Postać Chantal Mauduit do dziś budzi w środowisku wspinaczkowym ogromne emocje. Z jednej strony była wybitną himalaistką, która jako pierwsza kobieta zdobyła sześć ośmiotysięczników bez użycia dodatkowego tlenu. Z drugiej – stała się obiektem bezpardonowych ataków ze strony wielu kolegów po fachu. Słowa Dana Mazura, który stanął w jej obronie, sugerują, że u podstaw krytyki leżał nie profesjonalizm, a seksizm i niespełnione pożądanie. Przyjrzyjmy się argumentom, które mogą potwierdzać tę tezę, oraz tym, które wskazują na zupełnie inne źródła konfliktu.

Argumenty za tezą Dana Mazura: seksizm i „męski świat”

W latach 90. himalaizm wysokogórski był niemal wyłącznie domeną mężczyzn. Pojawienie się w tym środowisku kobiety, która nie tylko wspinała się na najwyższym poziomie, ale też manifestowała swoją kobiecość (Chantal nosiła kolorowe stroje, malowała usta, a w bazach bywała duszą towarzystwa), wywoływało u wielu wspinaczy dysonans poznawczy.

Kobieta jako intruz w „świątyni testosteronu”
Wielu zwolenników tezy Mazura wskazuje, że sukcesy Mauduit uderzały w męskie ego. Jeśli kobieta bez tlenu wchodziła na szczyty, które dla wielu mężczyzn były nieosiągalne, najłatwiejszą drogą do zdyskredytowania jej osiągnięć było podważenie jej samodzielności. Twierdzono, że „pomagali jej Szerpowie” lub „wykorzystywała innych”, co rzadko wytykano mężczyznom korzystającym z dokładnie tej samej pomocy logistycznej.

Projekcja i mechanizmy obronne
Mazur sugeruje, że agresja wobec Chantal mogła być formą reakcji na nieodwzajemnione zainteresowanie. Chantal była postacią magnetyczną, radosną i wolną. W surowym, ascetycznym świecie himalaizmu jej postawa mogła być interpretowana jako prowokacyjna. Atakowanie jej umiejętności technicznych mogło być dla niektórych sposobem na poradzenie sobie z faktem, że nie mogli jej „mieć” lub że nie pasowała do ich wizji pokornej alpinistki.

Argumenty przeciw tezie Mazura: styl i etyka wspinaczkowa

Krytycy Chantal Mauduit, wśród których byli tacy giganci jak Ed Viesturs czy Jon Krakauer, twierdzili, że ich zarzuty nie mają nic wspólnego z jej płcią, a jedynie ze stylem, w jakim zdobywała góry.

Zarzut braku samowystarczalności
Głównym argumentem przeciwko Chantal był fakt, że często korzystała z pracy innych zespołów (np. poręczówek, założonych obozów czy wydeptanych śladów), nie dając nic w zamian. W środowisku wspinaczkowym panuje niepisana zasada wzajemności. Mauduit zarzucano, że pojawiała się „na gotowe”, co w ekstremalnych warunkach jest postrzegane jako pasożytnictwo i narażanie innych na niebezpieczeństwo.

Incydent na K2 w 1992 roku
To kluczowy moment w jej czarnej legendzie. Podczas ataku szczytowego Chantal osłabła i wymagała pomocy innych wspinaczy (m.in. Ed Viesturs i Scott Fischer musieli przerwać własne działania, by jej pomóc). Krytycy podnoszą, że jej ambicja często przewyższała realne możliwości fizyczne w danym dniu, co zmuszało innych do pełnienia roli jej opiekunów. Z tej perspektywy „obrzucanie błotem” nie było kwestią pożądania, a frustracji profesjonalistów, którzy nie chcieli być odpowiedzialni za cudze życie na wysokości 8000 metrów.

Prawda leży prawdopodobnie pośrodku

Trudno jednoznacznie rozstrzygnąć, kto miał rację, ponieważ historia Chantal Mauduit to splot obiektywnych kontrowersji etycznych i subiektywnych uprzedzeń tamtej epoki.

• Ciekawostka: Chantal Mauduit była nie tylko wspinaczem, ale i poetką. Jej podejście do gór było skrajnie romantyczne – kochała taniec, śpiew i radość życia, co stało w całkowitej sprzeczności z „cierpiętniczym” i skrajnie poważnym etosem wielu ówczesnych himalaistów.

Warto zauważyć, że Dan Mazur sam był świadkiem wielu wydarzeń i jego opinia opiera się na bezpośrednich obserwacjach zachowań kolegów w bazach pod ośmiotysięcznikami. Z drugiej strony, relacje wspinaczy takich jak Viesturs są spójne i dotyczą konkretnych sytuacji technicznych.

Podsumowanie argumentów

Chantal Mauduit zginęła w 1998 roku w namiocie pod Dhaulagiri, prawdopodobnie w wyniku uderzenia spadającego lodu lub lawiny kamiennej. Jej śmierć ucięła wiele dyskusji, ale legenda „niepokornej dziewczyny gór” i spór o to, czy była ofiarą męskiego szowinizmu, czy własnej lekkomyślności, pozostaje jednym z najciekawszych rozdziałów w historii podboju Himalajów.