Zjawiska takie jak „lying flat” (chińskie tang ping) czy pokrewne mu „let it rot” (bai lan) stały się w ostatnich latach jednymi z najgorętszych tematów w dyskusjach o współczesnym rynku pracy. Często interpretuje się je jako przejaw lenistwa lub roszczeniowości pokolenia Z i milenialsów. Jednak, aby rzetelnie odnieść się do tezy, że jest to jedynie chęć zarabiania dużych pieniędzy przy zerowym wysiłku, musimy spojrzeć głębiej – poza nagłówki krzyczące o „upadku etyki pracy”.

Czym właściwie jest ruch tang ping?

Termin tang ping narodził się w Chinach jako bezpośrednia odpowiedź na morderczą kulturę pracy „996” (praca od 9:00 do 21:00, przez 6 dni w tygodniu). W dosłownym tłumaczeniu oznacza „leżenie płasko”. Nie chodzi tu jednak o fizyczne leżenie na kanapie przez cały dzień, ale o świadomą rezygnację z wyścigu szczurów. Osoby wyznające tę filozofię decydują się na minimalizm konsumpcyjny i wykonywanie tylko niezbędnej pracy, która pozwoli im przetrwać, zamiast gonić za awansami, drogimi samochodami czy kredytem na mieszkanie, które w obecnych warunkach ekonomicznych wydaje się nieosiągalne.

Z perspektywy krytyków, takie podejście to sabotaż gospodarczy i brak ambicji. Z perspektywy uczestników ruchu – to jedyna dostępna forma buntu przeciwko systemowi, który obiecuje nagrody, których nie jest w stanie dostarczyć.

Roszczeniowość czy racjonalna kalkulacja?

Teza o roszczeniowości młodych ludzi, którzy chcą „wysokich zarobków przy minimalnym zaangażowaniu”, jest często uproszczeniem. Warto zauważyć, że ruchy typu lying flat rzadko łączą się z oczekiwaniem luksusów. Wręcz przeciwnie – fundamentem tang ping jest rezygnacja z wysokich zarobków na rzecz świętego spokoju.

Problem pojawia się w momencie, gdy tradycyjna ścieżka kariery przestaje gwarantować bezpieczeństwo finansowe. W wielu krajach, w tym w Chinach czy państwach zachodnich, wzrost płac nie nadąża za cenami nieruchomości i kosztami życia. Młodzi ludzie zauważają, że nawet pracując ponad siły, mogą nigdy nie kupić własnego mieszkania. W takim scenariuszu „minimalne zaangażowanie” nie jest roszczeniem, lecz racjonalną odpowiedzią na niską stopę zwrotu z inwestycji, jaką jest ich własny czas i energia.

Ciekawostka: Quiet quitting a tang ping

Choć terminy te są używane zamiennie, „quiet quitting” (ciche odchodzenie z pracy) na Zachodzie różni się od chińskiego tang ping. Ciche odchodzenie polega na wypełnianiu swoich obowiązków dokładnie tak, jak opisuje to umowa – bez nadgodzin i darmowego wolontariatu na rzecz firmy. Tang ping idzie o krok dalej, będąc manifestem społecznym i odrzuceniem tradycyjnych ról społecznych, takich jak małżeństwo czy posiadanie dzieci.

Opóźnianie decyzji jako strategia przetrwania

Zarzut celowego opóźniania procedur i decyzji, aby pracować mniej, można analizować przez pryzmat psychologii pracy. W środowiskach, gdzie nagrodą za szybkie wykonanie zadania jest po prostu... więcej zadań, pracownicy intuicyjnie zaczynają zarządzać swoim tempem pracy tak, by uniknąć wypalenia.

Zjawisko to, zwane czasem „pracą pozorowaną” lub „rozciąganiem czasu”, często wynika z braku poczucia sensu wykonywanych obowiązków. Jeśli pracownik czuje, że jego wpływ na sukces firmy jest znikomy, a system premiowy niejasny, naturalnym odruchem jest minimalizacja wydatkowanej energii. Nie musi to być złośliwe działanie, a raczej mechanizm obronny przed toksycznym środowiskiem pracy.

Czy to koniec etyki pracy, jaką znamy?

Warto zastanowić się, czy ruchy te nie są sygnałem ostrzegawczym dla pracodawców. Pokolenia wchodzące na rynek pracy mają inne priorytety niż ich rodzice. Dla nich „sukces” nie jest już tożsamy z tytułem dyrektora, jeśli okupiony jest on problemami ze zdrowiem psychicznym.

Zamiast oceniać te postawy wyłącznie jako roszczeniowe, warto zadać pytania o:

• Transparentność wynagrodzeń: Czy wysiłek rzeczywiście przekłada się na realny wzrost standardu życia?
• Well-being: Czy kultura organizacyjna pozwala na regenerację, czy promuje permanentne bycie „pod telefonem”?
• Poczucie sensu: Czy pracownicy wiedzą, dlaczego ich praca jest ważna?

Spojrzenie z innej strony

Nie da się ukryć, że w każdej grupie społecznej znajdą się jednostki, które faktycznie wykazują postawy roszczeniowe i unikają odpowiedzialności. Jednak masowość zjawisk takich jak tang ping czy bai lan sugeruje, że mamy do czynienia z problemem systemowym, a nie tylko z „lenistwem” jednej generacji.

Współczesny rynek pracy stoi przed wyzwaniem przedefiniowania umowy społecznej. Jeśli młodzi ludzie mają być zaangażowani, muszą wierzyć, że ich praca ma cel i że pozwoli im na godne życie. Bez tej wiary, „leżenie płasko” pozostanie dla wielu jedyną atrakcyjną alternatywą dla wyczerpującego i mało owocnego wyścigu.

Podsumowując, teza o roszczeniowości jest tylko jedną z wielu perspektyw. Choć może być prawdziwa w odniesieniu do jednostek, w skali makro ruchy te są raczej krzykiem rozpaczy i próbą odzyskania podmiotowości w świecie, który wymaga od nas coraz więcej, oferując w zamian coraz mniej stabilności.