To bardzo ciekawe i złożone pytanie, które łączy biomechanikę, fizykę i predyspozycje genetyczne. Wzrost skoczka ma duże znaczenie, ale nie jest jedynym ani nawet najważniejszym czynnikiem sukcesu we wszystkich dyscyplinach skokowych.

Wzrost a skoki lekkoatletyczne – co jest kluczem do sukcesu?

Wzrost zawodnika przekłada się bezpośrednio na wysokość, na której znajduje się jego środek ciężkości. Im wyższy jest ten punkt startowy, tym mniejszą pracę musi wykonać sportowiec, aby wznieść się na wymaganą wysokość (w skoku wzwyż i o tyczce) lub osiągnąć optymalny kąt wybicia (w skoku w dal i trójskoku).

Skok wzwyż: Wysokość to naturalny handicap

W skoku wzwyż wzrost jest zdecydowaną przewagą.

1. Wyższy środek ciężkości: Wyższy zawodnik ma wyżej położony środek ciężkości, co oznacza, że już na starcie jest bliżej poprzeczki.
2. Technika Flop Fosbury'ego: Dzięki technice Flop Fosbury'ego, skoczek przechodzi nad poprzeczką, wyginając ciało w łuk, co pozwala, aby jego środek ciężkości przeszedł pod poprzeczką. Mimo to, im wyższy zawodnik, tym wyżej znajduje się jego środek ciężkości w momencie wybicia.
3. Rekordziści: Aktualny rekordzista świata, Kubańczyk Javier Sotomayor (2,45 m), mierzy 1,96 m. Oznacza to, że przeskoczył on swoją wysokość o 49 cm. Jednak istnieją wyjątki, które dowodzą, że technika i dynamika są równie ważne. Na przykład Szwed Stefan Holm, mierzący zaledwie 1,80 m, był w stanie skoczyć 2,40 m, pokonując swoją wysokość o niewiarygodne 60 cm.

Wniosek: Wzrost jest bardzo pożądany, ale kluczowa jest względna wysokość skoku (różnica między wysokością skoku a wzrostem zawodnika).

Skok o tyczce: Długie ramię dźwigni

W skoku o tyczce wzrost jest jeszcze większą zaletą niż w skoku wzwyż.

1. Wysokość uchwytu: Taller athletes can grip the pole higher. This increases the effective length of the lever (the pole) and allows for a greater conversion of horizontal speed into vertical energy.
2. Run-up Speed: The competition also requires great speed and strength, but the ability to grip the pole high is a huge mechanical advantage.
3. Exceptions: Interestingly, the current world record holder, Armand Duplantis (6.30 m), is only 1.81 m tall. This shows that exceptional speed on the run-up, perfect technique, and the use of a very stiff pole are more important than height alone, but most elite pole vaulters are relatively tall.

Wniosek: Wzrost pozwala na wyższy uchwyt, co jest ogromną przewagą biomechaniczną.

Skok w dal i trójskok: Szybkość i długie nogi

W tych dyscyplinach kluczowa jest prędkość rozbiegu i siła odbicia.

1. Prędkość: Zawodowi skoczkowie w dal osiągają prędkość rzędu 10–11 m/s przed belką. Taller athletes often have longer legs, which translates into a longer stride and potentially higher maximum running speed, which is a key factor.
2. Wysokość odbicia: Większy wzrost oznacza wyżej położony środek ciężkości w momencie odbicia, co przy optymalnym kącie wybicia (około 20–24 stopnie) pozwala na dłuższy lot.
3. Trójskok: W trójskoku, składającym się z trzech następujących po sobie skoków (hop, step, jump), długie nogi i duża siła odbicia są niezbędne do utrzymania impetu i pokonania trzech faz.

Wniosek: W tych skokach liczy się przede wszystkim dynamika i szybkość, ale wzrost jest korzystny, ponieważ sprzyja osiąganiu większej prędkości i wyższego punktu startowego.

Teoretyczny limit skoku w dal i wzwyż dla człowieka

Pytanie o teoretyczny limit jest fascynujące, ponieważ dotyczy granic ludzkiej fizjologii i praw fizyki. Należy jednak zaznaczyć, że nie istnieje jedna, powszechnie akceptowana, naukowa liczba dla tych limitów. Są to raczej szacunki oparte na modelach biomechanicznych.

Skok w dal: Czy 10 metrów jest możliwe?

Aktualny rekord świata Mike'a Powella (ustanowiony w 1991 roku) wynosi 8,95 m.

• Ograniczenia fizyczne: Długość skoku w dal jest funkcją prędkości poziomej i pionowej w momencie odbicia. Aby osiągnąć wynik bliski 10 metrów, zawodnik musiałby połączyć maksymalną prędkość sprinterską (bliską 12 m/s) z idealnym kątem odbicia (około 20 stopni) i minimalną stratą prędkości podczas odbicia.
• Modele naukowe: Niektóre modele biomechaniczne sugerują, że teoretyczny limit dla człowieka, przy założeniu perfekcyjnej techniki i maksymalnej, fizjologicznie możliwej prędkości, może wynosić około 9,50 metra. Przekroczenie bariery 10 metrów jest uważane za niezwykle trudne lub wręcz niemożliwe w obecnych warunkach fizjologicznych i technicznych.

Skok wzwyż: Bariera 2,60 metra

Aktualny rekord świata Javiera Sotomayora (ustanowiony w 1993 roku) wynosi 2,45 m.

• Ograniczenia fizyczne: W skoku wzwyż kluczowa jest siła pionowa odbicia. Najlepsi skoczkowie potrafią podnieść swój środek ciężkości o około 1,0–1,1 metra w powietrzu.
• Modele naukowe: Biorąc pod uwagę aktualne możliwości ludzkiego ciała, siłę mięśni, maksymalną możliwą do osiągnięcia prędkość na łuku rozbiegu oraz efektywność techniki Flop Fosbury'ego, eksperci i biomechanicy często szacują teoretyczny limit dla człowieka na poziomie około 2,55–2,60 metra. Jest to wynik, który wymagałby połączenia siły i dynamiki skoczka Sotomayora z jeszcze większą optymalizacją techniczną.

Podsumowując:

Warto pamiętać, że sport i technologia (np. nowe materiały tyczek, lepsze nawierzchnie) wciąż ewoluują, a ludzkie ciało potrafi zaskoczyć, dlatego teoretyczne limity są tylko punktem odniesienia, a nie absolutną barierą.