Casting to słowo, które od razu kojarzy się z Hollywood, wielkimi produkcjami i marzeniami o karierze. Choć wydaje się to procesem owianym tajemnicą, w rzeczywistości jest to po prostu bardzo zorganizowany i kluczowy etap każdej produkcji filmowej, teatralnej, reklamowej czy nawet modowej. Bez niego nie powstałby żaden film, serial czy spektakl.

Casting: o co w tym właściwie chodzi?

Najprościej mówiąc, casting to spotkanie, którego celem jest wybór odpowiednich osób – aktorów, modeli, prezenterów, statystów – do konkretnych ról w danym projekcie. To moment, w którym wizja reżysera lub twórcy projektu zderza się z realnymi kandydatami, a zadaniem jest znalezienie idealnego dopasowania.

Nie chodzi tylko o talent aktorski czy urodę. Casting to złożony proces, w którym ocenia się umiejętności, wygląd, osobowość, a nawet „chemię” między kandydatami, aby jak najlepiej pasowali do wymagań scenariusza i wizji artystycznej.

Kto pociąga za sznurki? Rola dyrektora castingu

W centrum tego procesu stoi zazwyczaj dyrektor castingu (casting director). To on jest mózgiem operacji i pełni niezwykle ważną rolę.

1. Selekcja wstępna: Dyrektor castingu analizuje scenariusz, rozmawia z reżyserem i producentem, aby dokładnie zrozumieć, kogo poszukują do każdej roli.
2. Organizacja: Przygotowuje ogłoszenia, ustala kryteria (wiek, wygląd, umiejętności) i organizuje przesłuchania.
3. Ocena: Prowadzi przesłuchania, ocenia potencjał kandydatów i wybiera tych, którzy przechodzą do kolejnego etapu.
4. Współpraca: Blisko współpracuje z reżyserem, przedstawiając mu wyselekcjonowanych kandydatów. Ostateczna decyzja o obsadzie należy do reżysera i producenta, ale to dyrektor castingu dostarcza im najlepsze opcje.

Etapy procesu castingu dla laika

Choć każdy casting jest inny, można wyróżnić kilka typowych etapów, które prowadzą do wyboru obsady:

1. Ogłoszenie i zgłoszenia: Proces zaczyna się od ogłoszenia o poszukiwaniu aktorów (lub modeli, statystów). Kandydaci przesyłają swoje aplikacje, które często zawierają zdjęcia (tzw. headshoty), CV oraz portfolio.
2. Wstępna selekcja: Dyrektor castingu przegląda tysiące zgłoszeń i wybiera wąskie grono osób, które najlepiej pasują do wstępnych kryteriów.
3. Przesłuchania (Audycje): Wybrani kandydaci są zapraszani na spotkanie. Na tym etapie prezentują swoje umiejętności, wykonując wcześniej przygotowane monologi, sceny z filmu (tzw. sides) lub improwizując. Celem jest sprawdzenie, jak aktor radzi sobie przed kamerą, jak interpretuje postać i jaką ma charyzmę.
4. Chemia (Callback): Jeśli kandydat wypadł dobrze, może zostać zaproszony na callback, czyli kolejne przesłuchanie. Często jest to już spotkanie z reżyserem i innymi aktorami, aby sprawdzić, czy jest między nimi odpowiednia „chemia”.
5. Ostateczna decyzja: Po wielu rundach selekcji i rozmów, reżyser i producent podejmują ostateczną decyzję o obsadzie.

Rodzaje castingów – od masowych po ekskluzywne

Świat castingu nie jest jednolity. W zależności od projektu i poszukiwanej roli, stosuje się różne metody rekrutacji:

1. Casting otwarty (Open Call)

To najbardziej znany typ castingu, który często pojawia się w filmach. Jak sama nazwa wskazuje, jest otwarty dla każdego, niezależnie od doświadczenia.

• Dla kogo: Często dla statystów, aktorów-amatorów, dzieci lub do produkcji paradokumentalnych (tzw. docu-soapów), gdzie poszukuje się "zwykłych" twarzy.
• Charakterystyka: Zazwyczaj przyciąga tłumy. Liczy się naturalność, umiejętność realistycznego pokazania emocji i dopasowanie do określonego typu.

2. Casting zamknięty (Zaproszenia)

W przypadku większych ról, zwłaszcza w dużych produkcjach, casting jest zamknięty. Dyrektor castingu nie ogłasza go publicznie, lecz kontaktuje się bezpośrednio z agencjami aktorskimi, które przesyłają mu profile i nagrania swoich najlepiej pasujących klientów.

• Dla kogo: Aktorzy zawodowi, często już z pewnym dorobkiem lub doświadczeniem.
• Charakterystyka: Kandydaci są wyselekcjonowani z góry. Przesłuchania są bardziej ukierunkowane i często od razu odbywają się z reżyserem.

3. Self-Tape (Casting online)

To nowoczesna i coraz popularniejsza forma castingu. Aktor nie przychodzi na spotkanie, lecz sam nagrywa wideo aplikacyjne (tzw. self-tape) w domu, zgodnie z wytycznymi reżysera castingu, a następnie przesyła je online.

• Dla kogo: Aktorzy na każdym poziomie, zwłaszcza gdy reżyser castingu chce szybko zobaczyć wielu kandydatów lub gdy kandydat mieszka daleko.
• Charakterystyka: Wymaga od aktora nie tylko talentu, ale i podstawowej znajomości technologii (dobre oświetlenie, dźwięk, tło). Jest to bardzo wygodne, ale jednocześnie wymaga dużej samodyscypliny.

4. Castingi specjalistyczne (np. do reklam, dla modeli)

Castingi do reklam czy dla modeli mają swoją specyfikę, choć ogólny proces jest podobny.

• Casting do reklam: Często szuka się osób o dużej charyzmie i wyrazistości, które potrafią szybko i przekonująco wyrazić emocje. Kandydaci muszą być elastyczni i potrafić pracować pod presją czasu.
• Casting dla modeli: Skupia się na wyglądzie, proporcjach ciała i fotogeniczności. Zazwyczaj obejmuje wypełnienie ankiety, rozmowę i sesję zdjęciową, podczas której ocenia się naturalność i umiejętność pozowania.

Casting to zatem nie tylko chwila, w której ktoś staje przed kamerą, ale cały, wieloetapowy proces logistyczny i artystyczny, który decyduje o tym, kogo zobaczymy na ekranie. To połączenie strategii, organizacji i, oczywiście, odrobiny magii związanej ze znalezieniem tej jednej, idealnej osoby do roli.