Warszawa lat międzywojennych kojarzy się nam często z eleganckimi panami w cylindrach, kawiarnią Ziemiańska i dźwiękami tanga. Jednak pod tą błyszczącą powierzchnią kryło się drugie oblicze stolicy – mroczne, brutalne i rządzone przez ludzi, o których szeptano z trwogą na bazarach. Jedną z najbardziej legendarnych postaci tamtego okresu był Łukasz Siemiątkowski, szerzej znany jako Tata Tasiemka. To postać, która łączyła w sobie cechy bezwzględnego gangstera i wpływowego polityka, stając się niekoronowanym królem Kercelaka.

Kim był Łukasz Siemiątkowski?

Łukasz Siemiątkowski urodził się w 1876 roku i przez lata budował swoją pozycję w strukturach Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Zanim stał się postrachem warszawskich kupców, był zaangażowanym działaczem niepodległościowym. W czasach zaborów brał udział w akcjach bojowych, za co był więziony przez władze carskie w Cytadeli Warszawskiej. To właśnie ta przeszłość zapewniła mu szacunek i nietykalność w kręgach politycznych po 1918 roku.

Przydomek „Tasiemka” nie wziął się znikąd. Zanim Siemiątkowski wszedł na drogę przestępczą na pełną skalę, pracował w fabryce pasmanteryjnej, gdzie zajmował się produkcją tasiemek. Choć brzmi to niewinnie, człowiek kryjący się za tym pseudonimem był daleki od łagodności.

Król Kercelaka i jego imperium

Serce działalności Taty Tasiemki biło na Kercelaku – ogromnym, nieistniejącym już placu targowym na warszawskiej Woli. To tam jego gang sprawował absolutną władzę. Mechanizm działania był prosty, ale niezwykle skuteczny: haracze. Każdy kupiec, który chciał spokojnie handlować na bazarze, musiał płacić „za ochronę”. Ci, którzy odmawiali, szybko przekonywali się o brutalności ludzi Tasiemki – ich stragany płonęły, towar był niszczony, a oni sami dotkliwie bici.

Gang Taty Tasiemki liczył kilkunastu stałych członków, wśród których najbardziej znanym był Pantaleon Karpiński – brutalny egzekutor, który stał się pierwowzorem postaci w literaturze współczesnej. Grupa ta stworzyła swoiste „państwo w państwie”. Na Kercelaku funkcjonował nawet nieformalny sąd, któremu przewodniczył sam Siemiątkowski, rozstrzygając spory między handlarzami.

Polityka i gangsterskie wpływy

To, co czyniło Tatę Tasiemkę postacią wyjątkową na tle innych przestępców tamtej epoki, to jego powiązania polityczne. Siemiątkowski był radnym miasta Warszawy z ramienia PPS i kandydatem do Senatu. Jego pozycja w partii sprawiała, że przez lata policja przymykała oko na jego działalność na Woli.

Tasiemka wykorzystywał swoich ludzi do „brudnej roboty” politycznej – rozbijania wieców przeciwników czy zastraszania konkurencji wyborczej. Dzięki temu był pożyteczny dla wpływowych osób w państwie, co dawało mu poczucie bezkarności.

Najważniejsze fakty o gangu Taty Tasiemki:

• Liczebność: Grupa liczyła około 14-18 głównych członków.
• Teren działania: Głównie plac Kercelego (Kercelak) oraz okolice ulicy Towarowej.
• Dochody: Głównie wymuszenia, haracze i nielegalne gry hazardowe (np. gra w „trzy karty”).
• Koniec bezkarności: Dopiero w 1932 roku, w wyniku wielkiego procesu, Siemiątkowski został skazany na więzienie.

Upadek legendy i tragiczny koniec

Bezkarność Taty Tasiemki skończyła się na początku lat 30. XX wieku. W 1932 roku, w atmosferze wielkiego skandalu, ruszył proces przeciwko jego gangowi. Opinia publiczna była zszokowana skalą wymuszeń i brutalnością, jakiej dopuszczali się ludzie Siemiątkowskiego pod nosem władz. Tata Tasiemka został skazany na trzy lata więzienia, choć po apelacji i dzięki dawnym zasługom dla niepodległości, wyrok skrócono, a on sam szybko wyszedł na wolność dzięki ułaskawieniu przez prezydenta Mościckiego.

Jego potęga została jednak złamana. Nie odzyskał już dawnych wpływów na Kercelaku. Podczas II wojny światowej Siemiątkowski ponownie zaangażował się w działalność konspiracyjną przeciwko niemieckiemu okupantowi. W 1942 roku został aresztowany przez Gestapo wraz z synem. Trafił na Pawiak, a następnie do obozu koncentracyjnego na Majdanku, gdzie zmarł w 1944 roku na tyfus.

Tata Tasiemka w kulturze popularnej

Postać Łukasza Siemiątkowskiego do dziś fascynuje twórców. Najbardziej znanym nawiązaniem do jego historii jest postać Jana Kaplicy w powieści „Król” autorstwa Szczepana Twardocha. Choć Kaplica jest postacią fikcyjną, jego biografia – od bojownika PPS po potężnego gangstera trzęsącego Warszawą – jest niemal kalką życiorysu Taty Tasiemki.

Ciekawostka: Czy wiesz, że...?

Choć Tata Tasiemka był przestępcą, w oczach wielu biednych mieszkańców Woli uchodził za postać niemal janosikową. Zdarzało mu się pomagać najuboższym rodzinom, fundować obiady dla dzieci czy interweniować w sprawach, w których oficjalne prawo zawodziło. Był to jednak element budowania wizerunku „dobrego ojca” (stąd przydomek Tata), który miał maskować brutalną naturę jego działalności.

Historia Taty Tasiemki to fascynujący rozdział w dziejach Warszawy, pokazujący, jak cienka była granica między polityką a światem przestępczym w II Rzeczypospolitej. To opowieść o człowieku, który z bohatera walk o niepodległość stał się symbolem warszawskiego półświatka, a ostatecznie zginął jako ofiara totalitarnego systemu, przeciwko któremu walczył w młodości.