Gość (83.4.*.*)
Panzerkampfwagen VIII Maus to maszyna, która do dziś budzi ogromne emocje wśród pasjonatów historii wojskowości i modelarstwa. Ten stalowy kolos, ważący blisko 188 ton, był szczytowym osiągnięciem (choć przez wielu uważanym za absurdalne) niemieckiej myśli technicznej okresu II wojny światowej. Często pojawia się pytanie, czy dwa zbudowane prototypy – V1 i V2 – różniły się od siebie jedynie jednostkami napędowymi. Choć silnik był kluczową różnicą, diabeł tkwi w szczegółach, a tych było znacznie więcej.
Najbardziej znaną różnicą między prototypami był faktycznie rodzaj zastosowanego silnika. Prototyp V1 (Versuchs-Fahrzeug 1) został wyposażony w silnik benzynowy Daimler-Benz MB 509. Była to jednostka wywodząca się z silnika lotniczego DB 603, dostosowana do pracy w ekstremalnie ciężkim pojeździe lądowym. Generował on moc około 1080 KM, co przy masie czołgu i tak wydawało się wartością skromną.
Z kolei prototyp V2 otrzymał nowocześniejszą jednostkę – silnik wysokoprężny (diesla) Daimler-Benz MB 517 o mocy 1200 KM. Zastosowanie diesla w V2 miało na celu nie tylko zwiększenie mocy, ale również poprawę bezpieczeństwa (olej napędowy jest mniej łatwopalny niż benzyna) oraz zwiększenie zasięgu operacyjnego, choć w przypadku Mausa pojęcie "zasięgu" zawsze było dość umowne.
Kolejna, niezwykle istotna różnica, która rzucała się w oczy już na pierwszy rzut oka, dotyczyła wieży. Prototyp V1 przez większość czasu swoich testów nie posiadał właściwej wieży bojowej. Zamiast niej zamontowano na nim betonowy blok o masie odpowiadającej planowanej wieży (tzw. Belastungsgewicht), aby sprawdzić, jak podwozie i układ jezdny poradzą sobie z takim obciążeniem.
Prototyp V2 był tym "pełnoprawnym" Mausem. To właśnie na nim zamontowano kompletną wieżę konstrukcji zakładów Kruppa, uzbrojoną w potężną armatę 12,8 cm KwK 44 L/55 oraz sprzężone z nią działo 7,5 cm KwK 44 L/36,5. V2 był więc w pełni uzbrojonym wozem bojowym, gotowym do testów ogniowych, podczas gdy V1 służył głównie do testów mobilności.
Choć na pierwszy rzut oka podwozia obu kolosów wyglądały identycznie, inżynierowie z zakładów Porsche wprowadzali drobne poprawki w trakcie budowy drugiego egzemplarza. V2 posiadał nieco zmodyfikowane elementy zawieszenia. W trakcie testów V1 zauważono pewne problemy z rozkładem masy i wytrzymałością rolek jezdnych, dlatego w V2 zastosowano ulepszone komponenty, które miały lepiej znosić gigantyczne przeciążenia.
Warto wspomnieć, że oba czołgi korzystały z unikalnego układu przeniesienia napędu – napędu elektrycznego. Silnik spalinowy napędzał generator prądu, który z kolei zasilał silniki elektryczne poruszające gąsienicami. W V2 system ten był nieco bardziej dopracowany pod kątem chłodzenia i sterowania, co wynikało z doświadczeń zebranych podczas pierwszych jazd V1.
Różnice występowały również wewnątrz kadłuba. Ponieważ V2 miał być docelowym modelem bojowym, jego wnętrze zostało wyposażone w pełną instalację radiową, systemy wentylacji chroniące przed atakiem chemicznym oraz stelaże na amunicję, których w V1 (jako platformie testowej podwozia) po prostu nie montowano w tak zaawansowanej formie.
Ciekawostką jest fakt, że oba prototypy miały możliwość pokonywania przeszkód wodnych po dnie. Ze względu na swoją masę, Maus nie mógł przejechać przez żaden ówczesny most. System ten wymagał jednak współpracy dwóch czołgów – jeden stał na brzegu i dostarczał prąd kablem do drugiego, który znajdował się pod wodą. W prototypie V2 systemy te były już w pełni zintegrowane z osprzętem wieżowym.
Pod koniec wojny, gdy wojska radzieckie zbliżały się do poligonu w Kummersdorfie oraz zakładów w Böblingen, Niemcy podjęli decyzję o zniszczeniu swoich prototypów, aby nie wpadły w ręce wroga. V2 został wysadzony w powietrze, co spowodowało ogromne uszkodzenia kadłuba, ale wieża przetrwała w relatywnie dobrym stanie. V1 ucierpiał znacznie mniej.
Po wojnie radzieccy inżynierowie wpadli na pomysł "sklejenia" Mausa z tego, co zostało. Wykorzystali kadłub prototypu V1 i zamontowali na nim wieżę z prototypu V2. Tak powstała hybryda, którą do dziś można podziwiać w Muzeum Czołgów w Kubince pod Moskwą. Jest to jedyny egzemplarz Mausa na świecie, będący niemym świadkiem gigantomanii tamtych czasów.
Podsumowując, choć silniki MB 509 i MB 517 stanowiły najbardziej jaskrawą różnicę techniczną, prototypy V1 i V2 różniły się stopniem kompletności, uzbrojeniem, dopracowaniem układu jezdnego oraz wyposażeniem wewnętrznym. V1 był "mułem roboczym" do testów mechanicznych, a V2 miał być ostatecznym drapieżnikiem na polu bitwy.