busy) dramatycznie pogłębiło problem. Akumulatory trakcyjne, zwłaszcza te o dużej pojemności, ważą setki kilogramów. W rezultacie, elektryczny samochód dostawczy o DMC 3,5 t ma często znikomą ładowność, co czyni go nieefektywnym w transporcie towarów.

Konsekwencje prawne i ekonomiczne

Ograniczona ładowność i łatwość w przekroczeniu DMC niosą ze sobą poważne konsekwencje:

• Ryzyko mandatów i kar: Przeładowanie pojazdu jest poważnym naruszeniem, za które grożą wysokie kary finansowe, punkty karne, a nawet zatrzymanie dowodu rejestracyjnego.
• Wpływ na bezpieczeństwo: Przeładowany pojazd ma gorszą drogę hamowania, obniżoną stabilność i szybsze zużycie elementów zawieszenia i opon, co bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego.
• Konieczność zdobycia wyższych uprawnień: Aby legalnie przewieźć więcej, kierowca musi zdobyć prawo jazdy kategorii C1 (do 7,5 t) lub C (powyżej 3,5 t), co wiąże się z dodatkowymi kosztami, czasem i bardziej skomplikowanymi badaniami lekarskimi.

Propozycje zmian: Podniesienie limitu do 4,25 tony

Świadomość problemu rośnie, a Unia Europejska aktywnie pracuje nad rozwiązaniem. Jedną z najczęściej dyskutowanych propozycji jest podniesienie limitu DMC dla prawa jazdy kategorii B do 4,25 tony (4250 kg).

Taka zmiana miałaby na celu:

1. Przywrócenie realnej ładowności: Podniesienie limitu o 750 kg pozwoliłoby nowoczesnym, cięższym pojazdom (szczególnie elektrycznym) zachować rozsądną ładowność, porównywalną z tą, jaką oferowały starsze, lżejsze modele.
2. Wsparcie elektromobilności: Umożliwiłoby to szersze wykorzystanie e-busów, których masa własna jest wysoka z powodu baterii, bez zmuszania kierowców do zdobywania dodatkowych uprawnień.

Warto pamiętać, że w Polsce już obowiązuje wyjątek dla pojazdów zasilanych paliwami alternatywnymi (w tym elektrycznych), gdzie DMC może wynosić do 4250 kg, pod warunkiem, że przekroczenie 3,5 t wynika wyłącznie z zastosowania alternatywnego źródła napędu. Proponowana zmiana unijna miałaby jednak charakter generalny i dotyczyłaby wszystkich pojazdów.