Wybór odpowiedniego stroju w gitarze to jedna z najważniejszych decyzji, jakie podejmuje muzyk przed uderzeniem w struny. Choć standardowe E (EADGBE) jest punktem wyjścia dla większości początkujących, świat profesjonalistów i pasjonatów pełen jest odstępstw od tej reguły. Zmiana stroju w gitarach sześcio- i siedmiostrunowych nie wynika z chęci skomplikowania sobie życia, ale z konkretnych potrzeb brzmieniowych, technicznych, a nawet fizjologicznych.

Dlaczego standardowe E to nie wszystko?

Standardowy strój gitary sześciostrunowej opiera się na interwałach kwarty czystej (z jednym wyjątkiem w postaci tercji wielkiej między strunami G i B). Został on wypracowany przez wieki, aby umożliwić wygodne granie skal i akordów w różnych tonacjach bez konieczności nadmiernego rozciągania palców. Jednak muzyka ewoluuje, a wraz z nią wymagania wobec instrumentu.

Głównym powodem, dla którego gitarzyści sięgają po stroje alternatywne, jest chęć uzyskania niższego, „cięższego” brzmienia. W gatunkach takich jak metal czy hard rock, obniżenie stroju o pół tonu (Eb Standard) lub cały ton (D Standard) pozwala na uzyskanie mroczniejszej barwy i większej głębi dźwięku. Niższy strój to także mniejsze napięcie strun, co ułatwia wykonywanie podciągnięć (bendów) i vibrato, co było kluczowe dla takich legend jak Jimi Hendrix czy Stevie Ray Vaughan.

Magia strojów typu Drop

Jedną z najczęstszych modyfikacji w gitarach sześciostrunowych jest strój Drop D. Polega on na obniżeniu tylko najgrubszej struny E o cały ton, do dźwięku D. Dlaczego to takie popularne?

• Uproszczenie akordów: W stroju Drop D tzw. power chordy (akordy kwintowe) można grać jednym palcem, kładąc go płasko na trzech najgrubszych strunach. Pozwala to na błyskawiczne zmiany pozycji, co jest fundamentem nowoczesnego rocka i metalu.
• Rozszerzona skala: Zyskujemy dodatkowy, niski dźwięk, który dodaje kompozycjom potęgi.

Gitary siedmiostrunowe – po co ta dodatkowa struna?

Gitara siedmiostrunowa to nie tylko „więcej tego samego”. Standardowo stroi się ją do B-E-A-D-G-B-E. Dodatkowa, najgrubsza struna B (H) drastycznie zmienia możliwości instrumentu.

W jazzie siedmiostrunówki pojawiły się już w latach 30. XX wieku (George Van Eps), aby umożliwić jednoczesne granie linii basu i partii akordowych. W muzyce metalowej (Korn, Deftones, Meshuggah) siódma struna stała się narzędziem do generowania potężnych, niskich riffów, które wcześniej były zarezerwowane dla basistów.

Często w gitarach siedmiostrunowych stosuje się też strój Drop A (obniżenie najniższej struny B do A). Dzięki temu gitarzysta zachowuje standardowy układ na wyższych strunach, mając jednocześnie dostęp do ekstremalnie niskiego dźwięku, który idealnie współgra z perkusyjną stopą.

Dopasowanie do głosu wokalisty

Często pomijanym, a kluczowym powodem zmiany stroju, jest zakres głosu wokalisty. Jeśli piosenka w standardowym stroju jest dla śpiewaka zbyt wysoka o pół tonu, najprostszym rozwiązaniem dla całego zespołu jest przestrojenie instrumentów do Eb (E-flat). Dzięki temu gitarzyści mogą grać te same układy akordów, które znają, ale faktycznie brzmią one niżej, dając wokaliście niezbędny „oddech”.

Fizyka i technika – o czym trzeba pamiętać?

Przestrajanie gitary to nie tylko kręcenie kluczami. Zmiana stroju wpływa na fizykę instrumentu:

1. Napięcie strun: Obniżając strój, struny stają się luźniejsze. Jeśli chcemy zachować odpowiednią sztywność i uniknąć „brzęczenia” o progi, musimy założyć grubszy komplet strun.
2. Menzura (skala): Gitary przeznaczone do bardzo niskich strojów (np. barytonowe lub siedmiostrunowe o przedłużonej skali) mają dłuższy gryf. Pozwala to na zachowanie klarowności dźwięku przy niskich częstotliwościach.
3. Regulacja: Każda zmiana stroju o więcej niż pół tonu zazwyczaj wymaga ponownego ustawienia krzywizny gryfu oraz intonacji na mostku.

Ciekawostka: Nowy Standardowy Strój (NST)

Robert Fripp, lider legendarnej grupy King Crimson, opracował własny system strojenia zwany New Standard Tuning (C-G-D-A-E-G). Opiera się on głównie na kwintach (podobnie jak w wiolonczeli czy skrzypcach), co całkowicie zmienia sposób myślenia o gryfie i zmusza muzyka do odkrywania zupełnie nowych układów dźwięków.

Strojenie gitary inaczej niż standardowo to drzwi do nowych inspiracji. Pozwala przełamać rutynę, znaleźć własne, unikalne brzmienie i dopasować instrument do technicznych wymagań konkretnego gatunku muzycznego.