Czy istnieją zwierzęta lub rośliny, które młodnieją?

klonowanie nieśmiertelność Meduza

biologiczna nieśmiertelność zwierząt odmładzanie meduzy turritopsis klonalne życie roślinne

Gość (5.172.*.*)

1 tydzień temu

Odpowiedź:

Marzenie o wiecznej młodości i nieśmiertelności od wieków fascynuje ludzkość. Choć w naszej, ludzkiej, perspektywie wydaje się to niemożliwe, natura ma swoje własne, zdumiewające reguły. W świecie zwierząt i roślin istnieją organizmy, które w pewnym sensie potrafią oszukać czas, a nawet aktywnie odwrócić proces starzenia, czyli dosłownie młodnieć.

Zwierzęta, które potrafią cofnąć swój zegar biologiczny

W królestwie zwierząt zjawisko aktywnego odmładzania, czyli powrotu do wcześniejszego stadium rozwojowego, jest niezwykle rzadkie, ale występuje u pewnych fascynujących gatunków.

Nieśmiertelna meduza: Turritopsis dohrnii

Najbardziej spektakularnym i najlepiej udokumentowanym przypadkiem zwierzęcia, które potrafi młodnieć, jest meduza nieśmiertelna (Turritopsis dohrnii). Ten niewielki, mierzący zaledwie 4–5 mm parzydełkowiec, pochodzący z Morza Śródziemnego, zyskał sławę dzięki swojej unikalnej zdolności do odwracania cyklu życiowego.

Jak działa odmładzanie?

W przypadku zagrożenia, stresu środowiskowego (np. głodu, uszkodzenia ciała, czy niekorzystnej temperatury) lub po osiągnięciu dojrzałości płciowej, dorosła meduza potrafi przejść proces zwany transdyferencjacją. Jest to proces, w którym jej komórki, zamiast obumierać, cofają się do stanu młodzieńczego – do stadium polipa, czyli osiadłej formy, która normalnie jest pierwszym etapem życia meduzy.

Zamiast umrzeć ze starości, dorosły osobnik osiada na dnie, przekształca się w polipa, a następnie z tego polipa może wyrosnąć nowa, genetycznie identyczna meduza, która jest w pełni młodym organizmem. Proces ten może być powtarzany wielokrotnie, co sprawia, że Turritopsis dohrnii jest uważana za jedyny znany gatunek zwierzęcia zdolny do biologicznej nieśmiertelności. Oczywiście, meduza ta nie jest absolutnie nieśmiertelna – nadal może paść ofiarą drapieżników lub zginąć w wyniku choroby.

Stułbia: nieśmiertelność przez ciągłą regenerację

Innym przykładem organizmu, który nie wykazuje typowych oznak starzenia (senescencji), jest stułbia (Hydra), niewielki słodkowodny polip, często spotykany również w Polsce. Stułbie są uważane za potencjalnie nieśmiertelne, ale ich mechanizm jest inny niż u meduzy.

Stułbie są w dużej mierze zbudowane z komórek macierzystych, które nieustannie się regenerują i replikują. Dzięki temu ich tkanki są stale odnawiane, a organizm nie gromadzi uszkodzeń związanych z wiekiem. W warunkach laboratoryjnych, pozbawionych drapieżników i chorób, stułbie wydają się żyć w nieskończoność, nie wykazując oznak starzenia. Ich śmierć w naturalnym środowisku jest niemal zawsze wynikiem czynników zewnętrznych.

Rośliny: mistrzowie długowieczności i nieśmiertelności klonalnej

W świecie roślin pojęcie "młodnienia" jest bardziej złożone i często wiąże się z biologiczną nieśmiertelnością lub nieśmiertelnością genetyczną (klonalną).

Brak starzenia się na poziomie komórkowym

Wiele roślin, zwłaszcza drzewa, nie umiera ze starości w taki sam sposób jak zwierzęta. Ich komórki w tkankach merystematycznych (miejscach wzrostu, takich jak pąki czy stożki wzrostu korzeni) pozostają w stanie ciągłego podziału i są genetycznie młode przez całe życie organizmu.

Dlatego niektóre drzewa mogą osiągać niewiarygodny wiek. Przykładem są sosny długowieczne (Pinus aristata), których pojedyncze osobniki mogą żyć ponad 5000 lat, co czyni je najstarszymi pojedynczymi organizmami na Ziemi. Śmierć tych gigantów jest zazwyczaj wynikiem czynników zewnętrznych, takich jak pożary, choroby, drapieżniki (np. owady) lub uszkodzenia mechaniczne, a nie zaprogramowanego starzenia się.

Nieśmiertelność klonalna (genetyczna)

Prawdziwym rekordzistą w kwestii "nieśmiertelności" są jednak organizmy, które rozmnażają się bezpłciowo, tworząc kolonie klonalne. W tym przypadku pojedynczy organizm macierzysty, choć może obumrzeć, stale tworzy genetycznie identyczne, młode kopie, które rozprzestrzeniają się na dużym obszarze.

Posidonia oceanica (Trawa morska): Najbardziej imponującym przykładem jest trawa morska Posidonia oceanica z Morza Śródziemnego. Chociaż pojedyncze pędy są stosunkowo krótkowieczne, cała kolonia, będąca genetycznie jednym organizmem, może żyć przez 100 000 lat. Oznacza to, że jej materiał genetyczny jest w ciągłym procesie odnawiania i klonowania.
Topola osikowa (Pando): Innym słynnym przykładem jest kolonia topoli osikowej (znana jako Pando) w stanie Utah w USA. Jest to genetycznie pojedynczy organizm, który rozprzestrzenia się poprzez system korzeniowy, tworząc tysiące pni. Cała kolonia jest szacowana na dziesiątki tysięcy lat.

W kontekście roślin, "młodnienie" nie polega na cofnięciu się do stadium larwalnego, jak u meduzy, ale na ciągłym utrzymywaniu młodości komórkowej w merystemach oraz na zdolności do klonowania się w nieskończoność, co zapewnia nieśmiertelność linii genetycznej.

Podsumowanie: dwie drogi do oszukania czasu

Podsumowując, odpowiedź na pytanie, czy istnieją zwierzęta lub rośliny, które młodnieją, jest twierdząca, choć wymaga precyzyjnego rozróżnienia mechanizmów:

Aktywne odmładzanie (zwierzęta): Meduza Turritopsis dohrnii potrafi aktywnie odwrócić swój cykl życiowy, wracając z dorosłej formy do młodzieńczego polipa.
Biologiczna nieśmiertelność (zwierzęta): Stułbia (Hydra) unika starzenia dzięki nieustannej regeneracji komórek macierzystych.
Nieśmiertelność genetyczna/klonalna (rośliny): Wiele roślin, zwłaszcza drzew i gatunków tworzących kolonie klonalne (jak Posidonia oceanica), nie umiera ze starości i utrzymuje młodość swoich tkanek merystematycznych, zapewniając ciągłość linii genetycznej przez tysiące lat.

Jakie masz pytanie?