Gość (37.30.*.*)
Rozwiązywanie układów równań nieliniowych potrafi być świetną zabawą logiczną. Na pierwszy rzut oka zadanie, w którym musimy obliczyć wartość wyrażenia $a + b + c$ na podstawie iloczynów par liczb ($ab = 10$, $bc = 20$, $ca = 30$), może wydawać się skomplikowane. W końcu mamy do czynienia z trzema niewiadomymi i mnożeniem, co wyklucza proste dodawanie stronami. Istnieje jednak bardzo elegancka metoda, która pozwala rozwikłać tę zagadkę krok po kroku.
Przyjrzyjmy się bliżej tym równaniom i zobaczmy, jak możemy je sprytnie przekształcić, aby znaleźć poszukiwaną sumę.
Naszym punktem wyjścia jest następujący układ równań:
Najlepszym sposobem na rozpoczęcie rozwiązywania takiego układu jest pomnożenie wszystkich trzech równań przez siebie. Dlaczego? Ponieważ w ten sposób po lewej stronie otrzymamy kwadraty wszystkich naszych zmiennych.
$$(ab) \cdot (bc) \cdot (ca) = 10 \cdot 20 \cdot 30$$
Po uproszczeniu lewej strony otrzymujemy:
$$a^2 b^2 c^2 = 6000$$
Możemy to zapisać jako:
$$(abc)^2 = 6000$$
Teraz, aby dowiedzieć się, ile wynosi iloczyn wszystkich trzech liczb ($abc$), musimy wyciągnąć pierwiastek kwadratowy z obu stron równania. Pamiętajmy, że pierwiastkowanie kwadratu daje nam dwie możliwości – dodatnią i ujemną:
$$abc = \sqrt{6000} \quad \text{lub} \quad abc = -\sqrt{6000}$$
Uprośćmy pierwiastek z 6000. Wiemy, że $6000 = 400 \cdot 15$, a pierwiastek z 400 to 20. Zatem:
$$abc = 20\sqrt{15} \quad \text{lub} \quad abc = -20\sqrt{15}$$
Mając iloczyn $abc$, możemy bez problemu wyznaczyć wartości poszczególnych zmiennych $a$, $b$ oraz $c$.
Aby znaleźć poszczególne liczby, wystarczy podzielić ogólny iloczyn $abc$ przez znane nam iloczyny par z początkowych równań. Rozważmy dwa przypadki.
Obliczamy $a$: dzielimy $abc$ przez $bc$ (wiemy, że $bc = 20$):
$$a = \frac{abc}{bc} = \frac{20\sqrt{15}}{20} = \sqrt{15}$$
Obliczamy $b$: dzielimy $abc$ przez $ca$ (wiemy, że $ca = 30$):
$$b = \frac{abc}{ca} = \frac{20\sqrt{15}}{30} = \frac{2}{3}\sqrt{15}$$
Obliczamy $c$: dzielimy $abc$ przez $ab$ (wiemy, że $ab = 10$):
$$c = \frac{abc}{ab} = \frac{20\sqrt{15}}{10} = 2\sqrt{15}$$
Wszystkie liczby są dodatnie, co zgadza się z naszymi założeniami (ich iloczyny $ab$, $bc$ i $ca$ również są dodatnie).
W tym przypadku wykonujemy dokładnie te same działania, ale z minusem przed iloczynem. Otrzymamy wtedy te same wartości, ale z przeciwnymi znakami:
Ponieważ iloczyn dwóch liczb ujemnych daje liczbę dodatnią, ten zestaw również idealnie spełnia warunki początkowe zadania ($ab = 10$, $bc = 20$, $ca = 30$).
Skoro znamy już wartości $a$, $b$ oraz $c$ dla obu przypadków, możemy przejść do finału i obliczyć wartość wyrażenia $a + b + c$.
$$a + b + c = \sqrt{15} + \frac{2}{3}\sqrt{15} + 2\sqrt{15}$$
Aby dodać te ułamki, sprowadźmy je do wspólnego mianownika:
$$a + b + c = \left(1 + \frac{2}{3} + 2\right)\sqrt{15} = \left(3 + \frac{2}{3}\right)\sqrt{15} = \frac{11}{3}\sqrt{15}$$
$$a + b + c = -\sqrt{15} - \frac{2}{3}\sqrt{15} - 2\sqrt{15} = -\frac{11}{3}\sqrt{15}$$
Wartość wyrażenia $a + b + c$ wynosi więc $\frac{11}{3}\sqrt{15}$ lub $-\frac{11}{3}\sqrt{15}$ (co można również zapisać w skrócie jako $\pm\frac{11}{3}\sqrt{15}$).
Tego typu układy równań są ściśle powiązane z geometrią. Gdybyśmy wyobrazili sobie prostopadłościan o krawędziach $a$, $b$ i $c$, to podane w zadaniu wartości $ab$, $bc$ i $ca$ byłyby polami powierzchni jego trzech różnych ścian.
Dzięki metodzie, którą zastosowaliśmy do rozwiązania tego zadania, możemy łatwo obliczyć objętość takiego prostopadłościanu. Objętość to $V = a \cdot b \cdot c$. Jak wykazaliśmy wyżej, pierwiastek z iloczynu pól powierzchni ścian daje nam dokładnie objętość bryły. W naszym przypadku prostopadłościan o polach ścian 10, 20 i 30 miałby objętość równą dokładnie $20\sqrt{15}$ jednostek sześciennych. Matematyka potrafi w piękny sposób łączyć czystą algebrę z wyobraźnią przestrzenną.