Jakie masz pytanie?

lub
lub Zadaj pytanie

Dlaczego w ludzkiej krwi są tylko białe i czerwone krwinki, a nie ma żółtych lub niebieskich?

Barwnik oddechowy krwi Funkcja białek transportujących tlen Kolor krwinek a chemia
avatar

Gość (5.172.*.*)

  • 1 tydzień temu

Odpowiedź:

To jest jedno z tych pytań, które na pierwszy rzut oka wydaje się proste, ale kryje w sobie fascynującą lekcję biologii i chemii! Odpowiedź na to, dlaczego w naszej krwi nie ma żółtych ani niebieskich krwinek, leży w ewolucji, składzie chemicznym i funkcji, jaką krew pełni w naszym organizmie.

Zacznijmy od podstaw: w Twoim ciele krąży nie tylko krew, ale cała armia wyspecjalizowanych elementów morfotycznych, zawieszonych w płynnym osoczu.

Krwinki: Czerwone, białe i... płytki

Ludzka krew składa się z czterech głównych elementów:

  1. Osocze (plazma): Płynna część krwi, która stanowi ponad połowę jej objętości.
  2. Krwinki czerwone (erytrocyty): Najliczniejsze, odpowiedzialne za transport gazów.
  3. Krwinki białe (leukocyty): Elementy układu odpornościowego.
  4. Płytki krwi (trombocyty): Odpowiedzialne za krzepnięcie.

Zatem, technicznie rzecz biorąc, masz nie tylko białe i czerwone krwinki, ale także płytki krwi! A co z kolorem?

Dlaczego krwinki czerwone są czerwone? (I dlaczego to jest tak ważne)

Czerwony kolor jest absolutnie kluczowy i wynika z obecności jednego, niezwykle ważnego białka: hemoglobiny.

Chemia koloru, czyli żelazo i tlen

Hemoglobina to skomplikowana struktura, która w swoim centrum zawiera cztery grupy zwane hemem. W sercu każdej grupy hemowej znajduje się atom żelaza (Fe).

  • Funkcja: Żelazo ma niesamowitą zdolność do wiązania cząsteczek tlenu w płucach, a następnie uwalniania ich w tkankach.
  • Kolor: To właśnie ten atom żelaza, w połączeniu z tlenem, nadaje krwi jaskrawoczerwony kolor (krew tętnicza, utlenowana). Kiedy tlen jest oddawany tkankom, żelazo zmienia stan utlenienia, a krew staje się ciemniejsza, bardziej wiśniowa (krew żylna, odtlenowana).

Ewolucja postawiła na żelazo, ponieważ jest ono niezwykle efektywne w przenoszeniu tlenu, a jego naturalną konsekwencją chemiczną jest właśnie czerwony kolor.

Dlaczego krwinki białe są "białe"?

Krwinki białe (leukocyty) pełnią zupełnie inną funkcję niż transport tlenu – są żołnierzami Twojego układu odpornościowego.

  • Brak pigmentu: Nie potrzebują przenosić tlenu, więc nie zawierają hemoglobiny ani żadnego innego barwnika oddechowego.
  • W praktyce: Ponieważ nie mają barwnika, są w rzeczywistości prawie bezbarwne lub przezroczyste. Nazwano je "białymi krwinkami" (leukocyty, od greckiego leukos – biały), ponieważ w próbce krwi, po odwirowaniu, tworzą cienką, jasną warstwę oddzielającą czerwone krwinki od osocza.

A co z żółtymi i niebieskimi krwinkami?

Żółty: Kolor osocza, nie komórek

Choć nie ma żółtych krwinek, w Twojej krwi jest coś, co ma żółtawy odcień: osocze (plazma).

  • Osocze: To płynna część krwi, składająca się głównie z wody (ok. 90%), białek (albuminy, globuliny), hormonów, substancji odżywczych i produktów przemiany materii.
  • Kolor: Osocze jest naturalnie słomkowożółte lub bladożółte z powodu obecności białek i innych rozpuszczonych substancji, w tym bilirubiny (produktu rozpadu hemoglobiny).
  • Dlaczego nie widzimy żółtej krwi? Krwinki czerwone są tak liczne (miliony na mikrolitr, podczas gdy białych krwinek jest tylko kilka tysięcy), że ich intensywny czerwony kolor całkowicie dominuje i maskuje blady żółty odcień osocza.

Niebieski: Miedź kontra żelazo

Niebieska krew istnieje, ale nie u ludzi!

  • Hemocyjanina: Niektóre zwierzęta, takie jak ośmiornice, ślimaki, kalmary, a także niektóre stawonogi (np. skrzypłocze), używają do transportu tlenu barwnika oddechowego zwanego hemocyjaniną.
  • Miedź: W przeciwieństwie do naszej hemoglobiny, która zawiera żelazo, hemocyjanina opiera się na atomach miedzi (Cu). Kiedy miedź wiąże tlen, nadaje krwi charakterystyczny niebieski (lub niebiesko-zielony) kolor.

Ciekawostka: Mit o "błękitnej krwi" arystokracji wziął się stąd, że osoby z wyższych sfer, unikające pracy na słońcu, miały bardzo jasną skórę. Przez bladą skórę żyły (z ciemnoczerwoną, odtlenowaną krwią) wydawały się niebieskie, co było tylko złudzeniem optycznym. Nasza krew, niezależnie od tego, czy jest utlenowana, czy odtlenowana, jest zawsze w odcieniach czerwieni.

Podsumowując, kolory krwinek w Twoim ciele są bezpośrednim wynikiem ewolucyjnej optymalizacji. Czerwień to super-efektywny system transportu tlenu oparty na żelazie, a "biel" to brak pigmentu u komórek, których głównym zadaniem jest obrona immunologiczna.

Podziel się z innymi:

Inne pytania z kategorii biologia i przyroda: