Gość (188.146.*.*)
Kiedy myślimy o uśmiechu, który zmienił bieg historii sztuki i do dziś spędza sen z powiek badaczom, przed oczami staje nam tylko jeden obraz. Mowa oczywiście o Monie Lisie, znanej również jako La Gioconda, namalowanej przez renesansowego mistrza Leonarda da Vinci. To bez wątpienia najsłynniejszy kobiecy uśmiech na świecie, który rocznie przyciąga do paryskiego Luwru miliony turystów. Co sprawia, że ten niewielki obraz (ma zaledwie 77 na 53 cm) budzi tak wielkie emocje?
Uśmiech Mony Lisy jest określany jako enigmatyczny, tajemniczy, a nawet nieuchwytny. Jeśli spojrzysz jej prosto w oczy, wydaje się, że kąciki jej ust delikatnie unoszą się w radosnym grymasie. Jednak gdy przeniesiesz wzrok bezpośrednio na usta, uśmiech zdaje się znikać lub stawać się bardziej poważny. Leonardo da Vinci osiągnął ten efekt dzięki technice zwanej sfumato.
Sfumato, co po włosku oznacza „rozmyte” lub „zadymione”, polega na nakładaniu bardzo cienkich, niemal przezroczystych warstw farby. Dzięki temu przejścia między światłem a cieniem są tak miękkie, że ludzkie oko nie potrafi dostrzec wyraźnych konturów. To właśnie te nieostre krawędzie wokół ust i oczu sprawiają, że wyraz twarzy modelki wydaje się zmieniać w zależności od tego, pod jakim kątem na nią patrzymy.
Przez lata narosło mnóstwo teorii na temat tożsamości modelki. Niektórzy twierdzili, że to autoportret Leonarda w kobiecym wydaniu, inni dopatrywali się w niej matki artysty. Jednak najbardziej prawdopodobną i powszechnie akceptowaną przez historyków sztuki wersją jest ta, że portret przedstawia Lisę Gherardini, żonę florenckiego kupca bławatnego, Francesca del Giocondo. To właśnie od jego nazwiska pochodzi alternatywny tytuł dzieła – La Gioconda.
Co ciekawe, Leonardo nigdy nie oddał obrazu zleceniodawcy. Woził go ze sobą przez wiele lat, nieustannie poprawiając i dopracowując detale, aż w końcu zabrał go do Francji, gdzie spędził ostatnie lata życia na dworze króla Franciszka I.
Choć obraz zawsze był ceniony przez znawców, jego globalna sława eksplodowała dopiero na początku XX wieku. W 1911 roku włoski pracownik Luwru, Vincenzo Peruggia, po prostu wyniósł obraz z muzeum pod płaszczem. Kradzież stała się międzynarodowym skandalem, a wizerunek Mony Lisy trafił na pierwsze strony gazet na całym świecie. Kiedy po dwóch latach dzieło odnaleziono we Włoszech i zwrócono do Paryża, stało się ono ikoną popkultury, którą rozpoznaje niemal każdy człowiek na planecie.
Choć La Gioconda nie ma sobie równych, warto wspomnieć o innych kobietach, których uśmiech zapisał się w historii:
Mimo upływu ponad 500 lat, uśmiech Mony Lisy wciąż pozostaje niepokonany w kategorii najbardziej intrygującego wyrazu twarzy. To dowód na to, że prawdziwa sztuka nie tylko przetrwa próbę czasu, ale z każdym wiekiem zyskuje nowe warstwy interpretacji.