Silnik wolnossący to prawdziwa legenda i, dla wielu entuzjastów motoryzacji, kwintesencja klasycznej inżynierii spalinowej. W dobie wszechobecnego downsizingu i turbodoładowania, jednostki te wciąż mają swoich zagorzałych zwolenników, ceniących je za prostotę, niezawodność i unikalny charakter pracy.

Co to jest silnik wolnossący, czyli atmosferyczny?

Silnik wolnossący, często określany mianem silnika atmosferycznego (lub skrótem N/A od angielskiego Naturally Aspirated), to typ silnika spalinowego, który nie posiada żadnego systemu doładowania – ani turbosprężarki, ani sprężarki mechanicznej.

Jak więc zasysa powietrze? Działa na prostej zasadzie różnicy ciśnień. Kiedy tłok w cylindrze porusza się w dół podczas suwu ssania, tworzy wewnątrz podciśnienie. To podciśnienie sprawia, że powietrze z otoczenia (o ciśnieniu atmosferycznym) jest w naturalny sposób zasysane do komory spalania, gdzie miesza się z paliwem.

W przeciwieństwie do silników doładowanych, które aktywnie „wtłaczają” powietrze pod wyższym ciśnieniem, silnik wolnossący polega wyłącznie na naturalnym procesie.

Ciekawostka: Dawniej silniki wolnossące były standardem zarówno w wersjach benzynowych, jak i wysokoprężnych (dieslach). Dziś, ze względu na rygorystyczne normy emisji spalin i trend downsizingu, praktycznie wszyscy producenci wycofali się z oferowania diesli bez turbodoładowania. Silniki wolnossące znajdziemy już niemal wyłącznie w benzynowych jednostkach napędowych, choć i tam stają się rzadkością.

Silnik wolnossący: zalety, które kochają kierowcy

Chociaż silniki atmosferyczne bywają uznawane za "relikt przeszłości", ich konstrukcja ma szereg niepodważalnych zalet, które wciąż przyciągają kierowców:

1. Prosta i trwała konstrukcja

Brak skomplikowanych elementów doładowania, takich jak turbosprężarka, intercooler, czy zaawansowane czujniki i sterowniki z nimi związane, sprawia, że konstrukcja jest znacznie prostsza. Prostsza budowa to mniejsza liczba potencjalnych awarii i większa trwałość jednostki napędowej.

2. Niższe koszty eksploatacji i napraw

Mniej skomplikowana budowa przekłada się na niższe koszty ewentualnych napraw i serwisowania. Nie musisz się martwić o regenerację czy wymianę drogiej turbosprężarki. Dodatkowo, silniki wolnossące są często uważane za lepszego kandydata do montażu instalacji gazowej (LPG).

3. Liniowy przyrost mocy (brak turbodziury)

Charakterystyka pracy silnika wolnossącego jest bardzo przewidywalna. Moc narasta równomiernie i jednostajnie wraz ze wzrostem obrotów. Nie występuje tu zjawisko tzw. "turbodziury", czyli opóźnienia w reakcji na gaz, które jest typowe dla wielu silników z turbodoładowaniem. Dzięki temu kierowca ma pełną kontrolę nad przyspieszeniem.

4. Lepsze do jazdy miejskiej i na krótkich dystansach

Silniki atmosferyczne są często lepiej dostosowane do jazdy na krótkich dystansach i w cyklu miejskim. Nie wymagają specjalnego "studzenia" turbiny po dynamicznej jeździe, co zwiększa ich bezproblemowość w codziennym użytkowaniu.

Wady silników wolnossących – cena prostoty

Niestety, prostota ma swoją cenę. Silniki wolnossące mają też pewne wady, zwłaszcza w porównaniu z nowoczesnymi jednostkami turbo:

1. Niższa moc z tej samej pojemności

Ponieważ silnik zasysa powietrze tylko pod ciśnieniem atmosferycznym, do komory spalania dostaje się mniejsza ilość tlenu niż w przypadku doładowania. Oznacza to, że silnik wolnossący o tej samej pojemności co silnik turbo, będzie generował niższą moc i moment obrotowy.

2. Konieczność wkręcania na wysokie obroty

Aby uzyskać pełną moc i dynamicznie przyspieszyć, silnik wolnossący zazwyczaj wymaga wkręcania na wyższe obroty. W przeciwieństwie do turbo, gdzie wysoki moment obrotowy jest dostępny już od niskich obrotów, tutaj trzeba "pobudzić" jednostkę do pracy.

3. Potencjalnie wyższe zużycie paliwa (w porównaniu do małych turbo)

W dobie downsizingu, porównanie małego silnika turbo (np. 1.0 l) z wolnossącym o tej samej mocy (np. 1.6 l) często wypada na niekorzyść tego drugiego pod względem zużycia paliwa. Aby uzyskać podobną dynamikę do silnika turbo, jednostka N/A musi mieć większą pojemność, co wiąże się z większym spalaniem i wyższymi kosztami eksploatacji.

Jak dbać o silnik wolnossący?

Choć silniki wolnossące są mniej skomplikowane i bardziej odporne na zaniedbania niż ich doładowane odpowiedniki, nadal wymagają regularnej troski. Kluczem do ich długowieczności jest regularność.

1. Regularna wymiana oleju i filtrów: To absolutna podstawa. Choć brak turbiny zmniejsza obciążenie termiczne oleju, czysty olej i filtry są gwarancją długiej i bezproblemowej pracy.
2. Dbanie o układ dolotowy: Upewnij się, że filtr powietrza jest czysty. Silnik wolnossący polega na swobodnym zasysaniu powietrza, więc każdy opór w dolocie wpływa na jego wydajność.
3. Odpowiednia eksploatacja: Choć są trwałe, warto pamiętać o rozgrzewaniu silnika przed dynamiczną jazdą.

Silnik wolnossący to wybór dla osób ceniących sobie przewidywalność, niskie koszty serwisowania i klasyczny, liniowy charakter pracy. To jednostka, która odwdzięczy się długowiecznością i niezawodnością, pod warunkiem regularnej pielęgnacji.