To odpowiedź, która może zaskoczyć, ponieważ wbrew intuicji, ani same wolty, ani same waty nie są tym, co bezpośrednio zabija. Najbardziej krytycznym czynnikiem, który decyduje o śmiertelności porażenia prądem, jest natężenie prądu, mierzone w amperach (A), a także droga jego przepływu i czas działania.

Żeby jednak zrozumieć, dlaczego tak jest i jaką rolę odgrywają wolty i waty, musimy spojrzeć na to z perspektywy fizyki i ludzkiego ciała.

Ampery: prawdziwy zabójca (natężenie prądu)

To natężenie prądu (ampery) jest bezpośrednią przyczyną uszkodzeń organizmu. Prąd elektryczny, przepływając przez ciało, zakłóca naturalne sygnały elektryczne, które sterują naszymi mięśniami i narządami, w tym sercem.

• Poniżej 1 mA (miliampera): Zwykle nieodczuwalny.
• 1–10 mA: Prąd odczuwalny, powodujący mrowienie lub skurcze mięśni. Jest to tzw. próg odczuwalności.
• 10–30 mA: Próg "samouwalniania" – prąd może spowodować skurcz mięśni tak silny, że nie jesteś w stanie puścić przewodu.
• Powyżej 30 mA: Wartości krytyczne. Prąd o natężeniu rzędu 20–30 mA przepływający przez klatkę piersiową może spowodować migotanie komór serca, paraliż dróg oddechowych lub zatrzymanie akcji serca, co prowadzi do śmierci.

Wolty: siła napędowa (napięcie)

Skoro ampery są zabójcze, to skąd bierze się natężenie prądu? Tutaj do gry wchodzą wolty (V), czyli napięcie elektryczne.

Napięcie to nic innego jak różnica potencjałów, która jest siłą napędową dla elektronów. Mówiąc obrazowo, wolty to "ciśnienie", które pcha prąd przez obwód.

Zgodnie z Prawem Ohma, natężenie prądu ($I$) jest równe napięciu ($U$) podzielonemu przez opór ($R$):

$$I = \frac{U}{R}$$

Oznacza to, że im wyższe napięcie (wolty), tym większy prąd (ampery) popłynie przez dany opór.

Dlaczego niskie napięcie też może zabić?

Kluczowym elementem w tym równaniu jest opór (rezystancja), mierzony w omach ($\Omega$). Opór ludzkiego ciała jest bardzo zmienny i zależy od wielu czynników, zwłaszcza od stanu skóry:

1. Sucha skóra: Ma duży opór (nawet do 100 000 $\Omega$).
2. Mokra lub uszkodzona skóra: Opór gwałtownie spada (nawet do kilkuset omów).

W bardzo niekorzystnych warunkach (np. stojąc w wodzie) opór ciała może być tak niski, że nawet stosunkowo niskie napięcie, np. 24 V prądu przemiennego (które jest uznawane za bezpieczne w normalnych warunkach), może spowodować przepływ śmiertelnego prądu.

Waty: miara tempa (moc)

A co z watami (W)? Waty to jednostka mocy elektrycznej i są iloczynem napięcia i natężenia prądu ($P = U \times I$).

Moc określa, jak szybko energia elektryczna jest dostarczana (lub przekształcana) w danym obwodzie.

Chociaż porażenie prądem to tak naprawdę przekazanie energii elektrycznej do organizmu, która zakłóca jego działanie, to kluczowe znaczenie ma nie całkowita moc źródła, ale moc dostarczona do ciała, która zależy od napięcia i prądu płynącego przez ciało.

Ciekawostka: Wysokie napięcie (np. w telewizorach lampowych) mogło wywołać iskrę i poparzyć, ale jeśli źródło miało bardzo małą wydajność prądową (czyli nie było w stanie dostarczyć dużego natężenia), porażenie nie było śmiertelne. Mimo to, dotykanie takich źródeł jest skrajnie niebezpieczne i odradzane.

Podsumowanie: co jest najważniejsze?

Na pytanie, co jest zabójcze – wolty czy waty – odpowiedź brzmi:

1. Bezpośredni zabójca: Ampery (natężenie prądu), ponieważ to one zakłócają pracę serca i układu nerwowego.
2. Siła, która to powoduje: Wolty (napięcie), które "pcha" prąd przez opór ciała.
3. Waty (moc) są jedynie konsekwencją obu tych czynników i nie są najlepszą miarą bezpośredniego zagrożenia porażeniem.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa, to połączenie wysokiego napięcia (które łatwiej pokonuje opór skóry) i niskiego oporu ciała (np. mokra skóra) prowadzi do przepływu śmiertelnego natężenia prądu (amperów).