Jakie masz pytanie?

lub
lub Zadaj pytanie

Czy to prawda, czy mit, że kujony i otaku mają niskie poczucie własnej wartości?

Stereotypy a samoocena Związek hobby z tożsamością Wpływ wykluczenia społecznego
avatar

Gość (37.30.*.*)

  • 4 dni temu

Odpowiedź:

To stwierdzenie, że kujony i otaku mają niskie poczucie własnej wartości, jest mitem opartym na stereotypach, który jednak ma swoje psychologiczne i społeczne podłoże. Rzeczywistość jest o wiele bardziej złożona, a poczucie własnej wartości zależy od wielu czynników, a nie tylko od hobby czy zainteresowań.

Zacznijmy od rozłożenia tego na czynniki pierwsze, analizując, skąd w ogóle wziął się ten stereotyp.

Stereotyp kujona: cena za bycie inteligentnym?

Termin "kujon" (często zamiennie z "geek" czy "nerd") w kulturze popularnej bywa przedstawiany jako osoba wybitnie inteligentna, ale jednocześnie nieprzystosowana społecznie, niezdarna, a czasem wręcz wyśmiewana.

Pułapka zagrożenia stereotypem

W psychologii istnieje zjawisko zwane zagrożeniem stereotypem (stereotype threat). Polega ono na tym, że osoba obawia się potwierdzenia negatywnego stereotypu dotyczącego grupy społecznej, do której należy.

W przypadku kujonów, negatywny stereotyp może dotyczyć braku umiejętności społecznych, słabego wyglądu czy nieatrakcyjności. Nawet jeśli kujon ma bardzo wysoką samoocenę w sferze akademickiej (jest pewien swojej wiedzy), to obawa przed negatywną oceną w sferze społecznej może prowadzić do:

  1. Wycofania się: Unikania interakcji, aby nie dać innym powodu do potwierdzenia stereotypu.
  2. Obniżenia poczucia wartości w sferze społecznej: Jeśli środowisko rówieśnicze stale wysyła sygnały wykluczenia lub dezaprobaty, może to podważyć ogólne poczucie własnej wartości, które w dużej mierze kształtowane jest przez porównania społeczne i relacje z innymi.

Wniosek: Kujony nie mają z natury niższego poczucia własnej wartości, ale negatywny stereotyp i wykluczenie społeczne mogą je obniżać. Dla wielu osób, które są pasjonatami nauki, ich wiedza i osiągnięcia są jednak źródłem silnej, pozytywnej samooceny.

Otaku: pasja czy ucieczka?

Termin "otaku" pochodzi z Japonii i pierwotnie oznaczał osobę z obsesyjnym zainteresowaniem jakimś hobby, często mangą, anime, grami wideo czy kolekcjonowaniem. W Japonii przez długi czas miał on silnie negatywne konotacje, sugerujące brak życia społecznego i skłonność do wycofania.

Związek z wycofaniem społecznym (hikikomori)

Stereotyp otaku często łączy się ze zjawiskiem hikikomori — ekstremalnego wycofania społecznego, w którym osoba spędza większość czasu w zamknięciu, unikając kontaktów.

Badania psychologiczne wskazują, że osoby, które wykazują cechy otaku (zwłaszcza w kontekście japońskim, gdzie presja społeczna jest bardzo wysoka), mogą mieć:

  • Niższe wsparcie społeczne: Badania na japońskich otaku wykazały, że zgłaszali oni niższy poziom wsparcia społecznego w porównaniu do osób spoza tej grupy.
  • Maladaptacyjne myślenie: Stwierdzono u nich również większą skłonność do problematycznego używania internetu (PIU) i maladaptacyjnych wzorców poznawczych. Maladaptacyjne myślenie, czyli negatywne i zniekształcone postrzeganie siebie i świata, jest silnie związane z niskim poczuciem własnej wartości.
  • Utrata poczucia własnej wartości: W przypadku hikikomori, wycofanie często wiąże się z głęboką utratą poczucia własnej wartości, strachem przed porażką i wstydem wynikającym z braku dostosowania się do oczekiwań społecznych.

Wniosek: W przypadku otaku, zwłaszcza w kontekście kulturowym, gdzie pasja jest postrzegana jako ucieczka od dorosłego życia, istnieje silniejszy empiryczny związek między wycofaniem społecznym a czynnikami sprzyjającymi niskiemu poczuciu własnej wartości (brak wsparcia, negatywne myślenie).

Gdzie jest prawdziwe poczucie wartości?

Kluczem do obalenia stereotypu jest zrozumienie, że pasja i wiedza mogą być fundamentem silnego poczucia własnej wartości.

Poczucie własnej wartości oparte na kompetencjach

Wiele osób, które określa się mianem geeków, nerdów czy otaku, buduje swoje poczucie własnej wartości na kompetencjach i mistrzostwie w swojej dziedzinie.

  • Poczucie mistrzostwa: Głęboka wiedza w danej dziedzinie (np. programowanie, fizyka, historia anime) daje poczucie kontroli i kompetencji, które są podstawowymi filarami zdrowej samooceny.
  • Wspólnota: Współczesna kultura geekowska i otaku jest globalna. Konwenty, fora internetowe i grupy fanów pozwalają na znalezienie grupy własnej (in-group), w której pasja jest ceniona, a nie wyśmiewana. W takim środowisku poczucie przynależności i akceptacji wzmacnia samoocenę.

Dlatego dla wielu "kujonów" i "otaku" ich zainteresowania nie są ucieczką, lecz źródłem siły i pozytywnej tożsamości. Stereotyp jest więc prawdziwy tylko dla tej części osób, które w wyniku wykluczenia społecznego lub innych problemów psychicznych (np. lęku społecznego) uciekły w swoje hobby, a nie dla całej grupy pasjonatów.

Podziel się z innymi:

Inne pytania z kategorii psychologia: