Podróżowanie samolotem przez osoby z niepełnosprawnością ruchową dla wielu osób wciąż wydaje się wyzwaniem logistycznym pełnym niewiadomych. W rzeczywistości jednak lotnictwo cywilne jest jedną z najlepiej przystosowanych gałęzi transportu. Dzięki jasnym procedurom i bezpłatnej asyście lotniskowej, lot na wózku inwalidzkim może być komfortowy i bezpieczny. Kluczem do sukcesu jest odpowiednie przygotowanie i zrozumienie, jak ten proces wygląda krok po kroku.

Wszystko zaczyna się od rezerwacji – zasada 48 godzin

Planowanie lotu warto zacząć od zgłoszenia potrzeby asysty. Choć linie lotnicze mają obowiązek pomóc każdemu pasażerowi, zgłoszenie tego faktu minimum 48 godzin przed wylotem jest kluczowe. Pozwala to obsłudze lotniska przygotować odpowiedni sprzęt i personel. Podczas rezerwacji biletu (lub później w panelu zarządzania rezerwacją) należy określić stopień swojej mobilności za pomocą międzynarodowych kodów:

• WCHR (Ramp): Pasażer może pokonywać schody i poruszać się wewnątrz kabiny, ale potrzebuje wózka na długich dystansach w terminalu.
• WCHS (Steps): Pasażer nie może wchodzić po schodach, ale może przejść krótki dystans do swojego fotela w samolocie.
• WCHC (Cabin): Pasażer jest całkowicie unieruchomiony i potrzebuje pomocy na każdym etapie – od odprawy po zajęcie miejsca w fotelu lotniczym.

Warto wiedzieć, że przewóz wózka inwalidzkiego (nawet dwóch sztuk) jest zazwyczaj bezpłatny i nie wlicza się do limitu bagażu rejestrowanego.

Przyjazd na lotnisko i odprawa

Po dotarciu na lotnisko pierwszym krokiem jest udanie się do punktu odprawy (check-in) lub specjalnego punktu pomocy dla osób niepełnosprawnych (często oznaczonego symbolem PRM – Persons with Reduced Mobility). Jeśli podróżujesz na własnym wózku, masz prawo korzystać z niego aż do samych drzwi samolotu.

Podczas odprawy Twój wózek zostanie oznaczony specjalną przywieszką bagażową. Jeśli korzystasz z wózka elektrycznego, obsługa zapyta o rodzaj akumulatorów. To bardzo ważne ze względów bezpieczeństwa – baterie żelowe i sucho-ładowane są zazwyczaj akceptowane bez problemu, ale akumulatory litowe muszą spełniać określone normy mocy (Wh) i często wymagają odłączenia na czas lotu.

Ciekawostka o akumulatorach

Większość linii lotniczych wymaga, aby klemy akumulatora w wózku elektrycznym były zabezpieczone przed zwarciem, a sam napęd rozłączony. Dobrym pomysłem jest posiadanie przy sobie instrukcji obsługi wózka w języku angielskim, co znacznie przyspiesza pracę obsługi naziemnej.

Kontrola bezpieczeństwa bez barier

Kontrola bezpieczeństwa osób na wózkach odbywa się nieco inaczej niż w przypadku pozostałych pasażerów. Zamiast przechodzić przez bramkę magnetyczną, zostaniesz poddany kontroli manualnej (kontroli osobistej) przez pracownika ochrony tej samej płci. Sam wózek również jest dokładnie sprawdzany – zarówno wizualnie, jak i za pomocą specjalnych testerów wykrywających śladowe ilości substancji niedozwolonych. Wszystko odbywa się z poszanowaniem prywatności i godności pasażera.

Wejście na pokład – jak to wygląda w praktyce?

Osoby wymagające asysty zazwyczaj wchodzą na pokład jako pierwsze (pre-boarding). Daje to czas na spokojne przesiadki bez pośpiechu i tłumu innych pasażerów. Jeśli samolot stoi przy rękawie, sprawa jest prosta – podjeżdżasz pod same drzwi maszyny. Jeśli jednak samolot parkuje na płycie lotniska, używany jest tzw. ambulift. Jest to specjalna ciężarówka z podnoszoną kabiną, która działa jak winda, dowożąc pasażera bezpośrednio do drzwi samolotu na poziomie pokładu.

W momencie wejścia do samolotu Twój prywatny wózek zostaje zabrany do luku bagażowego. Aby dotrzeć do swojego fotela, przesiadasz się na bardzo wąski wózek pokładowy (tzw. aisle chair), który mieści się w wąskim przejściu między siedzeniami. Personel pokładowy pomaga w bezpiecznym transferze na fotel lotniczy.

Życie na pokładzie i lądowanie

Większość nowoczesnych samolotów latających na trasach średnich i długich jest wyposażona w składane podłokietniki, co ułatwia przesiadanie się. Na pokładzie większych maszyn (szerokokadłubowych) znajduje się również specjalny wózek inwalidzki dostępny w trakcie lotu, umożliwiający dotarcie do toalety, która w takich samolotach jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych.

Po wylądowaniu procedura wygląda odwrotnie – pasażerowie z niepełnosprawnością opuszczają pokład jako ostatni. Daje to obsłudze czas na wyciągnięcie wózka z luku i podstawienie go pod drzwi samolotu lub przygotowanie asysty.

Co jeśli wózek zostanie uszkodzony?

Choć zdarza się to rzadko, wózki inwalidzkie mogą ulec uszkodzeniu w transporcie. W takiej sytuacji należy niezwłocznie zgłosić szkodę jeszcze na lotnisku w punkcie Lost & Found, wypełniając protokół PIR (Property Irregularity Report). Zgodnie z Konwencją Montrealską i przepisami unijnymi, linia lotnicza odpowiada za uszkodzony sprzęt medyczny, a w wielu przypadkach lotnisko ma obowiązek zapewnić wózek zastępczy na czas naprawy.

Prawa pasażera w Unii Europejskiej

Warto pamiętać, że na terenie UE obowiązuje Rozporządzenie (WE) nr 1107/2006, które gwarantuje osobom niepełnosprawnym bezpłatną pomoc na lotniskach. Porty lotnicze są odpowiedzialne za zapewnienie wsparcia od momentu przybycia na lotnisko (np. z parkingu czy przystanku autobusowego) aż do zajęcia miejsca w samolocie. Personel jest szkolony w zakresie pomocy osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności, co sprawia, że podróż staje się standardową procedurą, a nie wyprawą w nieznane.