Sytuacja, w której po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku pojawia się pretendent z tak potężnym zapleczem, brzmi jak scenariusz najlepszego filmu historycznego typu „political fiction”. Aby ocenić jego szanse, musimy zestawić realia XIV-wiecznej Polski z niesamowitymi zasobami, jakie opisałeś. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale skłania się ku stwierdzeniu, że taki człowiek mógłby wywołać prawdziwe trzęsienie ziemi, choć diabeł tkwi w szczegółach technicznych i logistycznych.

Legitymizacja władzy i „cudowny” syn

Największym problemem Kazimierza Wielkiego był brak legalnego męskiego potomka. To właśnie ten fakt otworzył drogę do tronu Ludwikowi Węgierskiemu na mocy wcześniejszych układów. Pojawienie się syna – nawet rzekomego – uderzyłoby w najczulszy punkt ówczesnej polityki.

Sfałszowane dokumenty i pismo od papieża to potężna broń. W średniowieczu autorytet Stolicy Apostolskiej był ostateczną instancją. Jeśli „syn” potrafiłby przekonać małopolskich możnowładców, że jest dzieckiem z nieprawego łoża, które zostało legitymizowane przez papieża, zyskałby ogromne poparcie. Polscy panowie nie przepadali za perspektywą unii z Węgrami, obawiając się utraty wpływów. „Swojak” na tronie, poparty autorytetem Kościoła, byłby dla nich darem z niebios.

150 armat – technologiczny szok i przerażenie

To jest punkt, który całkowicie zmienia zasady gry. W 1370 roku broń palna w Europie Środkowej była w powijakach. Pierwsze wzmianki o użyciu armat w Polsce pochodzą dopiero z okresu bezkrólewia po śmierci Ludwika (oblężenie Pyzdr w 1383 roku), a i wtedy były to pojedyncze, prymitywne sztuki.

Posiadanie 150 armat w tamtym czasie to potęga, której nie posiadał żaden król w Europie. Taka liczba dział pozwoliłaby na błyskawiczne zdobycie każdego zamku i miasta w Polsce, w tym Wawelu. Żadne mury obronne z XIV wieku nie były projektowane z myślą o wytrzymaniu zmasowanego ostrzału artyleryjskiego. Samozwaniec nie musiałby nawet walczyć – sam widok i huk takiej baterii zmusiłby większość miast do natychmiastowej kapitulacji.

Złoto, pieprz i jedwab, czyli jak kupić królestwo

Zasoby materialne, o których wspominasz, to prawdziwa fortuna. Warto przyjrzeć się ich wartości w kontekście XIV wieku:

• 200 kg złota: To około 57 000 dukatów (licząc dukat jako ok. 3,5g). Dla porównania, ogromne posagi królewskie wynosiły wtedy ułamek tej kwoty. Za taką sumę można było opłacić armię najemną na lata lub po prostu przekupić każdego liczącego się kasztelana w kraju.
• 20 kg pieprzu: W tamtych czasach pieprz był dosłownie wart tyle, co złoto. Służył jako waluta. 20 kg to majątek, który otwierał drzwi do najlepszych uczt i zjednywał przychylność elit.
• 2000 kg jedwabiu: Towar luksusowy, sprowadzany z Dalekiego Wschodu. Taka ilość pozwoliłaby ubrać cały dwór i przekonać szlachtę, że ma do czynienia z człowiekiem o nieograniczonych wpływach i bogactwie.

Problem 20 000 litrów wódki i logistyki

Tutaj pojawia się największy anachronizm i problem techniczny. W 1370 roku wódka w formie, jaką znamy (wysokoprocentowy destylat zbożowy do picia), praktycznie nie istniała w Polsce. Destylacja była domeną alchemików i lekarzy, a produkt (tzw. aqua vitae) traktowano jako lekarstwo, a nie trunek biesiadny.

Gdyby samozwaniec przywiózł 20 000 litrów mocnego alkoholu, mógłby nim wprawdzie zdemoralizować lub „przekonać” wojska przeciwnika, ale logistycznie byłoby to wyzwanie karkołomne. Przewiezienie takiej ilości płynu oraz 150 ciężkich, odlanych z brązu lub żelaza armat wymagałoby setek wozów i tysięcy koni pociągowych. Taki tabor poruszałby się bardzo wolno, co dawałoby czas stronnikom Ludwika Węgierskiego na reakcję.

Czy to by się udało?

Biorąc pod uwagę wszystkie czynniki, szanse na przejęcie władzy byłyby ogromne, głównie ze względu na przewagę technologiczną (armaty) i finansową.

1. Militarnie: Oddział 1250 zbrojnych (z czego połowa to jazda) plus 150 armat to siła, której ówczesna Polska nie byłaby w stanie wystawić „na już”. Ludwik Węgierski przebywał na Węgrzech, a jego zwolennicy w kraju byli podzieleni.
2. Politycznie: Szlachta i możnowładztwo prawdopodobnie przeszliby na stronę kogoś, kto oferuje złoto, jedwab i ma „papiery” od papieża, zamiast ryzykować wojnę z kimś, kto dysponuje „boską bronią” (armatami).
3. Psychologicznie: W XIV wieku wiara w cuda i znaki była powszechna. Pojawienie się człowieka z takimi bogactwami i niespotykaną bronią mogłoby zostać uznane za znak od Boga, że dynastia Piastów ma trwać nadal.

Głównym zagrożeniem dla samozwańca nie byłoby pole bitwy, ale skrytobójstwo. Ludwik Węgierski miał potężne wpływy i sieć szpiegów. Jeśli jednak pretendent zdołałby szybko opanować Kraków i koronować się, zanim Węgrzy zorganizowaliby odsiecz, historia Polski mogłaby potoczyć się zupełnie innym torem.

Ciekawostka o armatach

Warto dodać, że w tamtym czasie obsługa 150 armat wymagałaby specjalistów, których w Polsce po prostu nie było. Samozwaniec musiałby przywieźć ze sobą nie tylko działa, ale i setki wykwalifikowanych puszkarzy oraz ogromne zapasy prochu (saletry, siarki i węgla drzewnego), co w 1370 roku było towarem deficytowym i niezwykle drogim. Posiadanie takiej technologii sugerowałoby, że przybywa on z przyszłości lub z bardzo odległej, nieznanej cywilizacji.