Czym charakteryzowało się życie i jakie były dokonania generała Mariusza Zaruskiego?

żeglarstwo generał taternictwo

Pionier taternictwa żeglarz generał twórca TOPR społecznik pisarz malarz adiutant prezydenta dowódca ułanów wychowawca młodzieży zesłaniec na Syberię

Gość (37.30.*.*)

2 dni temu

Odpowiedź:

Mariusz Zaruski to postać, która idealnie pasuje do określenia „człowiek renesansu”. Jego życie było niezwykle barwne i intensywne, pełne pasji do gór, morza, służby ojczyźnie i działalności społecznej. Był generałem Wojska Polskiego, pionierem polskiego żeglarstwa i taternictwa, założycielem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR), a do tego malarzem, poetą i pisarzem.

Urodził się 31 stycznia 1867 roku w Dumanowie na Podolu, w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych. Już w młodości, podczas studiów matematyczno-fizycznych w Odessie, ujawniła się jego fascynacja morzem, która miała towarzyszyć mu do końca życia. W Odessie działał również w konspiracyjnej organizacji niepodległościowej, co w 1894 roku sprowadziło na niego wyrok 5 lat zesłania do Archangielska.

Od zesłańca do kapitana żeglugi wielkiej

Paradoksalnie, zesłanie na północ Rosji tylko pogłębiło jego związek z morzem. Mariusz Zaruski uzyskał zgodę gubernatora na udział w rejsach, a następnie ukończył Szkołę Morską w Archangielsku, zdobywając tytuł Szturmana Żeglugi Wielkiej. Pływał między innymi po Oceanie Arktycznym. Po powrocie z zesłania, a następnie po przeprowadzce do Krakowa, a później do Zakopanego, gdzie jego żona Izabela leczyła się, Zaruski na jakiś czas porzucił morze dla gór.

Człowiek gór i twórca TOPR

Okres zakopiański, trwający około dziesięciu lat, był równie owocny w dokonania. Zaruski stał się jednym z największych pionierów polskiego taternictwa i narciarstwa.

Taternictwo i narciarstwo: Był autorem kilkunastu pionierskich dróg w Tatrach, a zimą dokonał ponad 20 pierwszych wejść na szczyty, w tym pierwszego zimowego wejścia na Giewont w 1904 roku. Aktywnie popularyzował narciarstwo, widząc w nim przyszłość Zakopanego. Napisał „Podręcznik narciarstwa według alpejskiej szkoły jazdy” oraz pierwszy polski przewodnik zimowy po Tatrach.
Założenie TOPR: Najważniejszym dokonaniem w Tatrach było jednak powołanie do życia Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR). Zaruski był gorącym orędownikiem tej idei, a bezpośrednim impulsem do utworzenia Pogotowia stała się tragiczna śmierć kompozytora i taternika Mieczysława Karłowicza pod lawiną w 1909 roku. Mariusz Zaruski został pierwszym Naczelnikiem Straży Ratunkowej, opracował rotę ślubowania ratownika i system porozumiewania się w górach.

Generał i adiutant prezydenta

Wybuch I wojny światowej sprawił, że Zaruski zajął się służbą wojskową. W 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich, stając się kawalerzystą 1. Pułku Ułanów. Jego kariera wojskowa była dynamiczna:

Służba w Legionach: W 1917 roku, podczas kryzysu przysięgowego, odmówił złożenia przysięgi na wierność Państwom Centralnym, za co został aresztowany.
Wojna polsko-bolszewicka: W 1919 roku, już jako major, dowodził 11. Pułkiem Ułanów, z którym brawurowo zdobył dworzec kolejowy w Wilnie. Za zasługi w walkach został odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz czterokrotnie Krzyżem Walecznych.
Służba u boku prezydenta: W 1923 roku został adiutantem generalnym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Stanisława Wojciechowskiego, a rok później awansował do stopnia generała brygady.

Powrót na morze i „Zawisza Czarny”

Po zakończeniu służby wojskowej, Zaruski powrócił do swojej pierwszej miłości – morza. Poświęcił się budowaniu polskiego jachtingu morskiego, zyskując miano jego twórcy.

W 1931 roku został prezesem Polskiego Związku Żeglarskiego (PZŻ).
Był pierwszym kapitanem, który pod biało-czerwoną banderą prowadził rejsy szkoleniowe dla młodzieży na jachcie szkolnym „Zawisza Czarny”.
Działał jako niestrudzony społecznik i wychowawca, propagując tematykę morską i wychowanie młodzieży w duchu twardości, czystości i głębi, jak sam mówił: „ażeby stali się twardzi jak granit, a dusze mieli czyste i głębokie jak morze”.

Generał Mariusz Zaruski zmarł 8 kwietnia 1941 roku w sowieckim więzieniu w Chersoniu na Ukrainie, aresztowany przez NKWD po wybuchu II wojny światowej. Jego bogate życie, pełne poświęcenia dla Polski i pasji do dwóch żywiołów – gór i morza – czyni go jedną z najbardziej inspirujących postaci w polskiej historii.

Jakie masz pytanie?