Często używamy nazw geograficznych, które w swojej nazwie mają przymiotnik „Nowy” czy „Nowa”, rzadko jednak zastanawiamy się, gdzie właściwie znajdują się ich pierwowzory. Choć „Stary York” czy „Stara Zelandia” nie funkcjonują jako oficjalne nazwy administracyjne, to miejsca, od których wzięły się te nazewnictwa, mają fascynującą historię i leżą w zupełnie innych częściach świata niż ich „młodsze” odpowiedniki.

Gdzie szukać Starej Zelandii?

Kiedy myślimy o Zelandii, przed oczami stają nam zazwyczaj malownicze krajobrazy Nowej Zelandii, kojarzone z „Władcą Pierścieni”. Jednak nazwa ta ma swoje korzenie w Europie, a konkretnie w Holandii.

Zeeland (Zelandia) to nadmorska prowincja w południowo-zachodniej części Holandii. Nazwa ta dosłownie oznacza „Krainę Morza”, co idealnie oddaje charakter tego regionu, który składa się z licznych wysp i półwyspów. To właśnie holenderscy żeglarze jako pierwsi Europejczycy dotarli do brzegów dzisiejszej Nowej Zelandii. Abel Tasman, który dopłynął tam w 1642 roku, początkowo nazwał te tereny Staten Landt, ale niedługo potem holenderscy kartografowie zmienili nazwę na Nova Zeelandia (na cześć wspomnianej prowincji), co później zostało zangielszczone na New Zealand.

Warto dodać, że istnieje również duńska wyspa o nazwie Sjælland, którą po angielsku również nazywa się Zealand. Znajduje się na niej Kopenhaga, jednak to holenderska prowincja dała nazwę państwu na Oceanie Spokojnym.

Stary York, czyli serce północnej Anglii

Nowy Jork to prawdopodobnie najsłynniejsza metropolia świata, ale jego nazwa jest hołdem dla jednego z najstarszych i najbardziej historycznych miast w Wielkiej Brytanii.

York leży w hrabstwie North Yorkshire w północnej Anglii. To miasto o niezwykle bogatej przeszłości – zostało założone przez Rzymian w 71 roku n.e. pod nazwą Eboracum. Przez wieki było ważnym ośrodkiem dla Wikingów (którzy nazywali je Jórvík) oraz kluczowym punktem na mapie średniowiecznej Anglii.

Dlaczego Nowy Jork nazywa się tak, a nie inaczej? W 1664 roku Anglicy przejęli miasto od Holendrów (którzy nazywali je Nowym Amsterdamem). Król Karol II podarował te tereny swojemu bratu, Jakubowi, który nosił tytuł księcia Yorku. To właśnie na jego cześć miasto otrzymało nazwę New York.

Stara Kaledonia – rzymskie spojrzenie na Szkocję

Nowa Kaledonia, czyli francuskie terytorium zamorskie położone na Oceanie Spokojnym, kojarzy się z palmami i turkusową wodą. Jednak jej nazwa wywodzi się z surowych, mglistych krajobrazów północnej Europy.

Kaledonia to łacińska nazwa nadana przez Rzymian terenom dzisiejszej Szkocji. Kiedy słynny podróżnik James Cook dopłynął do wysp na Pacyfiku w 1774 roku, stwierdził, że ich górzyste ukształtowanie terenu przypomina mu właśnie Szkocję. Ponieważ sam był synem Szkota, postanowił nazwać nowo odkryty ląd New Caledonia.

Dziś nazwa Kaledonia jest wciąż używana w Szkocji, choć głównie w kontekście historycznym, literackim lub w nazwach własnych firm i instytucji (np. Caledonian Railway).

Ciekawostki o „starych” odpowiednikach

• Prowincja Zeeland w Holandii słynie z ogromnego systemu zapór i mostów (Plan Delta), który chroni ją przed zalaniem przez Morze Północne.
• W Yorku znajduje się jedna z największych gotyckich katedr w Europie Północnej – York Minster.
• Rzymianie nigdy w pełni nie podbili Kaledonii. Aby odgrodzić się od walecznych plemion z północy, wznieśli słynny Mur Hadriana, a później Mur Antonina.

Zrozumienie, skąd pochodzą nazwy takich miejsc jak Nowy Jork czy Nowa Zelandia, pozwala lepiej spojrzeć na historię wielkich odkryć geograficznych i kolonialnych wpływów, które ukształtowały dzisiejszą mapę świata. Choć „stare” odpowiedniki często leżą tysiące kilometrów dalej, ich dziedzictwo wciąż żyje w nazwach współczesnych metropolii i państw.