To pytanie dotyka bardzo ciekawej granicy między sztuką a sportem, a odpowiedź na nie jest kluczem do zrozumienia, dlaczego tak wiele dyscyplin, w których liczy się estetyka i ekspresja, trafia na listę sportów olimpijskich i światowych federacji.

Taniec towarzyski (zwany często Sportowym Tańcem Towarzyskim lub DanceSport) i taniec na lodzie są uznawane za sport z dwóch głównych powodów: wymagań fizycznych oraz zorganizowanej rywalizacji w oparciu o ustrukturyzowane zasady oceny, które minimalizują, choć nie eliminują, subiektywność.

Dlaczego taniec to sport? Wymagania fizyczne i organizacja

Podstawowa definicja sportu odnosi się do aktywności fizycznej, która wymaga umiejętności, sprawności fizycznej i często ma charakter rywalizacyjny. Taniec towarzyski i taniec na lodzie spełniają te kryteria z nawiązką.

1. Ekstremalny wysiłek fizyczny

Zarówno tancerze towarzyscy, jak i łyżwiarze figurowi (w tym pary taneczne) są sportowcami na najwyższym poziomie:

• Wytrzymałość i siła: Wymagają ogromnej siły fizycznej, wytrzymałości i elastyczności, porównywalnej do innych dyscyplin wyczynowych. W tańcu na lodzie, dynamiczne sekwencje kroków i podnoszenia (choć ograniczone wysokością w porównaniu do par sportowych) stanowią intensywny test wytrzymałości.
• Koordynacja i precyzja: Konieczność wykonywania skomplikowanych sekwencji kroków, obrotów i figur w idealnej synchronizacji z partnerem i muzyką wymaga niezwykłej koordynacji ruchowej i precyzji technicznej.
• Trening: Ich reżim treningowy jest równie intensywny jak w tradycyjnych sportach, skupiając się na kondycji, technice, a także interpretacji muzycznej i ekspresji.

2. Zorganizowana rywalizacja

Aktywność staje się sportem, gdy zostaje ujęta w ramy zorganizowanej rywalizacji:

• Federacje i zasady: Taniec towarzyski jest zarządzany przez międzynarodowe organizacje, takie jak World DanceSport Federation (WDSF), która stworzyła termin „DanceSport” w latach 80. XX wieku. Taniec na lodzie jest jedną z czterech podstawowych konkurencji Łyżwiarstwa Figurowego, zarządzaną przez Międzynarodową Unię Łyżwiarską (ISU) i jest dyscypliną olimpijską od 1976 roku.
• Ustrukturyzowane turnieje: Rywalizacja odbywa się w ramach ściśle określonych przepisów, kategorii wiekowych, klas zaawansowania i formatów turniejowych (np. tańce obowiązkowe, tańce dowolne).

Jak ustrukturyzowana ocena minimalizuje subiektywność?

Klucz do zrozumienia, dlaczego subiektywna ocena nie dyskwalifikuje tych dyscyplin jako sportu, leży w tym, że subiektywność jest ustrukturyzowana, standaryzowana i minimalizowana za pomocą złożonych systemów sędziowania.

Taniec na lodzie: System sędziowania ISU (IJS)

Międzynarodowy System Sędziowania (ISU Judging System - IJS), wprowadzony po skandalu na Igrzyskach Olimpijskich w 2002 roku, jest przykładem, jak obiektywizuje się ocenę:

1. Ocena elementów technicznych (TES - Technical Element Score): Ta część jest w dużej mierze obiektywna. Każdy element (sekwencje kroków, podnoszenia, obroty) ma z góry określoną wartość bazową (Base Value - BV), zależną od jego trudności i poziomu.
2. Ocena wykonania (GOE - Grade of Execution): Sędziowie oceniają jakość wykonania tego elementu w skali od -5 do +5. Chociaż jest to subiektywna ocena, jest ona stosowana do obiektywnie zdefiniowanego elementu.
3. Ocena komponentów programu (PCS - Program Component Score): Ta część ocenia aspekt artystyczny i ogólną jakość jazdy (np. umiejętności jazdy na łyżwach, kompozycja, prezentacja). Nawet tutaj, sędziowie kierują się szczegółowymi kryteriami, takimi jak klarowność krawędzi, balans, płynność, siła i prędkość.
4. Minimalizacja stronniczości: Aby zredukować wpływ pojedynczego sędziego, system często stosuje tzw. średnią obciętą (trimmed mean), odrzucając najwyższą i najniższą notę za dany element. Sędziowie mają też dostęp do systemu natychmiastowego odtwarzania wideo.

Taniec towarzyski: Systemy oceny DanceSport

W Sportowym Tańcu Towarzyskim (DanceSport) również stosuje się zaawansowane systemy oceny (np. AJS - Simplified Judging System), które mają na celu ujednolicenie kryteriów:

• Kryteria techniczne i artystyczne: Oceniana jest technika, precyzja ruchów, zgodność z charakterem tańca, a także ekspresja artystyczna i choreografia.
• Standaryzacja: Federacje taneczne wprowadzają szczegółowe instrukcje, organizują szkolenia dla sędziów i stosują sankcje, aby wymusić przestrzeganie wspólnych kryteriów oceny i zminimalizować subiektywne błędy.

Subiektywność to cecha wielu sportów

Co najważniejsze, taniec towarzyski i taniec na lodzie nie są jedynymi dyscyplinami, w których wynik zależy od oceny sędziów. Wiele uznanych sportów, w tym dyscypliny olimpijskie, opiera się na subiektywnej ocenie, a nie na mierzalnym wyniku (jak czas, odległość czy liczba bramek).

Do tej grupy należą:

• Gimnastyka sportowa i artystyczna
• Skoki do wody
• Pływanie synchroniczne
• Snowboarding (np. halfpipe)
• Narciarstwo dowolne (np. slopestyle)

We wszystkich tych dyscyplinach zawodnik musi wykonać określone, obiektywnie trudne elementy (np. skok z określoną liczbą obrotów, sekwencję kroków), a sędziowie oceniają jakość, wykonanie, styl i artyzm. To właśnie połączenie obiektywnych wymagań technicznych z subiektywną oceną jakości wykonania i artystycznego wyrazu czyni te dyscypliny sportami, które jednocześnie zachowują swój unikalny charakter sztuki.

Podsumowując, taniec jest sportem, ponieważ wymaga ekstremalnego wysiłku fizycznego i jest ujęty w ramy zorganizowanej rywalizacji. Subiektywna ocena sędziów jest zaś kontrolowana przez złożone, szczegółowe systemy punktowe, które dążą do jak największej obiektywizacji, podobnie jak w wielu innych dyscyplinach sportowych.