Gość (194.4.*.*)
Choć drzewa liściaste kojarzą nam się z niemal każdym polskim krajobrazem, to jawory i klony mają swoje ulubione miejsca, w których występują szczególnie licznie. Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie, gdzie w Polsce rośnie ich najwięcej, musisz skierować wzrok przede wszystkim na południe kraju. To właśnie tam, w chłodniejszym i wilgotniejszym klimacie górskim oraz na żyznych glebach pogórza, te gatunki czują się najlepiej.
Jawor (Acer pseudoplatanus) to drzewo, które kocha góry. Jeśli zastanawiasz się, gdzie spotkasz go najczęściej, odpowiedź jest prosta: w Karpatach i Sudetach. Statystyki Lasów Państwowych jasno wskazują, że to właśnie w regionach górskich jawor stanowi istotny element drzewostanu.
Szczególnym miejscem na mapie Polski są Bieszczady oraz Beskid Niski. Jawory rosną tam często w towarzystwie buków, tworząc malownicze lasy, które jesienią mienią się feerią barw. W Sudetach z kolei jawor jest kluczowym gatunkiem w tzw. jaworzynach miesiącznicowych – unikalnych zbiorowiskach leśnych występujących na stromych, kamienistych zboczach. Co ciekawe, jawor świetnie radzi sobie na dużych wysokościach, docierając niemal do górnej granicy lasu.
Klon pospolity (Acer platanoides) jest znacznie bardziej rozpowszechniony na nizinach niż jawor, ale rzadziej tworzy lite drzewostany. Znajdziesz go w całej Polsce, jednak najwięcej okazów występuje w lasach mieszanych (grądach) na żyznych glebach środkowej i zachodniej części kraju.
W przeciwieństwie do jawora, klon pospolity częściej pojawia się w krajobrazie zurbanizowanym. Ze względu na swoją odporność na zanieczyszczenia i piękne, szerokie korony, jest masowo sadzony w parkach, alejach i wzdłuż dróg w niemal każdym województwie. Jeśli jednak szukamy naturalnych skupisk leśnych, najwięcej klonów spotkamy w pasie wyżyn – od Wyżyny Lubelskiej po Jurę Krakowsko-Częstochowską.
Jeśli weźmiemy pod uwagę dane dotyczące zasobności lasów, regionem o największym zagęszczeniu tych drzew jest południowa Polska. Województwa małopolskie, podkarpackie oraz dolnośląskie to absolutni liderzy. Dlaczego tak jest?
Warto dodać, że w Polsce występuje jeszcze trzeci, rzadszy gatunek – klon polny (paklon). Jego najliczniejsze populacje znajdziesz w cieplejszych regionach, głównie w dolinie Odry oraz w południowo-zachodniej części kraju.
Czy wiesz, że jawory rosnące w polskich górach są niezwykle cenione przez lutników na całym świecie? Drewno jaworowe o specyficznej, falistej strukturze włókien (tzw. jawor falisty) jest uznawane za jeden z najlepszych materiałów do budowy instrumentów smyczkowych, takich jak skrzypce czy wiolonczele. Najcenniejsze okazy pochodzą właśnie z czystych ekologicznie lasów Beskidu Sądeckiego i Bieszczadów.
Choć oba drzewa należą do tej samej rodziny, łatwo je rozpoznać po liściach i korze:
Podsumowując, jeśli chcesz zobaczyć najpiękniejsze i najliczniejsze skupiska tych drzew, zaplanuj wycieczkę w polskie góry lub na pogórze. Jesień w bieszczadzkich jaworzynach to widok, który zapada w pamięć na całe życie.