Gala Oscarów z 2016 roku zapisała się w historii popkultury nie tylko ze względu na nagrody, ale przede wszystkim przez kontrowersje związane z ruchem #OscarsSoWhite. To wtedy Chris Rock, pełniący rolę gospodarza, wygłosił swój słynny monolog, w którym bezlitośnie zadrwił z Jady Pinkett Smith. W rzeczywistości Jada ogłosiła bojkot ceremonii, co Rock skwitował kultowym już porównaniem do „bojkotowania majtek Rihanny”, na które nie zostało się zaproszonym. Co by się jednak stało, gdyby Jada nie nawoływała do bojkotu, a jedynie publicznie wyraziła żal z powodu braku nominacji dla Willa Smitha za rolę w filmie „Wstrząs” (ang. Concussion)?

Zmiana celu ataku: od ideologii do ego

Gdyby Jada Pinkett Smith ograniczyła się jedynie do krytyki braku nominacji dla męża, dynamika żartu Chrisa Rocka musiałaby ulec całkowitej zmianie. Bojkot był deklaracją polityczną i społeczną, uderzającą w fundamenty Akademii. Krytyka braku konkretnej nominacji to z kolei klasyczny przykład „hollywoodzkich problemów pierwszego świata”.

W takim scenariuszu Chris Rock prawdopodobnie nie uderzyłby w temat „nieproszenia na imprezę”, lecz skupiłby się na faworyzowaniu męża przez żonę i na samym filmie „Wstrząs”. Rock słynie z wytykania celebrytom braku dystansu do siebie, więc zamiast o bojkocie, słyszelibyśmy pewnie o tym, jak bardzo Jada pragnie, by Will dostał złotą statuetkę za mówienie z dziwnym akcentem.

Jak mógłby brzmieć ten żart?

Wyobraźmy sobie Chrisa Rocka na scenie w 2016 roku, wiedzącego, że Jada siedzi na widowni (lub po prostu ogląda galę w domu, ale bez ogłaszania bojkotu). Jego wypowiedź mogłaby pójść w stronę ironicznego współczucia:

„Jada jest wściekła, że Will nie dostał nominacji za 'Wstrząs'. Rozumiem to! Will był świetny. Naprawdę poświęcił się dla tej roli – przez cały film wyglądał, jakby faktycznie miał wstrząśnienie mózgu od samego słuchania, jak Jada narzeka na Akademię! Jada, kochanie, to, że twój mąż założył golf i nauczył się akcentu, nie oznacza, że musimy mu dawać Oscara. Jeśli będziemy dawać Oscary każdemu, kto udaje kogoś mądrzejszego od siebie, to połowa tej sali musiałaby wyjść stąd z naręczem złota!”

Taki żart uderzałby w czuły punkt – w ambicję aktorską Willa Smitha i opiekuńczość Jady, co w kontekście komediowym jest znacznie bezpieczniejszym, choć wciąż złośliwym gruntem.

Dlaczego „Wstrząs” był tak ważny?

Warto przypomnieć, że rola dr. Benneta Omalu we „Wstrząsie” była dla Willa Smitha projektem niezwykle prestiżowym. Aktor liczył na trzecią w karierze nominację do Oscara (po „Ali” i „W pogoni za szczęściem”). Film poruszał ważny temat uszkodzeń mózgu u graczy NFL, co samo w sobie jest „oscarowym” tematem. Brak nominacji był dla otoczenia Smitha dużym zaskoczeniem, co stało się paliwem dla późniejszych dyskusji o uprzedzeniach wewnątrz Akademii.

Czy doszłoby do słynnego policzka?

To pytanie, które zadaje sobie wielu fanów. Incydent z 2022 roku, kiedy Will Smith spoliczkował Chrisa Rocka, był wynikiem lat narastającego napięcia, zapoczątkowanego właśnie w 2016 roku. Gdyby Rock w 2016 roku zażartował jedynie z filmu „Wstrząs”, a nie z samej Jady i jej bojkotu, być może konflikt nie eskalowałby do tak drastycznego poziomu.

Z drugiej strony, Chris Rock ma tendencję do personalnych wycieczek. Nawet gdyby tematem był tylko „Wstrząs”, komik prawdopodobnie i tak wspomniałby o Jadzie w sposób, który mógłby zostać odebrany jako protekcjonalny. Różnica polegałaby na tym, że żart o braku nominacji jest typowym elementem oscarowego monologu, podczas gdy żart z bojkotu został odebrany jako podważanie walki o równość rasową w Hollywood.

Ciekawostka: Metoda Chrisa Rocka

Chris Rock rzadko improwizuje swoje monologi otwierające na tak wielkich galach. Każdy żart jest testowany w klubach komediowych na tygodnie przed wydarzeniem. Gdyby scenariusz z Jadą był inny, Rock prawdopodobnie przygotowałby serię „bezpieczniejszych” żartów o tym, jak trudno jest być żoną wielkiej gwiazdy, która nie dostaje nagród. W świecie stand-upu nazywa się to „punching up” lub „punching sideways” – atakowaniem osób o podobnym statusie, co zazwyczaj budzi mniejsze kontrowersje niż uderzanie w ważne ruchy społeczne.

Podsumowując, zmiana narracji Jady z „bojkotuję system” na „mój mąż zasłużył na nagrodę” odebrałaby Rockowi amunicję do żartów o wykluczeniu, ale dałaby mu idealną okazję do kpin z hollywoodzkiego narcyzmu. Efekt końcowy prawdopodobnie i tak byłby bolesny dla Smithów, ale być może mniej brzemienny w skutkach dla historii Oscarów.